Rozpoczęła się trzecia edycja ogólnopolskiego badania WOBASZ – kluczowego projektu epidemiologicznego prowadzonego w Polsce. Badanie obejmie ponad 9 tys. losowo wybranych osób z 16 województw i potrwa do I kwartału 2026 roku. Celem jest kompleksowa ocena zdrowia Polaków, ze szczególnym uwzględnieniem chorób układu krążenia – głównej przyczyny zgonów w kraju.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jaką skalę ma badanie WOBASZ III i kto je koordynuje.
- Jakie elementy obejmuje udział w badaniu i jak przebiega proces kwalifikacji.
- Dlaczego dane epidemiologiczne są kluczowe dla polityki zdrowotnej.
- W jaki sposób projekt przyczyni się do cyklicznego monitorowania zdrowia dorosłych Polaków.
Strategiczny projekt
WOBASZ III to jedno z najważniejszych badań zdrowotnych realizowanych obecnie w Polsce. Projekt koordynuje Narodowy Instytut Kardiologii Stefana Kardynała Wyszyńskiego – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie.
W badaniu weźmie udział ponad 9 tys. dorosłych mieszkańców ze 107 gmin – w każdym z 16 województw. Prace terenowe podzielono na trzy etapy, a raport końcowy ma zostać opublikowany w 2026 roku. Celem jest nie tylko pozyskanie danych, ale też zidentyfikowanie zagrożeń i wyznaczenie kierunków polityki zdrowotnej.
Badanie ma również na celu ustanowienie regularnego systemu obserwacji stanu zdrowia dorosłej populacji Polski – z założeniem powtarzania go maksymalnie co 5 lat.
Co obejmuje WOBASZ III?
Udział w badaniu jest możliwy wyłącznie na zaproszenie – osoby są losowane z ogólnopolskiej bazy PESEL. Badanie jest bezpłatne, dobrowolne i obejmuje trzy główne komponenty:
- szczegółową ankietę dotyczącą stylu życia, diety, nałogów i zdrowia psychicznego,
- badanie fizykalne: pomiary ciśnienia, wzrostu, masy ciała i obwodu talii (w tym wskaźnik BMI),
- badania laboratoryjne krwi i moczu, w tym m.in. oznaczenie lipoproteiny(a).
Po badaniu uczestnicy otrzymają wyniki, ciśnieniomierz oraz broszurę z materiałami profilaktycznymi.
Nowe elementy i aktualizacja metodyki
WOBASZ III kontynuuje założenia poprzednich edycji z lat 2003–2005 oraz 2013–2014, lecz wprowadza istotne aktualizacje. Zaktualizowano zakres pytań, dostosowując je do obecnego stanu wiedzy medycznej. Ujęto także nowe czynniki ryzyka – m.in. wpływ przebycia COVID-19 czy stężenie lipoproteiny(a), którego znaczenie w kontekście ryzyka sercowo-naczyniowego rośnie.
Zespół badawczy zakłada również analizę zmian zdrowotnych w grupie ok. 3 tys. osób, które uczestniczyły już w badaniu WOBASZ II dekadę temu – to ważny krok w kierunku monitorowania długoterminowych trendów zdrowotnych.
Harmonogram działań w terenie
Badanie terenowe zaplanowano w trzech etapach:
- Etap I: dolnośląskie, łódzkie, małopolskie, mazowieckie, śląskie, świętokrzyskie;
- Etap II: kujawsko-pomorskie, opolskie, podkarpackie, pomorskie, warmińsko-mazurskie;
- Etap III: lubelskie, lubuskie, podlaskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie.
Ostateczna analiza danych i publikacja raportu WOBASZ III planowana jest na 2026 rok.
Walka z chorobami serca
WOBASZ III stanowi ważne ogniwo w walce z chorobami układu krążenia, które od lat są główną przyczyną zgonów w Polsce. Wysokie ciśnienie tętnicze, nadwaga i otyłość, palenie papierosów oraz cukrzyca pozostają powszechnymi czynnikami ryzyka. Badanie pozwoli wskazać regiony wymagające intensywniejszych działań prewencyjnych i zapewni materiał do dalszego kształtowania Narodowego Programu Chorób Układu Krążenia.
Główne wnioski
- WOBASZ III to ogólnopolskie badanie zdrowia dorosłych, obejmujące ponad 9 tys. osób z 107 gmin we wszystkich 16 województwach.
- Projekt realizowany jest przez Narodowy Instytut Kardiologii.
- Badanie skupia się na diagnostyce chorób układu krążenia, uwzględnia nowe czynniki ryzyka, w tym lipoproteinę(a) oraz skutki przebycia COVID-19.
- WOBASZ III ma na celu ustanowienie cyklicznego (co maks. 5 lat) monitoringu zdrowia dorosłych Polaków oraz identyfikację regionów wymagających działań prewencyjnych.
Źródło:
- MZ
