Związek między chorobami przewlekłymi, a ryzykiem nowotworów od lat budzi zainteresowanie środowiska naukowego. Najnowsze badanie opublikowane w Circulation: Population Health and Outcomes wskazuje jednak na znacznie szerszą zależność: pogarszający się stan układu sercowo-naczyniowego, nerek i metabolizmu może istotnie zwiększać ryzyko rozwoju nowotworów. Wyniki te wpisują się w rosnące znaczenie koncepcji zespołu sercowo-nerkowo-metabolicznego (CKM), który obejmuje współwystępujące zaburzenia o wspólnym podłożu patofizjologicznym.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (CKM) i jakie obejmuje choroby
- Jak stopień zaawansowania CKM wpływa na ryzyko zachorowania na raka
- Jakie wspólne mechanizmy biologiczne łączą choroby serca, nerek, metabolizmu i nowotwory
- Dlaczego profilaktyka i zdrowy styl życia mogą jednocześnie zmniejszać ryzyko chorób przewlekłych i raka
Czym jest zespół sercowo-nerkowo-metaboliczny (CKM)?
Zespół CKM to złożony stan kliniczny obejmujący współistnienie chorób serca, nerek oraz zaburzeń metabolicznych, takich jak cukrzyca czy otyłość. W praktyce oznacza to, że dysfunkcja jednego układu może prowadzić do zaburzeń w innych. Do najczęstszych elementów zespołu CKM należą:
- nadciśnienie tętnicze,
- nieprawidłowy profil lipidowy,
- hiperglikemia,
- nadwaga i otyłość,
- upośledzona funkcja nerek.
Według danych American Heart Association, aż 9 na 10 dorosłych w USA ma co najmniej jeden z tych czynników ryzyka, co podkreśla skalę problemu zdrowotnego.
Nowe spojrzenie: CKM a ryzyko nowotworów
Dotychczas zespół CKM kojarzono głównie z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, udaru mózgu oraz niewydolności narządowej. Najnowsze badanie pokazuje jednak, że jego konsekwencje mogą obejmować również zwiększone ryzyko zachorowania na raka. Jak podkreśla dr Hidehiro Kaneko, główny autor badania i adiunkt w katedrze medycyny sercowo-naczyniowej na Uniwersytecie Tokijskim w Japonii:
Wyniki badania wskazują, że u osób z zespołem CKM ważne jest uwzględnienie nie tylko ryzyka chorób układu krążenia, ale także ryzyka zachorowania na raka.
To przesunięcie perspektywy ma istotne znaczenie dla praktyki klinicznej i strategii profilaktycznych.
Skala badania – analiza blisko 1,4 miliona osób
Badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Tokijskiego objęło niemal 1,4 miliona osób. Na podstawie danych z systemu ubezpieczeń zdrowotnych określono stadium zaawansowania zespołu CKM u uczestników, a następnie obserwowano ich przez około 3,5 roku. Tak duża kohorta pozwoliła na uzyskanie wiarygodnych wyników i dokładną analizę zależności między progresją CKM, a ryzykiem nowotworów.
Ryzyko raka rośnie wraz z zaawansowaniem CKM
Jednym z najważniejszych wniosków badania jest wyraźna zależność między stadium zespołu CKM, a ryzykiem zachorowania na raka. W porównaniu do osób zdrowych (stadium 0):
- stadium 1 wiązało się ze wzrostem ryzyka o 3%,
- stadium 2 – o 2%,
- stadium 3 – aż o 25%,
- stadium 4 – o 30%.
Oznacza to, że istotny wzrost ryzyka pojawia się dopiero w bardziej zaawansowanych stadiach choroby, kiedy dochodzi do kumulacji zaburzeń w wielu układach.
Wspólne mechanizmy chorób przewlekłych i nowotworów
Zespół CKM odzwierciedla złożoną interakcję między różnymi układami organizmu. Jak wyjaśnia dr Kaneko:
Zespół CKM stanowi złożoną interakcję między układem sercowo-naczyniowym, nerkowym i metabolicznym, gdzie dysfunkcja w jednym obszarze może wywołać lub nasilić dysfunkcję w innych. Co więcej: Dysfunkcja w każdym z tych układów jest niezależnie związana z ryzykiem zachorowania na raka ze względu na wspólne czynniki ryzyka. Badanie to sugeruje, że kumulacja czynników ryzyka w ramach zespołu CKM może przyczyniać się do rozwoju różnych rodzajów nowotworów.
Do wspólnych mechanizmów należą m.in. przewlekły stan zapalny, stres oksydacyjny, insulinooporność oraz zaburzenia hormonalne.
Odwrotna kardioonkologia – dwukierunkowa zależność
Wyniki badania wpisują się w rozwijającą się koncepcję odwrotnej kardioonkologii. Dotychczas główny nacisk kładziono na wpływ leczenia onkologicznego na układ sercowo-naczyniowy. Obecnie coraz częściej podkreśla się odwrotną zależność. Jak zauważa dr Tochukwu Okwuosa, dyrektor ds. kardioonkologii w Rush University Medical Center w Chicago:
Badanie podkreśla dwukierunkową zależność i podkreśla koncepcję odwrotnej kardioonkologii, w której choroby układu krążenia i ich czynniki ryzyka również zwiększają ryzyko raka.
To podejście otwiera nowe możliwości w zakresie profilaktyki i identyfikacji pacjentów wysokiego ryzyka.
Ograniczenia badania i kierunki dalszych analiz
Autorzy podkreślają, że badanie przeprowadzono w populacji japońskiej, co może ograniczać możliwość bezpośredniego uogólnienia wyników na inne populacje. Niemniej jednak wcześniejsze analizy potwierdzają podobne zależności między zaburzeniami metabolicznymi, a ryzykiem raka. W przyszłości konieczne będą badania obejmujące różne populacje oraz dokładniejsza analiza mechanizmów biologicznych łączących CKM z nowotworami.
Główne wnioski
- Badanie obejmujące blisko 1,4 miliona osób wykazało, że ryzyko raka rośnie wraz z zaawansowaniem zespołu CKM.
- Największy wzrost ryzyka odnotowano w zaawansowanych stadiach – o 25% w stadium 3 i o 30% w stadium 4 w porównaniu do osób zdrowych.
- Zespół CKM łączy choroby serca, nerek i zaburzenia metaboliczne, które mają wspólne mechanizmy, takie jak przewlekły stan zapalny i insulinooporność.
- Koncepcja odwrotnej kardioonkologii wskazuje, że choroby układu krążenia mogą zwiększać ryzyko nowotworów, co wymaga bardziej zintegrowanego podejścia do opieki nad pacjentem.
Źródło:
- https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCOUTCOMES.125.012921
- American Heart Association
