Starzenie się mózgu nie zachodzi równomiernie przez całe życie. Zespół międzynarodowych naukowców ustalił, że w wieku około 44 lat następuje wyraźne przyspieszenie degradacji złożonych sieci neuronowych. Okres ten, nazwany „krytycznym oknem”, trwa do około 67. roku życia i stwarza realną szansę na skuteczną interwencję prewencyjną. Wyniki przełomowego badania opublikowano na łamach czasopisma „PNAS”.
Kiedy mózg zaczyna się szybciej starzeć?
Zespół naukowców z Nowego Jorku, Bostonu i Oksfordu przeanalizował dane z funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI) 19 300 osób w różnym wieku. Obrazowanie pozwoliło zobrazować aktywność mózgu i zidentyfikować momenty, w których dochodzi do intensyfikacji procesów neurodegeneracyjnych.
Wnioski są jednoznaczne: przyspieszone starzenie się mózgu rozpoczyna się w okolicach 44. roku życia i trwa do około 67. roku życia, po czym proces ulega stabilizacji. Okres ten stanowi tzw. krytyczne okno – czas, w którym interwencje profilaktyczne mogą przynieść największe korzyści.
Zidentyfikowaliśmy krytyczne okno w średnim wieku, w którym mózg zaczyna doświadczać ograniczonego dostępu do energii, ale [dzieje się to] jeszcze zanim wystąpią nieodwracalne zmiany – wyjaśnia dr Lilianne R. Mujica-Parodi, autorka badania.
Przyczyny przyspieszonego starzenia się mózgu
Badacze wskazali na neuronową insulinooporność jako główny czynnik przyspieszający starzenie się mózgu. Zmniejszenie dostępności energii dla neuronów prowadzi do stresu metabolicznego i pogorszenia komunikacji w obrębie sieci neuronalnych.
Analiza ekspresji genów ujawniła istotną rolę transportera glukozy GLUT4 oraz białka APOE – znanego czynnika ryzyka choroby Alzheimera. Z kolei białko MCT2, które transportuje ketony w mózgu, może stanowić element ochronny przed przyspieszoną degradacją neuronów.
Ketony – alternatywne paliwo dla mózgu
Mózg wykorzystuje glukozę jako podstawowe źródło energii, ale w warunkach stresu metabolicznego może również sięgać po ketony, powstające w wyniku rozkładu tłuszczów. Właśnie tę zależność naukowcy postanowili zbadać w praktyce.
W badaniu klinicznym uczestniczyło 101 osób w różnym wieku. Uczestnicy otrzymali ketony lub glukozę, a następnie poddano ich badaniu fMRI. Największy efekt ochronny ketonów zaobserwowano u osób w wieku 40–49 lat – czyli w czasie trwania „krytycznego okna”.
W średnim wieku neurony przechodzą stres metaboliczny z powodu niewystarczającej ilości paliwa. Zmagają się, ale są nadal żywotne. Dlatego zapewnienie alternatywnego paliwa w tym krytycznym okresie może pomóc przywrócić [ich] funkcjonowanie – komentuje dr Mujica-Parodi.
Co dalej? Szansa na zmianę paradygmatu
Badacze podkreślają, że mimo niewielkiej próby uczestników, wyniki badania stanowią istotny krok w kierunku opracowania skutecznych metod spowalniania starzenia się mózgu. W przyszłości może to oznaczać wcześniejsze wykrywanie zagrożeń poznawczych i wdrażanie interwencji jeszcze przed wystąpieniem objawów chorób neurodegeneracyjnych.
To stanowi zmianę paradygmatu w sposobie myślenia o zapobieganiu starzeniu się mózgu. Zamiast czekać na objawy poznawcze, które mogą nie pojawić się, dopóki nie wystąpią znaczne uszkodzenia, możemy potencjalnie zidentyfikować osoby zagrożone za pomocą markerów neurometabolicznych i interweniować w tym krytycznym okresie – zaznacza współautor publikacji, dr Botond Antal.
Znaczenie badań dla przyszłości zdrowia publicznego
W obliczu starzejącego się społeczeństwa i przewidywanego potrojenia przypadków demencji do 2050 roku, badania te oferują nową perspektywę w kontekście prewencji i zdrowia mózgu. Interwencje metaboliczne – od diety ketogenicznej, przez suplementację ketonową, aż po modyfikację stylu życia – mogą okazać się skutecznymi narzędziami w walce z neurodegeneracją.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Źródła:
- Stony Brook University
- IFLScience
- Dziennik naukowy
- geekweek.interia.pl
- PNAS
