Zespół jelita drażliwego (IBS) to jedno z najczęściej diagnozowanych schorzeń przewodu pokarmowego, dotykające około 10% populacji na całym świecie. Objawy, takie jak bóle brzucha, wzdęcia, zaburzenia wypróżniania (biegunki, zaparcia lub ich naprzemienne występowanie), znacząco obniżają jakość życia pacjentów. Dotychczasowe metody leczenia koncentrują się na łagodzeniu symptomów, jednak ich skuteczność bywa ograniczona.
Nowe badania opublikowane w „British Journal of Pharmacology” rzucają światło na potencjalnie przełomową metodę terapii IBS – nie poprzez działanie na jelita, ale na mózg. Japońscy naukowcy z Tokyo University of Science (TUS) dowiedli, że agoniści receptora opioidowego delta (DOP) mogą redukować objawy IBS, oddziałując na centralny układ nerwowy. Odkrycie to może zmienić podejście do leczenia tego schorzenia.
Związek IBS ze stresem psychologicznym
Już wcześniej liczne badania wskazywały na ścisłą korelację między IBS, a przewlekłym stresem. Osoby cierpiące na to schorzenie często zgłaszają, że objawy nasilają się w momentach wzmożonego napięcia emocjonalnego. W odpowiedzi na te obserwacje zespół prof. Akiyoshiego Saitoha z Tokyo University of Science (TUS) opracował nowy model badawczy – zestresowane myszy, u których rozwijały się objawy przypominające IBS-D (postać zespołu jelita drażliwego z przewagą biegunki).
Model ten, zwany chronicznym zastępczym stresem porażki społecznej (cVSDS), polegał na wielokrotnym wystawianiu myszy na sytuacje stresowe, w których obserwowały one agresywne zachowanie dominującego osobnika wobec współlokatora w klatce. Badania wykazały, że zwierzęta rozwijały symptomy IBS-D, takie jak nadmierna aktywność jelit i podwyższona wrażliwość na ból brzucha – mimo braku jakichkolwiek uszkodzeń fizycznych układu pokarmowego.
Agoniści DOP: nowa nadzieja dla pacjentów z IBS
Podanie agonistów DOP przyniosło zaskakujące efekty – myszy, które otrzymały te substancje, odczuwały wyraźną ulgę w bólu brzucha i miały bardziej unormowane wypróżnienia. Wyniki te sugerują, że redukcja stresu poprzez wpływ na neuroprzekaźnictwo może być kluczowa w terapii IBS.
Aby potwierdzić te obserwacje, naukowcy przeprowadzili szereg eksperymentów mających na celu zrozumienie mechanizmu działania agonistów DOP. Obejmowały one:
- Pomiar motoryki jelit (ocena szybkości pasażu treści pokarmowej),
- Analizę wpływu stresu i terapii na częstość wypróżnień,
- Bezpośredni pomiar stężeń neuroprzekaźników za pomocą mikrodializy mózgu in vivo.
Jednym z najważniejszych odkryć było to, że przewlekły stres zwiększał poziom glutaminianu w korze wyspowej mózgu – obszarze odpowiedzialnym m.in. za przetwarzanie bodźców bólowych i emocji. Podanie agonistów DOP normalizowało te poziomy, co wskazuje na ich potencjalne działanie regulujące neurotransmisję w obrębie centralnego układu nerwowego.
Czy przyszłość leczenia IBS leży w mózgu?
Dotychczasowe metody leczenia IBS obejmują stosowanie środków przeczyszczających, leków przeciwbiegunkowych, przeciwskurczowych oraz przeciwbólowych. Terapia agonistami DOP wydaje się więc obiecującą alternatywą – nie tylko ze względu na skuteczność, ale również na potencjalnie mniejsze ryzyko skutków ubocznych.
Nasze odkrycia wykazały, że agoniści DOP działali bezpośrednio na ośrodkowy układ nerwowy, poprawiając objawy IBS z przewagą biegunki u myszy i sugerują, że mechanizm działania obejmuje regulację neurotransmisji glutaminianu w korze wyspowej
– podkreślił prof. Saitoh.
Zespół badawczy z Tokyo University of Science planuje również kolejne badania, które mają na celu potwierdzenie skuteczności terapii w warunkach klinicznych.
Agoniści DOP mogą stanowić przełomowe nowe leczenie IBS, które nie tylko łagodzi objawy podobne do IBS, ale także zapewnia działanie przeciwstresowe i regulujące emocje. W przyszłości chcielibyśmy przeprowadzić badania kliniczne w celu rozszerzenia wskazań agonistów DOP w IBS.
– dodał profesor Saitoh.
Link do badania znajdziesz TUTAJ
Źródło:
- PAP
