15 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Trzeźwości. To inicjatywa Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), której celem jest zwiększenie świadomości społecznej na temat szkód zdrowotnych, psychologicznych i społecznych wynikających z konsumpcji alkoholu. Tego dnia WHO zachęca do powstrzymania się od spożywania jakichkolwiek napojów alkoholowych, podkreślając, że nawet niewielkie ilości alkoholu mogą wiązać się z ryzykiem. W rzeczywistości nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu – ryzyko dla zdrowia zaczyna się od pierwszej kropli.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są rzeczywiste zagrożenia zdrowotne i społeczne wynikające z picia alkoholu.
- Dlaczego nawet niewielkie ilości alkoholu mogą zwiększać ryzyko chorób, w tym nowotworów.
- Jakie są dane WHO na temat wpływu alkoholu na życie i zdrowie ludzi na świecie i w Polsce.
- Gdzie szukać profesjonalnej pomocy w przypadku problemu z alkoholem.
Alkohol jako zagrożenie zdrowotne – dane WHO nie pozostawiają złudzeń
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia alkohol:
- wpływa na rozwój ponad 200 chorób i zaburzeń,
- znajduje się na trzecim miejscu wśród czynników ryzyka zdrowotnego,
- skraca życie średnio o 16 lat,
- odpowiada za 4,7% globalnego obciążenia chorobami.
W Polsce z powodu spożycia alkoholu umiera dziennie około 110 osób. Dominującymi przyczynami są alkoholowe uszkodzenia wątroby, zapalenie trzustki, nowotwory, choroby serca, samobójstwa oraz wypadki i przemoc. Spożycie alkoholu wiąże się również z poważnymi problemami zdrowia psychicznego, w tym z depresją, lękiem i zaburzeniami snu.
Alkohol a nowotwory – ukryte ryzyko
WHO przypomina, że etanol – główny składnik napojów alkoholowych – jest klasyfikowany jako substancja rakotwórcza grupy 1, obok azbestu, promieniowania czy tytoniu. Alkohol przyczynia się do powstawania co najmniej siedmiu nowotworów, w tym raka jelita grubego i raka piersi u kobiet.
Co ważne, według danych WHO, aż połowa wszystkich nowotworów przypisywanych alkoholowi w Europie jest skutkiem lekkiego lub umiarkowanego picia. To mit, że „mały kieliszek wina dziennie” jest bezpieczny – dowody naukowe nie potwierdzają istnienia dawki alkoholu, która byłaby wolna od ryzyka chorób.
Nie możemy mówić o tak zwanym bezpiecznym poziomie spożycia alkoholu. Nie ma znaczenia, ile pijesz – ryzyko dla zdrowia pijącego zaczyna się od pierwszej kropli jakiegokolwiek napoju alkoholowego – wyjaśnia dr Carina Ferreira-Borges z Biura Regionalnego WHO dla Europy.
Alkohol a bezpieczeństwo na drogach – statystyki nadal alarmujące
Światowy Dzień Trzeźwości to również apel o odpowiedzialność za kierownicą. W 2024 roku nietrzeźwi kierowcy byli sprawcami 1230 wypadków drogowych w Polsce. Zginęło w nich 176 osób, a 1441 zostało rannych. Mimo spadku liczby wypadków względem roku 2023, skala problemu pozostaje duża.
Dzięki intensyfikacji kontroli i kampaniom informacyjnym, sytuacja stopniowo się poprawia – w 2024 roku Policja przeprowadziła ponad 16 milionów badań trzeźwości i ujawniła ponad 92 tysiące kierowców prowadzących pod wpływem alkoholu. Jednak nadal każdy przypadek jazdy po alkoholu to potencjalna tragedia.
Skutki spożycia alkoholu – fizyczne, psychiczne i społeczne
Alkohol wpływa na niemal wszystkie układy organizmu: nerwowy, pokarmowy, krążenia, oddechowy, moczowy i hormonalny. Może prowadzić do zmian neurodegeneracyjnych, uszkodzeń mózgu, otępienia, psychoz i depresji. Jako substancja psychoaktywna, tłumi mechanizmy samokontroli i nasila skłonność do agresji, co w połączeniu z dostępnością alkoholu czyni go jedną z najniebezpieczniejszych substancji w obiegu.
Spożywanie alkoholu wiąże się również z występowaniem przemocy domowej, niszczeniem relacji rodzinnych i trudnościami w życiu zawodowym. W 2020 roku policja odnotowała niemal 40 tysięcy przypadków podejrzenia stosowania przemocy w rodzinie przez osoby pod wpływem alkoholu.
Korzyści z ograniczenia lub całkowitego zaprzestania picia
Rezygnacja z alkoholu lub jego ograniczenie przynosi szereg korzyści zdrowotnych i społecznych. Poprawia się jakość snu, pamięć, koncentracja i ogólne samopoczucie psychiczne. Spada ryzyko zachorowania na nowotwory, choroby serca i zaburzenia psychiczne. Lepsze stają się także relacje z bliskimi i jakość codziennego funkcjonowania. Ograniczenie picia to również realna oszczędność finansowa i mniejsze ryzyko wypadków.
Gdzie szukać pomocy?
Jeśli Ty lub ktoś z Twojego otoczenia zmaga się z problemem alkoholowym, warto sięgnąć po pomoc. W Polsce funkcjonuje wiele organizacji i instytucji oferujących wsparcie:
- Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom
- Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia – 800 199 990
- „Pomarańczowa linia” dla rodziców dzieci pijących alkohol – 801 140 068
- „Niebieska Linia” – Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie – 800 120 002
- Telefon Zaufania uzależnienia behawioralne – 801 889 880
Światowy Dzień Trzeźwości to nie tylko symboliczna data – to okazja, by zatrzymać się i zadać sobie pytania o własne wybory, zdrowie i odpowiedzialność. Każdy krok w stronę trzeźwości to krok w stronę życia – zdrowszego, bezpieczniejszego i pełniejszego. Warto go zrobić.
Główne wnioski
- Światowy Dzień Trzeźwości, obchodzony 15 kwietnia, promuje powstrzymanie się od alkoholu i refleksję nad jego wpływem na zdrowie i życie.
- Alkohol odpowiada za rozwój ponad 200 chorób i skraca życie średnio o 16 lat – nie istnieje bezpieczna dawka jego spożycia.
- Ryzyko raka wzrasta nawet przy „lekkim” i „umiarkowanym” piciu – alkohol został sklasyfikowany jako substancja rakotwórcza grupy 1.
- Nietrzeźwi kierowcy spowodowali w Polsce w 2024 roku 1230 wypadków – mimo spadku ich liczby, problem nadal jest poważny i wymaga czujności społecznej.
Źródła:
- gov.pl
- who.int
- policja.pl
- projektaed.pl
