W dobie rosnącej mobilności obywateli Unii Europejskiej i coraz większych wyzwań dla systemów opieki zdrowotnej, pojawia się pilna potrzeba ujednolicenia standardów ochrony praw pacjenta. Podczas międzynarodowego spotkania ekspertów w Gdańsku, Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec zaapelował o stworzenie wspólnej Europejskiej Karty Praw Pacjenta oraz cyfrowej platformy wymiany danych medycznych. Celem jest zapewnienie wszystkim Europejczykom równych i bezpiecznych warunków leczenia – niezależnie od kraju, w którym się znajdują.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Rzecznik Praw Pacjenta postuluje wprowadzenie wspólnych standardów ochrony pacjenta w całej Unii Europejskiej.
- Jakie inicjatywy zaproponowano podczas spotkania ekspertów z krajów UE w Gdańsku.
- Czym jest Europejski Kodeks Opieki Onkologicznej i jak wpływa na prawa pacjentów.
- Jakie zmiany już wprowadzono w Polsce w zakresie praw pacjenta – na przykładzie opieki okołoporodowej i SOR-ów.
Wspólna europejska polityka pacjencka? Polska inicjuje dialog
Polska Prezydencja w Radzie UE stała się okazją do ważnej międzynarodowej debaty o przyszłości systemów ochrony zdrowia w Europie. Z inicjatywy Ministerstwa Zdrowia, Rzecznika Praw Pacjenta i Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku zorganizowano spotkanie rzeczników i ekspertów z państw członkowskich UE. Celem było omówienie potrzeby harmonizacji ochrony praw pacjenta oraz stworzenia wspólnej europejskiej sieci wymiany informacji medycznych.
Wraz z resortem zdrowia jesteśmy zdeterminowani, żeby pracować z naszymi europejskimi odpowiednikami nad wspólną Europejską Kartą Praw Pacjenta, którą formalnie przyjmie Parlament Europejski i zatwierdzi Komisja Europejska – podkreślił Bartłomiej Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta.
Nowoczesna opieka transgraniczna i cyfrowy EKUZ
Rosnąca mobilność obywateli Unii Europejskiej stawia nowe wyzwania przed systemami opieki zdrowotnej. Konieczność zapewnienia ciągłości świadczeń w różnych państwach UE wymaga stworzenia narzędzi umożliwiających szybki dostęp do danych medycznych i wiedzy o obowiązujących procedurach.
Powinniśmy rozwinąć transgraniczną opiekę zdrowotną, wprowadzając m.in. wspólną sieć wymiany doświadczeń i informacji medycznych — zaznaczył Chmielowiec.
Jednym z postulatów jest cyfrowa transformacja Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), która wciąż dostępna jest wyłącznie w formie papierowej. Rzecznik podkreślił także potencjał wykorzystania sztucznej inteligencji w analizie danych medycznych i usprawnieniu systemów ochrony zdrowia.
Europejska Karta Praw Pacjenta – krok ku ujednoliceniu
Podczas spotkania pojawiła się również koncepcja stworzenia jednolitego dokumentu – Europejskiej Karty Praw Pacjenta. Taki dokument miałby zagwarantować obywatelom UE jednolity katalog praw bez względu na kraj pobytu, sytuację ekonomiczną czy język.
Chodzi o wypracowanie wspólnych standardów ochrony pacjenta, żeby można było monitorować ich zastosowanie – tłumaczył Chmielowiec.
W ocenie ekspertów wdrożenie takich rozwiązań może poprawić jakość opieki zdrowotnej, zwiększyć poczucie bezpieczeństwa pacjentów oraz podnieść poziom zaufania do systemu.
Europejski Kodeks Opieki Onkologicznej jako inspiracja
O skuteczności wspólnych działań w obszarze pacjenckim mówił prof. Jacek Jassem, prezydent Polskiej Ligi Walki z Rakiem, przedstawiając Europejski Kodeks Opieki Onkologicznej (EKOO).
Od 2024 roku pod auspicjami Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego działa Europejski Kodeks Opieki Onkologicznej, którego celem było ustalenie jednolitych standardów leczenia w całej UE oraz zwiększenie świadomości pacjentów o ich prawach – powiedział.
Kodeks zawiera 10 fundamentalnych praw pacjenta, odnoszących się do całego procesu leczenia – od rozpoznania, poprzez terapię, aż po opiekę po zakończeniu leczenia. W Polsce, mimo niższej zapadalności na raka niż średnia unijna, skuteczność leczenia pozostaje na niższym poziomie. EKOO może stać się narzędziem poprawy tego wskaźnika.
Przykład z Polski: opieka okołoporodowa i edukacja
O realnych zmianach wynikających z wdrożenia standardów mówiła również dr hab. Magdalena Grzybowska z UCK w Gdańsku. Zwróciła uwagę na pozytywne efekty wprowadzenia standardów organizacyjnych opieki okołoporodowej:
Zwiększyła się dostępność do znieczulenia zewnątrzoponowego, dając pacjentkom szansę na większy komfort rodzenia i prawo do procedur medycznych umożliwiających rodzenie bez bólu – wskazała.
Jeszcze w tym roku mają wejść w życie nowe wytyczne, ograniczające medykalizację porodów i promujące lepszą organizację opieki nad pacjentką i noworodkiem po wyjściu ze szpitala.
Pacjent jako partner: komunikacja i zaufanie
Jak zaznaczył dr hab. Tomasz Stefaniak z UCK, kluczową rolę w podnoszeniu jakości systemu odgrywa otwartość na głos pacjenta:
Każdy sygnał czy skarga od pacjentów pomaga szpitalowi i personelowi poprawić działania, co ostatecznie przynosi korzyści obu stronom.
UCK rocznie otrzymuje ponad 100 zgłoszeń od pacjentów, z których większość wynika nie z błędów medycznych, a z problemów w komunikacji. Zespół medyczny stara się analizować każdy przypadek i uczy się na podstawie zebranych doświadczeń.
Przykładem wdrożonego rozwiązania jest oznaczanie pacjentów z alergią na leki za pomocą różowych opasek – reakcja na zgłoszenia od pacjentów i realne zwiększenie ich bezpieczeństwa na szpitalnym oddziale ratunkowym.
Edukacja jako klucz do systemowej zmiany
Rektor Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, prof. Michał Markuszewski, zwrócił uwagę na konieczność powszechnej edukacji społeczeństwa o prawach pacjenta:
Dziś jesteśmy na początku drogi do skutecznej i powszechnej edukacji o prawach pacjenta. Zaczęliśmy od edukowania studentów i naszych pracowników, ale też zachęcamy do szkoleń organizacje pacjenckie oraz influenserów – powiedział.
W opinii ekspertów edukacja, komunikacja i wspólne standardy ochrony to filary nowoczesnej, zorientowanej na pacjenta opieki zdrowotnej.
Główne wnioski
- Bartłomiej Chmielowiec apeluje o utworzenie Europejskiej Karty Praw Pacjenta oraz cyfrowej wersji EKUZ, by zwiększyć dostępność opieki transgranicznej.
- W spotkaniu w Gdańsku udział wzięli przedstawiciele instytucji z państw UE – podkreślono potrzebę wspólnej platformy wymiany danych medycznych i współpracy.
- Europejski Kodeks Opieki Onkologicznej to przykład skutecznych działań unijnych, który może stać się wzorem dla innych obszarów opieki zdrowotnej.
- W Polsce wdrożono już standardy organizacyjne opieki okołoporodowej i wprowadzono nowe rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo pacjentów na SOR-ach, m.in. opaski informujące o alergiach.
Źródło:
- Rzecznik Praw Pacjenta
