Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ostrzega przed rosnącym zagrożeniem, jakie stanowią bakterie oporne na leki. W najnowszych raportach agencja ONZ podkreśla, że globalny system ochrony zdrowia stoi w obliczu „podwójnego kryzysu” – rosnącej oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe (AMR) przy jednoczesnym niedoborze innowacyjnych terapii i diagnostyki. WHO apeluje o pilne zwiększenie inwestycji w badania i rozwój, aby zatrzymać rozprzestrzenianie się superbakterii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie globalne zagrożenie stanowią lekooporne bakterie i ile zgonów powodują rocznie.
- Dlaczego obecna liczba nowych leków i testów diagnostycznych jest niewystarczająca.
- Co WHO postuluje, aby powstrzymać rozprzestrzenianie się superbakterii.
- Jakie wyzwania stoją przed małymi firmami pracującymi nad nowymi terapiami przeciwbakteryjnymi.
Antybiotykooporność – jedno z największych zagrożeń zdrowia publicznego
Według WHO oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe – zwłaszcza antybiotyki – jest dziś jednym z najpoważniejszych zagrożeń zdrowia publicznego. Szacuje się, że zakażenia lekooporne odpowiadają za ponad milion zgonów rocznie. Organizacja podkreśla, że główną przyczyną tego zjawiska jest niewłaściwe i nadmierne stosowanie antybiotyków, leków przeciwwirusowych oraz przeciwgrzybiczych u ludzi, zwierząt i roślin. Problem jest szczególnie dotkliwy w krajach o niskich i średnich dochodach, gdzie dostęp do odpowiednich terapii i diagnostyki jest ograniczony.
Niedobór innowacyjnych terapii i testów diagnostycznych
W dwóch najnowszych raportach WHO ostrzega, że liczba nowych metod leczenia infekcji bakteryjnych i testów diagnostycznych jest zdecydowanie zbyt mała.
Oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe rośnie, ale zasoby nowych metod leczenia i diagnostyki są niewystarczające, aby powstrzymać rozprzestrzenianie się zakażeń bakteryjnych opornych na leki – powiedziała zastępczyni dyrektora generalnego WHO, Yukiko Nakatani.
WHO rozpoczęła monitorowanie rozwoju środków przeciwbakteryjnych w 2017 r. Od tego czasu dopuszczenie do obrotu uzyskało zaledwie 17 nowych środków antybakteryjnych zwalczających kluczowe patogeny. Podczas ostatniej aktualizacji w 2023 r. w fazie badań klinicznych znajdowało się 97 takich leków, jednak liczba ta spadła już do 90. Spośród nich jedynie 15 można uznać za innowacyjne.
„Podwójny kryzys” w rozwoju leków przeciwbakteryjnych
WHO podkreśla, że pipeline nowych terapii stoi w obliczu „podwójnego kryzysu: niedoboru i braku innowacji”. W badaniach przedklinicznych, które nie zostały jeszcze przetestowane na ludziach, znajduje się ok. 232 projektów. Aż 90% ze 148 firm rozwijających te terapie to małe przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 50 pracowników. Organizacja ostrzega również przed lukami w dostępności leków pediatrycznych oraz doustnych preparatów dla pacjentów ambulatoryjnych.
Potrzeba nowych modeli finansowania i globalnej współpracy
WHO apeluje o większe inwestycje i wsparcie innowacji w dziedzinie środków antybakteryjnych i diagnostycznych. Organizacja podkreśla konieczność opracowania nowych modeli finansowania, które pomogą małym i średnim przedsiębiorstwom prowadzić badania i rozwój. Wezwano także twórców oprogramowania do publikowania danych na temat aktywności antybakteryjnej, „aby wspierać współpracę, przyciągać inwestycje i przyspieszać innowacje”.
Główne wnioski
- AMR to globalne zagrożenie zdrowia publicznego – infekcje lekooporne odpowiadają za ponad 1 milion zgonów rocznie, a problem dotyczy szczególnie krajów o niskich i średnich dochodach.
- Zbyt mało nowych terapii – tylko 17 nowych antybiotyków trafiło na rynek od 2017 roku, a obecnie jedynie 15 spośród 90 rozwijanych środków uznaje się za innowacyjne.
- Brakuje środków diagnostycznych i leków pediatrycznych – WHO wskazuje na istotne luki w obszarze doustnych terapii ambulatoryjnych i form dostosowanych do dzieci.
- Apel o wsparcie dla MŚP i nowy model finansowania – 90% firm prowadzących badania to małe przedsiębiorstwa, dlatego WHO wzywa do tworzenia nowych mechanizmów wspierających innowacje.
Źródło:
- WHO
