Naukowcy z Harbin Medical University i Cranfield University w 2024 roku opublikowali wyniki badań, które rzucają nowe światło na wpływ smogu na zdrowie psychiczne. Analiza przeprowadzona w ramach badania China Health and Retirement Longitudinal Study (CHARLS) wykazała, że długotrwałe narażenie na zanieczyszczenia powietrza, w szczególności dwutlenek siarki, cząstki stałe PM2,5 oraz tlenek węgla, znacząco zwiększa ryzyko depresji.
Dwutlenek siarki i PM2,5 – główni winowajcy
Badania przeprowadzone na 12 tysiącach uczestników ujawniły, że najbardziej szkodliwe dla zdrowia psychicznego są:
- Dwutlenek siarki (SO₂) – powstający głównie podczas spalania odpadów w domowych piecach.
- PM2,5 – drobne cząstki stałe, które łatwo przenikają do płuc i układu krążenia.
- Tlenek węgla (CO) – toksyczny gaz o wysokim wpływie na układ nerwowy.
Naukowcy podkreślają, że kombinacja tych substancji nasila ich szkodliwe działanie, co szczególnie dotyka osoby starsze i mieszkańców dużych miast.
Globalny i lokalny problem
Miliony ludzi na całym świecie są narażone na niebezpieczne poziomy zanieczyszczeń powietrza. Autorzy publikacji w Environmental Science and Ecotechnology wskazują na potrzebę pilnych działań, bardzo mocno podkreślając, że zmniejszenie emisji SO₂ i innych zanieczyszczeń mogłoby obniżyć wskaźniki depresji, szczególnie w grupach wrażliwych.
Smog w Polsce – palący problem od wielu lat
Problem smogu w Polsce wykracza daleko poza kwestie jakości życia – jest bezpośrednio związany z dramatyczną liczbą przedwczesnych zgonów. Według badań opublikowanych w czasopiśmie Environmental Research przez naukowców z Uniwersytetu Harvarda i University College London, smog w Polsce odpowiada za niemal 100 tysięcy zgonów rocznie, czyli aż 274 osoby dziennie!
Największym winowajcą jest pył PM2,5, który, przenikając do układu oddechowego i krążenia, powoduje liczne choroby układu sercowo-naczyniowego, oddechowego oraz nowotwory. W skali globalnej zanieczyszczenia powietrza przyczyniają się do śmierci ponad 8,7 miliona osób rocznie, z czego Polska, z wynikiem 23,8% zgonów związanych ze smogiem, jest jednym z niechlubnych liderów Europy.
Dla porównania, w 2020 roku w Polsce w wypadkach samochodowych zginęło 2 491 osób, a z powodu COVID-19 ponad 28 500 osób (dane MZ).
Najbardziej zanieczyszczone miasta w Polsce
W polskich miastach co roku pobijane są rekordy zanieczyszczeń. Jak pokazują dane Polskiego Alarmu Smogowego z 2023 roku:
- Nowa Ruda odnotowała najwięcej dni smogowych oraz najwyższe średnioroczne stężenie pyłu PM10.
- Sucha Beskidzka osiągnęła rekordowe 600% normy rakotwórczego benzo(a)pirenu.
- Najgorsze województwa to łódzkie, śląskie i małopolskie.
Pomimo wysiłków, takich jak wymiana pieców i ograniczenia w spalaniu odpadów, problem smogu pozostaje nierozwiązany.
Źródło:
- phys.org
- Environmental Science and Ecotechnology
- polskialarmsmogowy.pl
- enerad.pl
