Czy codzienny kontakt z pacjentami, klientami lub pasażerami może wpływać na zdrowie metaboliczne? Z najnowszego badania opublikowanego w „Occupational & Environmental Medicine” wynika, że praca na stanowiskach wymagających intensywnej interakcji z ludźmi, zwłaszcza w warunkach niskiego wsparcia społecznego, wiąże się z wyraźnie zwiększonym ryzykiem zachorowania na cukrzycę typu 2. Wyniki oparte na analizie danych 3 milionów pracowników ze Szwecji wskazują, że zawody w sektorze usług, zdrowia czy edukacji mogą mieć ukryty koszt metaboliczny.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie stanowiska pracy wiążą się z największym ryzykiem cukrzycy typu 2.
- Jak wymagania emocjonalne i konfrontacje wpływają na zdrowie metaboliczne.
- Dlaczego wsparcie społeczne w pracy odgrywa kluczową rolę w prewencji chorób przewlekłych.
- Jakie są możliwe mechanizmy biologiczne powiązane z pracą i ryzykiem cukrzycy.
Jak wyglądało badanie?
Badanie przeprowadzono w ramach szwedzkiej kohorty SWIP, obejmującej dane 5,4 miliona osób zarejestrowanych w 2005 roku. Do analizy włączono ok. 3 miliony osób w wieku 30–60 lat, które nie miały wcześniej zdiagnozowanej cukrzycy. Naukowcy oceniali trzy wymiary pracy z ludźmi:
- ogólny kontakt interpersonalny,
- wymagania emocjonalne związane z kontaktem z osobami w trudnej sytuacji,
- poziom konfrontacji.
Dodatkowo analizowano poziom wsparcia społecznego w miejscu pracy. W latach 2006–2020 cukrzycę typu 2 zdiagnozowano u 216 640 osób – większość z nich stanowili mężczyźni, osoby z niższym wykształceniem i mniejszą kontrolą nad swoją pracą.
Zawody o najwyższym ryzyku
Do grupy zawodów o najwyższym poziomie narażenia należą:
- pracownicy ochrony zdrowia,
- nauczyciele,
- pracownicy socjalni,
- przedstawiciele branży transportowej i hotelarskiej,
- służby mundurowe.
Wysoki poziom wymagań emocjonalnych i częste sytuacje konfrontacyjne zwiększały ryzyko cukrzycy typu 2 nawet o 20–24% u kobiet i 15–20% u mężczyzn.
Rola wsparcia społecznego
Kluczowym czynnikiem modyfikującym ryzyko okazał się poziom wsparcia społecznego w miejscu pracy. Osoby z niskim wsparciem i dużym obciążeniem emocjonalnym były szczególnie narażone. Jak zauważyli naukowcy:
Najwyższe ryzyko (o 47%) odnotowano u kobiet, których role wiązały się z dużymi wymaganiami emocjonalnymi, ale miały niskie wsparcie społeczne w pracy.
Biologiczne mechanizmy stresu zawodowego
Badacze wskazują, że przewlekły stres zawodowy może aktywować układ neuroendokrynny, prowadząc do nadmiernej produkcji kortyzolu, zwiększenia insulinooporności i zaburzenia wydzielania insuliny.
Jeśli chodzi o kontakt z ludźmi w pracy, istnieją oczekiwania dotyczące zarządzania emocjami, w ramach których pracownicy są zobowiązani do wyrażania lub ukrywania emocji zgodnie z normami społecznymi, zawodowymi i organizacyjnymi – wyjaśniają autorzy.
Niewidzialny koszt zawodów związanych z pomocą
Jak dodają również badacze:
Pracownicy w zawodach związanych z usługami dla ludzi, tacy jak pracownicy służby zdrowia i pracownicy socjalni, biorą odpowiedzialność za podstawowe ludzkie potrzeby klientów i są świadkami ludzkiego cierpienia, a w większości przypadków nie ma wzajemności w relacjach z klientami i pacjentami. Są to potencjalne czynniki stresujące, które mogą prowadzić do współczucia, wypalenia i problemów ze zdrowiem psychicznym.
Ograniczenia i potrzeba dalszych badań
Autorzy przyznają, że wykorzystane macierze ekspozycji zawodowej nie uwzględniają indywidualnych różnic w środowisku pracy. Brakuje też danych na temat pełnej historii zatrudnienia oraz stylu życia. Niemniej jednak, skala badania i spójność wyników sugerują, że środowisko pracy powinno być uwzględniane jako czynnik ryzyka w prewencji cukrzycy typu 2.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Wysokie wymagania emocjonalne oraz częste konfrontacje w pracy zwiększają ryzyko cukrzycy typu 2 nawet o 20–24% u kobiet i 15–20% u mężczyzn.
- Największe ryzyko (o 47%) odnotowano u kobiet, które łączyły wysokie obciążenia emocjonalne z niskim wsparciem społecznym w miejscu pracy.
- Zawody najbardziej narażone to m.in. opieka zdrowotna, edukacja, praca socjalna, transport i hotelarstwo.
- Stres zawodowy może prowadzić do zaburzeń metabolicznych poprzez nadmierną produkcję kortyzolu i insulinooporność – wskazują naukowcy.
Źródło:
- Occupational and Environmental Medicine
- BMJ Group
