W momencie narastających problemów kadrowych i wyzwań demograficznych przedstawiciele dwóch kluczowych samorządów zawodowych spotkali się, by rozmawiać o przyszłości opieki zdrowotnej w Polsce. Wspólne posiedzenie Prezydiów Naczelnej Rady Lekarskiej oraz Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych poświęcono kierunkom zmian w organizacji świadczeń. Jednym z centralnych wątków rozmów była koncepcja zaawansowanej praktyki pielęgniarskiej jako potencjalnego wzmocnienia systemu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie założenia ma zaawansowana praktyka pielęgniarska (APN) w Polsce.
- Na jakim etapie są prace regulacyjne nad APN i jaka jest rola zarządzenia Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2025 r.
- Jakie stanowisko wobec APN zajmują Naczelna Rada Lekarska i Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych.
APN jako element zmian w systemie ochrony zdrowia
Dyskusja dotyczyła koncepcji advanced nursing practice (APN), rozumianej jako dodatkowa, wyspecjalizowana ścieżka rozwoju zawodowego dla pielęgniarek. Rozwiązanie to jest rozważane w kontekście rosnących potrzeb zdrowotnych starzejącego się społeczeństwa oraz ograniczonych zasobów kadrowych, szczególnie w podstawowej opiece zdrowotnej i ambulatoryjnej opiece specjalistycznej.
Formalną podstawą prac nad APN w Polsce jest zarządzenie Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2025 roku, na mocy którego powołano zespół do określenia obszarów zaawansowanej praktyki pielęgniarek. To pierwszy krok do systemowego uregulowania roli, która w wielu krajach europejskich i poza UE funkcjonuje od lat.
Stanowisko samorządu lekarskiego
Podczas posiedzenia wskazywano, że środowisko lekarskie nie sprzeciwia się rozwijaniu nowych kompetencji pielęgniarek. Argumentowano, że kraje z bardziej zaawansowanymi modelami opieki potwierdzają ich przydatność, o ile zakres odpowiedzialności jest jasno zdefiniowany, a rozwiązania wdrażane są w sposób spójny z zasadami bezpieczeństwa pacjentów.
– Wprowadzenie APN nie może być jednak postrzegane przez decydentów jako pomysł na zastąpienie lekarzy czy obniżanie jakości w imię optymalizacji kosztów zatrudnienia – mówił prezes NRL Łukasz Jankowski.
Jankowski dodał też, że celem musi być efektywne współdziałanie zespołów medycznych.
APN tylko dla wysoko wykwalifikowanych pielęgniarek
Samorząd pielęgniarski przedstawił wizję APN jako roli adresowanej wyłącznie do pielęgniarek z tytułem magistra i odpowiednią specjalizacją. Wskazano, że zaawansowana praktyka miałaby wspierać pacjenta w procesie diagnostyczno-terapeutycznym, a nie przejmować funkcje lekarza. Dotyczy to szczególnie POZ, gdzie APN mogłaby poprawić dostępność świadczeń i zwiększyć zakres działań edukacyjnych – np. w gabinecie przedlekarskim. Przedstawiciele NRPiP zwrócili też uwagę na potencjał APN w zwiększaniu ciągłości opieki i poprawie koordynacji procesów zdrowotnych.
Współpraca zamiast konkurencji
Uczestnicy spotkania podkreślili, że dalsze prace nad APN wymagają stabilnego dialogu między zawodami medycznymi. To jedyny sposób, aby systemowo rozwiązać problem dostępności świadczeń bez ryzyka obniżenia jakości.
– Jako samorząd lekarski mamy nadzieję, że wspólne działania i dialog między środowiskami medycznymi przyczynią się do budowy silnego i efektywnego systemu ochrony zdrowia, w którym kompetencje lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek i położnych, a także przedstawicieli innych zawodów, będą wzajemnie się uzupełniać, a pacjent znajdzie się w centrum systemu – podsumował Jankowski już po spotkaniu.
Główne wnioski
- Zaawansowana praktyka pielęgniarska (APN) jest traktowana przez oba samorządy jako element nowoczesnego systemu ochrony zdrowia, a nie rozwiązanie zastępujące lekarzy.
- Prace nad APN w Polsce mają formalne umocowanie w zarządzeniu Ministra Zdrowia z 1 kwietnia 2025 r., które powołało zespół ds. określenia obszarów tej praktyki.
- APN ma być dostępna wyłącznie dla pielęgniarek z tytułem magistra i odpowiednią specjalizacją, co ma gwarantować bezpieczeństwo i jakość świadczeń.
- NRL i NRPiP są zgodne, że kluczowe znaczenie ma współdziałanie zawodów medycznych, jasne granice kompetencji i realne korzyści dla pacjenta.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9116-przyszlosc-opieki-zdrowotnej-nrl-i-nrpip-w-dyskusji-o-zaawansowanej-praktyce-pielegniarek
