Ponad 6 miliardów ludzi objęto choć jedną formą ochrony przed tytoniem – czytamy w najnowszym raporcie WHO z czerwca 2025 r. Jednak eksperci ostrzegają, że postęp spowalnia, a przemysł tytoniowy stosuje nowe formy presji. WHO apeluje do rządów o wzmocnienie działań kontrolnych i walkę z lukami w egzekwowaniu przepisów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie kraje wdrożyły pełen pakiet MPOWER i co to oznacza dla zdrowia publicznego.
- W których obszarach walki z tytoniem występują największe braki i dlaczego są groźne.
- Jak zmieniła się globalna polityka antytytoniowa między 2007 a 2025 rokiem.
- Dlaczego WHO wzywa do pilnego działania i jakie działania uznaje za priorytetowe.
Nowy raport WHO i podsumowanie w Dublinie
Podczas Światowej Konferencji Kontroli Tytoniu w Dublinie, WHO zaprezentowała nowy raport na temat globalnej epidemii tytoniu. Dokument zawiera analizę postępów we wdrażaniu sześciu kluczowych działań kontroli tytoniu, znanych jako pakiet MPOWER. Od 2007 roku liczba osób objętych przynajmniej jednym z tych rozwiązań wzrosła z 1 mld do 6,1 mld, co stanowi około 75% światowej populacji.
Mimo sukcesów, dyrektor generalny WHO, dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, ostrzegł, że presja ze strony przemysłu tytoniowego wciąż narasta. Potrzebna jest determinacja i skuteczne wdrażanie przepisów – szczególnie w krajach, które pozostają daleko w tyle.
Postęp i luki: kto wdrożył, a kto zwleka?
Pełny pakiet MPOWER wdrożyły zaledwie cztery państwa: Brazylia, Mauritius, Holandia i Turcja. Siedem kolejnych – w tym m.in. Hiszpania, Irlandia i Nowa Zelandia – brakuje jednego elementu do pełnej implementacji.
Tymczasem 40 krajów nie wdrożyło ani jednego elementu pakietu na poziomie najlepszych praktyk, a ponad 30 krajów nadal dopuszcza sprzedaż papierosów bez obowiązkowych ostrzeżeń zdrowotnych. To poważna luka w ochronie zdrowia publicznego, szczególnie w regionach o wysokiej ekspozycji na dym tytoniowy.
Kampanie i opodatkowanie – zaniedbane narzędzia
Choć 110 krajów wymaga obecnie graficznych ostrzeżeń zdrowotnych, tylko 25 zdecydowało się na wprowadzenie prostych opakowań. Równocześnie od 2022 roku aż 110 krajów nie prowadziło żadnej kampanii antytytoniowej.
Pod względem fiskalnym sytuacja również nie napawa optymizmem – 134 kraje nie sprawiły, by papierosy stały się mniej dostępne cenowo, a od 2022 r. tylko 3 kraje podniosły podatki zgodnie z wytycznymi WHO.
Wolność od dymu – postęp mimo sprzeciwu branży
Około 1,3 mln osób umiera każdego roku z powodu biernego palenia. Obecnie 79 krajów wdrożyło środowiska całkowicie wolne od dymu, co obejmuje jedną trzecią populacji świata. Wśród ostatnich, które zdecydowały się na takie regulacje, znalazły się Słowenia, Malezja i Uzbekistan.
Wzrost regulacji e-papierosów, ale nadal za mało
Liczba krajów, które uregulowały lub zakazały używania elektronicznych systemów dostarczania nikotyny (ENDS), wzrosła ze 122 w 2022 r. do 133 w 2024 r. Mimo to, ponad 60 państw nie posiada żadnych przepisów w tym zakresie – co zdaniem WHO stanowi realne zagrożenie dla młodych użytkowników i zdrowia publicznego.
WHO apeluje: zamknijmy luki i inwestujmy w skuteczne rozwiązania
WHO wzywa rządy do pilnych działań legislacyjnych, inwestycji w sprawdzone kampanie oraz lepszego egzekwowania obowiązujących przepisów.
Rządy muszą działać odważnie, aby zamknąć pozostałe luki, wzmocnić egzekwowanie i zainwestować w sprawdzone narzędzia, które ratują życie – apeluje dr Ruediger Krech, dyrektor ds. promocji zdrowia.
Główne wnioski
- 6,1 mld ludzi na świecie objęto przynajmniej jedną formą ochrony przed tytoniem – w 2007 r. było to tylko 1 mld.
- Tylko 4 kraje (Brazylia, Mauritius, Holandia, Turcja) wdrożyły pełen pakiet MPOWER, a 40 krajów nie wdrożyło żadnego elementu na poziomie najlepszych praktyk.
- 134 kraje nie podniosły podatków na papierosy do poziomu rekomendowanego przez WHO, co oznacza, że papierosy nadal pozostają zbyt tanie.
- WHO apeluje o zamykanie luk prawnych, silniejsze egzekwowanie przepisów i inwestowanie w sprawdzone kampanie i działania kontrolne.
Źródło:
- WHO
