Nowe badanie przeprowadzone na ponad 48 tysiącach młodych pacjentów onkologicznych ujawnia alarmujący problem późnych przerzutów. Wyniki opublikowane w JAMA Oncology pokazują, że prawie co dziesiąty nastolatek lub młody dorosły (AYA), u którego w momencie rozpoznania nie stwierdzono przerzutów, doświadcza w kolejnych latach nawrotu przerzutowego. Taki nawrót wiąże się ze znacznie gorszymi rokowaniami niż przerzuty obecne na początku choroby. Badanie wskazuje na pilną potrzebę lepszej identyfikacji osób wysokiego ryzyka oraz zapewnienia im spersonalizowanej opieki długoterminowej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak często młodzi pacjenci onkologiczni doświadczają późnych przerzutów mimo początkowej diagnozy bez przerzutów.
- Które nowotwory w populacji AYA mają najwyższe ryzyko nawrotu przerzutów i jak zmieniało się ono w czasie.
- Dlaczego nawrót przerzutów wiąże się z gorszym rokowaniem niż przerzuty obecne w chwili diagnozy.
- Jakie wnioski badacze formułują na temat potrzeb długoterminowej i spersonalizowanej opieki nad pacjentami AYA.
Kogo dotyczyło badanie i jak je przeprowadzono?
Badanie objęło 48 406 pacjentów w wieku 15–39 lat, u których zdiagnozowano siedem najczęściej występujących nowotworów w latach 2006–2018. Dane pochodziły z:
- California Cancer Registry,
- ogólnostanowej dokumentacji medycznej HCAI.
Pacjentów obserwowano do końca 2020 roku, a mediana czasu obserwacji wynosiła 6,7 roku. Mediana wieku wyniosła 33 lata, a większość pacjentów była rasy białej (48%) lub pochodzenia latynoskiego (32%). Główna autorka badania, Ann Brunson z University of California, Davis, podkreśla:
W miarę jak leczenie poprawia przeżywalność, młodzi pacjenci z chorobą nowotworową stają przed wyjątkowymi wyzwaniami. Nasze badania pogłębiają wiedzę na temat przeżywalności i wpływu nawrotu przerzutów, wykorzystując dane z całego stanu do ujawniania trendów i ukierunkowywania przyszłych badań.
Jak często dochodzi do przerzutów i nawrotów?
Wyniki badania są niepokojące:
- 9,2% pacjentów AYA miało przerzuty już w momencie rozpoznania,
- 9,5% doświadczyło nawrotu przerzutów później, mimo początkowej diagnozy bez przerzutów.
Najwyższy odsetek przerzutów odnotowano u pacjentów z:
- rakiem jelita grubego – 44,2%,
- mięsakami – 41,7%,
- rakiem piersi – 23,9%,
- rakiem szyjki macicy – 23,6%,
- rakiem jądra – 21,6%.
Nawroty przerzutów wśród pacjentów początkowo bez przerzutów najczęściej występowały w przypadku:
- mięsaka – 24,5%,
- raka jelita grubego – 21,8%,
- raka szyjki macicy – 16,3%,
- raka piersi – 14,7%.
Niepokojące trendy w raku szyjki macicy i czerniaku
Badanie ujawniło rosnącą częstość nawrotów raka szyjki macicy:
- wzrost z 12,7% (2006–2009) do
- 20,4% (2015–2018).
Najwyższy wzrost odnotowano w raku szyjki macicy w stadium 1. W tym czasie spadła natomiast częstość nawrotów:
- raka jelita grubego,
- czerniaka (największy spadek w stadium 3).
To pokazuje, że dynamika nawrotów różni się w zależności od typu nowotworu i stadium wyjściowego.
Nawrót przerzutów pogarsza rokowania – znacznie bardziej niż przerzuty pierwotne
Badacze wykazali, że młodzi pacjenci z nawrotem przerzutów mają gorsze przeżycie niż osoby, które miały przerzuty już w chwili diagnozy, z wyjątkiem raka jądra i tarczycy. Najwyższe ryzyko zgonu obserwowano u pacjentów z:
- rakiem piersi – HR = 2,87,
- rakiem szyjki macicy – HR = 2,10,
- czerniakiem – HR = 1,61,
- mięsakami – HR = 1,57,
- rakiem jelita grubego – HR = 1,53.
To oznacza, że późne przerzuty są szczególnie niebezpieczne – mogą wskazywać na bardziej agresyjne formy choroby lub późniejsze wykrycie nawrotu.
Wysoka wiarygodność danych – potwierdzenie w Kaiser Permanente
Aby potwierdzić poprawność metody identyfikacji nawrotów, zespół porównał dane z rejestru stanowego z rejestrami Kaiser Permanente Northern California. Uzyskano 96,9% zgodności, co wskazuje na wysoką wiarygodność wyników.
Dlaczego problem nawrotów w AYA jest tak istotny?
Populacja AYA (15–39 lat) jest unikalna pod wieloma względami:
- pacjenci są na początku życia zawodowego i rodzinnego,
- mają inne potrzeby psychospołeczne niż dzieci czy osoby starsze,
- system ochrony zdrowia często nie ma dedykowanych ścieżek opieki dla tej grupy.
Jak podkreśla główna autorka badania, Theresa Keegan:
Te wyniki podkreślają znaczący problem nawrotów przerzutów u nastolatków i młodych dorosłych oraz potrzebę spersonalizowanej opieki pooperacyjnej. Zrozumienie tych wzorców pomaga nam zidentyfikować nierówności i ocenić skuteczność naszych działań w zapobieganiu, wykrywaniu i leczeniu zarówno wczesnych, jak i przerzutowych postaci choroby.
Potrzeba lepszych programów nadzoru i personalizacji opieki
Wysokie ryzyko nawrotu przerzutów w populacji AYA wymaga:
- lepszego monitorowania po zakończeniu leczenia,
- długoterminowych planów kontroli,
- dostosowania opieki do typu nowotworu i czynników ryzyka,
- wcześniejszych badań przesiewowych w niektórych grupach,
- działań w zakresie równości dostępu do opieki.
Badanie pokazuje, że młodzi pacjenci onkologiczni to grupa wymagająca szczególnej uwagi – i dedykowanych programów wspierających w długiej perspektywie.
Główne wnioski
- U 9,5% młodych pacjentów onkologicznych dochodzi do nawrotu przerzutów, mimo że początkowo nie stwierdzono przerzutów — to odsetek porównywalny z 9,2% przypadków przerzutów pierwotnych.
- Najwyższe ryzyko nawrotu odnotowano w mięsaku (24,5%), raku jelita grubego (21,8%), raku szyjki macicy (16,3%) i raku piersi (14,7%). Trendy są zmienne – w raku szyjki macicy odsetek nawrotów wzrósł z 12,7% do 20,4%.
- Nawrót przerzutów znacząco pogarsza przeżycie – HR dla raka piersi wyniósł 2,87, dla raka szyjki macicy 2,10, czerniaka 1,61, mięsaka 1,57 i raka jelita grubego 1,53.
- Wyniki badania podkreślają potrzebę personalizacji opieki długoterminowej w populacji AYA oraz lepszego nadzoru nad grupami wysokiego ryzyka, co może zmniejszyć śmiertelność i poprawić jakość życia pacjentów.
Źródło:
- https://jamanetwork.com/journals/jamaoncology/article-abstract/2841867
