Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła 2 lipca 2025 roku nową globalną inicjatywę „3 na 35”, która zakłada podniesienie realnych cen tytoniu, alkoholu i słodzonych napojów o co najmniej 50% do 2035 roku. Celem jest ograniczenie zachorowań na choroby przewlekłe oraz pozyskanie dodatkowych środków na ochronę zdrowia i rozwój społeczny.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie produkty mają zostać objęte 50-procentowym wzrostem cen do 2035 roku.
- Dlaczego WHO wprowadza inicjatywę „3 na 35” i jakie cele chce osiągnąć.
- Jak podatek zdrowotny może wpłynąć na liczbę zgonów i budżety państw.
Nowy podatek zdrowotny jako narzędzie walki z chorobami przewlekłymi
Choroby niezakaźne – w tym schorzenia sercowo-naczyniowe, nowotwory i cukrzyca – odpowiadają za ponad 75% zgonów na świecie. WHO wskazuje jednoznacznie: nadmierne spożycie tytoniu, alkoholu i słodzonych napojów stanowi główną przyczynę tej epidemii. Z raportu organizacji wynika, że jednorazowy wzrost cen tych produktów o 50% może zapobiec nawet 50 milionom przedwczesnych zgonów w ciągu najbliższych 50 lat.
1 bilion dolarów w dekadę: nowy wymiar finansowania zdrowia
WHO podkreśla, że podatki zdrowotne to jedno z najefektywniejszych narzędzi polityki publicznej – zarówno w kontekście profilaktyki, jak i finansowania systemów ochrony zdrowia. Celem inicjatywy jest zgromadzenie 1 biliona dolarów w ciągu najbliższych 10 lat, które mają być reinwestowane w systemy opieki zdrowotnej, edukację i ochronę socjalną.
Między 2012 a 2022 rokiem aż 140 krajów zdecydowało się na podniesienie podatków na wyroby tytoniowe, co doprowadziło do wzrostu ich realnych cen o średnio ponad 50%. WHO wskazuje to jako dowód, że zmiany na globalną skalę są możliwe.
Koniec ulg podatkowych dla przemysłu? WHO apeluje o rewizję polityk fiskalnych
Organizacja zwraca uwagę, że pomimo dowodów na skuteczność podatków zdrowotnych, wiele krajów wciąż udziela ulg podatkowych sektorowi tytoniowemu i alkoholowemu. Część państw ma również podpisane długoterminowe umowy inwestycyjne, które ograniczają możliwość podnoszenia podatków na te produkty. WHO zachęca rządy do przeglądu takich zobowiązań i eliminacji zapisów, które hamują działania prozdrowotne.
Partnerstwo, które ma zmienić globalne podejście do zdrowia
Inicjatywa „3 na 35” jest realizowana w ścisłej współpracy z międzynarodowymi partnerami, którzy oferują wsparcie merytoryczne, doradztwo polityczne oraz doświadczenie z wdrażania podobnych rozwiązań. Wspólnym celem jest zwiększenie świadomości społecznej, budowanie poparcia politycznego i wsparcie dla krajowych reform fiskalnych.
Podatki, które ratują zdrowie i budżety
Celem „3 na 35” jest nie tylko ograniczenie spożycia produktów szkodliwych, ale także poprawa sytuacji finansowej państw. Podnoszenie akcyzy na tytoń, alkohol i słodkie napoje ma podwójny efekt: zmniejsza ich dostępność, a zarazem dostarcza środków, które można przeznaczyć na profilaktykę i leczenie chorób niezakaźnych. WHO podkreśla, że sukces inicjatywy będzie zależał od woli politycznej oraz współpracy pomiędzy resortami zdrowia i finansów, środowiskami naukowymi i organizacjami społecznymi.
Polska wobec wyzwań: czy dołączymy do „3 na 35”?
Rosnące zadłużenie publiczne, starzejące się społeczeństwo i rosnąca liczba chorych na cukrzycę i nadciśnienie to realia także polskiego systemu ochrony zdrowia. WHO wskazuje, że wiele krajów – również europejskich – deklaruje gotowość do większego finansowego uniezależnienia i szuka nowych źródeł krajowego finansowania. Dla Polski może to być impuls do głębokiej reformy fiskalno-zdrowotnej.
Główne wnioski
- WHO uruchomiła inicjatywę „3 na 35”, której celem jest podniesienie cen tytoniu, alkoholu i słodzonych napojów o co najmniej 50% do 2035 roku.
- Wzrost cen ma ograniczyć spożycie szkodliwych produktów i zapobiec nawet 50 milionom przedwczesnych zgonów na świecie w ciągu 50 lat.
- Organizacja zakłada wygenerowanie 1 bln dolarów dodatkowych środków publicznych na zdrowie i rozwój społeczny w ciągu dekady.
- WHO wzywa rządy do rezygnacji z ulg podatkowych dla przemysłów tytoniowego i alkoholowego oraz do wdrażania polityki fiskalnej wspierającej zdrowie publiczne.
Źródło:
- WHO
