Trwa gorąca dyskusja na temat wdrożenia zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej (APN) – modelu, który w wielu krajach z powodzeniem zwiększył dostępność opieki zdrowotnej i odciążył system ochrony zdrowia. Stanowisko Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego z dnia 20 lutego 2025 roku, wydane w porozumieniu z Ogólnopolskim Związkiem Zawodowym Pielęgniarek i Położnych oraz Pielęgniarskimi Towarzystwami Naukowymi, jednoznacznie popiera wprowadzenie APN. Jednak nie brakuje głosów krytycznych, m.in. ze strony środowiska lekarskiego.
Czym jest zaawansowana praktyka pielęgniarska (APN)?
Zaawansowana praktyka pielęgniarska (APN) to model, w którym wysoko wykwalifikowane pielęgniarki uzyskują rozszerzone kompetencje, w tym możliwość diagnozowania pacjentów, ordynowania leków oraz wykonywania określonych procedur medycznych. APN funkcjonuje już w wielu krajach, gdzie przyczynia się do efektywniejszego zarządzania opieką zdrowotną.
Polskie pielęgniarki od lat wykonują część obowiązków, które w innych krajach przypisane są do APN – m.in. badanie fizykalne, kontynuacja leczenia farmakologicznego, kwalifikacja do szczepień czy prowadzenie samodzielnych świadczeń profilaktycznych i edukacyjnych. Dlatego też w środowisku pielęgniarskim dominuje przekonanie, że formalne wdrożenie APN jest naturalnym krokiem w rozwoju zawodu.
Stanowisko Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego
Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego (PTP), odnosząc się do stanowiska NR 10/25/P-IX Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia 7 lutego 2025 roku, podkreśla, że model APN jest szeroko popierany przez organizacje międzynarodowe, takie jak Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Międzynarodowa Rada Pielęgniarek (ICN) oraz Europejska Federacja Stowarzyszeń Pielęgniarskich (EFN).
Polska jako kraj członkowski UE wyróżniający się wysokimi wskaźnikami rozwoju gospodarczego i społecznego powinna otworzyć się na rozwiązania międzynarodowe, umożliwiające wykorzystanie potencjału pielęgniarek i położnych dla dobra wszystkich obywateli – zaznacza stanowisko PTP.
Kontrowersje wokół APN
Choć inicjatywa cieszy się poparciem organizacji pielęgniarskich, w środowisku lekarskim pojawiły się obawy o potencjalne zagrożenia. Środowiska lekarskie wyrażają wątpliwości dotyczące kompetencji pielęgniarek APN w zakresie procedur wysokospecjalistycznych. W odpowiedzi PTP podkreśla, że pielęgniarki posiadają odpowiednie wykształcenie i praktykę, a ich rola w systemie nie jest próbą zastąpienia lekarzy, lecz wsparciem dla nich.
Wprowadzenie APN może zmniejszyć kolejki do specjalistów, poprawić dostępność świadczeń w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ) oraz zwiększyć efektywność leczenia pacjentów przewlekle chorych.
Powołanie zespołu ds. rozwoju APN
W związku z rosnącym zainteresowaniem APN, Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie postuluje powołanie w Ministerstwie Zdrowia Zespołu ds. Rozwoju APN w Polsce. W piśmie skierowanym do Minister Zdrowia Izabeli Leszczyny z dnia 9 grudnia 2024 roku organizacje pielęgniarskie zwróciły się o przygotowanie szczegółowych założeń i pilotażu wdrożenia APN w wybranych placówkach medycznych.
Zaawansowana praktyka pielęgniarska nie ogranicza się do anestezjologii i intensywnej terapii, lecz może objąć również opiekę paliatywną, leczenie ran, podstawową opiekę zdrowotną oraz zarządzanie przewlekłymi chorobami cywilizacyjnymi.
Źródło:
- ptp.net.pl
