16 czerwca 2025 r. do konsultacji publicznych trafił projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta oraz ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego. Nowe przepisy zakładają wprowadzenie zakazu praktyk pseudomedycznych, poszerzenie katalogu uprawnień Rzecznika Praw Pacjenta (RPP) i możliwość nakładania wyższych kar finansowych – nawet do 1 mln zł. Celem zmian jest skuteczniejsza ochrona zdrowia publicznego i ograniczenie nielegalnych działań zagrażających pacjentom.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakich zmian w uprawnieniach Rzecznika Praw Pacjenta dotyczy projekt nowelizacji.
- Co oznacza zakaz praktyk pseudomedycznych i kogo obejmie.
- Jakie sankcje finansowe grożą za stosowanie pseudoterapii i naruszanie zbiorowych praw pacjentów.
Nowy etap: projekt ustawy trafił do konsultacji publicznych
Projekt ustawy z 6 czerwca 2025 r. wprowadza ważne zmiany w systemie ochrony praw pacjenta. Rzecznik Praw Pacjenta otrzyma nowe narzędzia administracyjne, w tym możliwość nakładania kar pieniężnych nie tylko za brak reakcji na decyzje, ale również za sam fakt stosowania zakazanych praktyk – zarówno w placówkach medycznych, jak i poza nimi.
Projekt przewiduje również, że decyzje Rzecznika będą mogły być publikowane w całości lub częściowo, z zaznaczeniem ich prawomocności. Zmiana ta ma wzmocnić efekt prewencyjny i informacyjny.
Praktyki pseudomedyczne zakazane z mocy prawa
Nowelizacja definiuje pojęcie „praktyk pseudomedycznych” i jednoznacznie zakazuje ich stosowania. Chodzi o działania podejmowane przez osoby bez uprawnień medycznych, które deklarują lecznicze działanie metod niemających naukowego potwierdzenia skuteczności. Projekt przewiduje możliwość nałożenia obowiązku zaniechania takich działań oraz usunięcia ich skutków – na koszt podmiotu stosującego pseudomedycynę.
Nowe regulacje dotyczą też przypadków, gdy osoba publicznie promuje niezweryfikowane metody jako alternatywę dla leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną.
Możliwe kary do 1 mln zł
Projekt ustawy podwyższa maksymalny próg kary pieniężnej, jaką może nałożyć Rzecznik – z 500 tys. zł do 1 mln zł. Kary te będą mogły być nakładane wielokrotnie, aż do momentu usunięcia skutków praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów lub pseudomedycznych.
Nowe przepisy wprowadzają też osobistą odpowiedzialność kadry kierowniczej. Rzecznik będzie mógł nałożyć karę sięgającą 20-krotności przeciętnego wynagrodzenia na osobę, która – przez działanie lub zaniechanie – dopuściła do naruszeń.
Nowe obowiązki i zmiany proceduralne
Rzecznik Praw Pacjenta zyska prawo do wydawania postanowień zobowiązujących podmioty do zaniechania praktyk już w trakcie postępowania – w przypadkach, gdy dalsze ich stosowanie może zagrażać zdrowiu lub życiu. Co istotne, takie postanowienia będą obowiązywać natychmiastowo, bez konieczności stosowania przepisów o wysłuchaniu stron (art. 10 i 81 KPA).
W projekcie przewidziano również obowiązek publikacji orzeczeń w zakresie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów. Ma to wzmocnić przejrzystość i ułatwić monitorowanie decyzji przez środowiska medyczne i pacjenckie.
Zmiana definicji strony postępowania
Projekt ogranicza definicję strony postępowania w sprawach zbiorowych naruszeń – będzie nią wyłącznie podmiot, wobec którego toczy się postępowanie. Zgłaszający nieprawidłowości będą otrzymywać informację o sposobie rozpatrzenia, ale nie będą mieli wglądu w akta sprawy. Rozwiązanie to ma na celu lepszą ochronę danych wrażliwych pacjentów.
Główne wnioski
- 16 czerwca 2025 r. do konsultacji publicznych trafił projekt ustawy zakładający zakaz praktyk pseudomedycznych i rozszerzenie kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta.
- Projekt przewiduje możliwość nakładania kar pieniężnych do 1 mln zł za stosowanie nielegalnych terapii, także w przypadku zaprzestania ich przed wydaniem decyzji.
- Rzecznik zyska nowe narzędzia prawne, w tym możliwość szybkiej reakcji administracyjnej, publikacji decyzji oraz działania wobec dezinformacji medycznej.
- Nowelizacja umożliwia prowadzenie postępowań wobec osób bez wykształcenia medycznego, które oferują terapie jako rzekomo skuteczne, mimo braku podstaw naukowych.
Źródło:
- RCL
