Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) opublikowała nowy globalny raport, który ujawnia skalę zaniedbań w opiece neurologicznej. Wynika z niego, że choroby mózgu i układu nerwowego odpowiadają za ponad 11 milionów zgonów rocznie i dotyczą już ponad 3 miliardów ludzi, czyli 40% populacji świata. Mimo to, mniej niż jedna trzecia krajów posiada krajową politykę zdrowotną obejmującą zaburzenia neurologiczne. WHO apeluje o natychmiastowe, skoordynowane działania, by zapobiec dalszemu wzrostowi zachorowalności, niepełnosprawności i śmiertelności.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie schorzenia neurologiczne najczęściej prowadzą do zgonu i niepełnosprawności na świecie.
- Dlaczego tylko niewielka część państw posiada skuteczne strategie walki z chorobami neurologicznymi.
- Jakie działania WHO rekomenduje w celu poprawy dostępu do opieki neurologicznej i ochrony zdrowia mózgu.
- Co zawiera Międzysektorowy globalny plan działania dotyczący padaczki i zaburzeń neurologicznych.
Skala problemu: 11 milionów zgonów rocznie
Zgodnie z danymi WHO, zaburzenia neurologiczne są dziś jedną z głównych przyczyn śmierci i niepełnosprawności na świecie. Wśród dziesięciu najczęstszych schorzeń dominują:
- udar mózgu,
- encefalopatia noworodkowa,
- migrena,
- choroba Alzheimera i inne demencje,
- neuropatia cukrzycowa,
- zapalenie opon mózgowych,
- padaczka idiopatyczna,
- powikłania neurologiczne wcześniactwa,
- zaburzenia ze spektrum autyzmu,
- nowotwory układu nerwowego.
Wspólnym mianownikiem tych chorób jest ich długotrwały, często przewlekły przebieg oraz ogromne obciążenie społeczne i ekonomiczne. Według WHO, bez podjęcia działań skala tego obciążenia będzie nadal dramatycznie rosnąć.
Brak strategii i personelu: globalny deficyt neurologów
Raport WHO ujawnia alarmujące nierówności w dostępie do opieki neurologicznej. Kraje o niskich dochodach mają nawet 80–82 razy mniej neurologów w przeliczeniu na liczbę mieszkańców niż państwa o wysokich dochodach. Brak specjalistów powoduje, że w wielu regionach pacjenci nie mają możliwości uzyskania terminowej diagnozy, rehabilitacji ani leczenia.
Dodatkowo, tylko 32% krajów (63 z 194 państw członkowskich WHO) posiada krajową politykę zdrowotną dotyczącą zaburzeń neurologicznych, a zaledwie 18% (34 kraje) zapewnia dedykowane fundusze na ich leczenie. Tylko jedna czwarta krajów uwzględnia schorzenia neurologiczne w pakietach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Jak podkreślił dr Jeremy Farrar, zastępca dyrektora generalnego WHO:
Ponieważ ponad 1 na 3 osoby na świecie cierpi na schorzenia mózgu, musimy zrobić wszystko, co w naszej mocy, aby poprawić opiekę zdrowotną, której potrzebują. Wiele z tych schorzeń można zapobiegać lub skutecznie leczyć, jednak usługi pozostają poza zasięgiem większości – zwłaszcza na obszarach wiejskich i zaniedbanych.
Nierówności w dostępie do opieki neurologicznej
Zaburzenia neurologiczne w wielu przypadkach wymagają opieki przez całe życie, jednak dostęp do niej jest bardzo ograniczony. WHO wskazuje, że tylko 46 państw oferuje usługi opiekuńcze dla pacjentów z chorobami neurologicznymi, a 44 kraje zapewniają prawną ochronę dla opiekunów nieformalnych.
Brak uznania i wsparcia dla opiekunów, najczęściej kobiet, prowadzi do zwiększania się nierówności społecznych i finansowych. Jednocześnie podstawowe usługi, takie jak oddziały udarowe, neurologia dziecięca, rehabilitacja czy opieka paliatywna, są wciąż skoncentrowane w dużych miastach. To sprawia, że mieszkańcy obszarów wiejskich często pozostają bez dostępu do leczenia ratującego życie.
Potrzeba reform i inwestycji
Raport WHO podkreśla, że systemy zdrowotne wielu krajów są rozproszone, niedofinansowane i nieprzygotowane na rosnące potrzeby w zakresie neurologii. Słabe systemy informacji zdrowotnej oraz brak danych epidemiologicznych utrudniają podejmowanie decyzji opartych na dowodach naukowych.
Bez zwiększenia finansowania, tworzenia strategii krajowych i inwestycji w kadry medyczne, globalne wysiłki pozostaną niewystarczające. WHO ostrzega, że bez konkretnych działań w najbliższych latach liczba pacjentów z chorobami neurologicznymi będzie nadal wzrastać, a globalne nierówności zdrowotne jeszcze się pogłębią.
Plan działań WHO
W 2022 roku państwa członkowskie WHO przyjęły Międzysektorowy globalny plan działania dotyczący padaczki i innych zaburzeń neurologicznych. Dokument ten stanowi mapę drogową dla rządów, wskazując kierunki reform i inwestycji. Zakłada on:
- nadanie priorytetu politykom zdrowotnym dotyczącym zaburzeń neurologicznych,
- włączenie ich do powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego,
- rozwój profilaktyki, diagnostyki i rehabilitacji,
- wzmacnianie systemów danych i monitoringu,
- włączenie osób z doświadczeniem choroby w proces tworzenia polityk zdrowotnych.
Jak podkreśla WHO, bez skoordynowanych i odważnych decyzji politycznych nie uda się zapewnić równego dostępu do opieki neurologicznej i poprawić jakości życia milionów pacjentów na całym świecie.
Główne wnioski
- Zaburzenia neurologiczne odpowiadają za ponad 11 milionów zgonów rocznie i dotykają ponad 3 miliardów ludzi na całym świecie – to jedno z największych globalnych wyzwań zdrowotnych.
- Tylko 32% państw członkowskich WHO ma krajową politykę neurologiczną, a zaledwie 18% zapewnia środki finansowe na leczenie tych chorób – co skutkuje fragmentaryczną i niewydolną opieką zdrowotną.
- Kraje o niskich dochodach mają nawet 82 razy mniej neurologów niż kraje rozwinięte, a podstawowe usługi neurologiczne często są dostępne wyłącznie w dużych miastach, poza zasięgiem osób z regionów wiejskich.
- WHO apeluje o pilne działania: priorytetyzację zdrowia mózgu w polityce publicznej, powszechne ubezpieczenie neurologiczne, rozwój kadr medycznych oraz inwestycje w systemy informacji zdrowotnej.
Źródło:
- WHO
