Najnowsze badania pokazują, że terapia komórkowa może stanowić przełom w leczeniu uszkodzeń rogówki prowadzących do ślepoty. Naukowcy z Mass General Brigham przetestowali metodę CALEC (cultivated autologous limbal epithelial cells), która polega na pobraniu i hodowli komórek macierzystych ze zdrowego oka, a następnie ich przeszczepieniu do oka uszkodzonego. Wskaźnik skuteczności tej terapii wyniósł ponad 90%, a badacze planują kolejne kroki, które mogą poszerzyć dostępność tej metody.
Przełomowa metoda regeneracji rogówki
Leczenie uszkodzeń rogówki jest wyzwaniem, szczególnie gdy dochodzi do niedoboru komórek macierzystych. Standardową metodą pozostaje przeszczep rogówki, jednak nie zawsze jest on możliwy. W przypadkach poważnych urazów, takich jak oparzenia chemiczne, infekcje czy urazy mechaniczne, rogówka nie jest w stanie samodzielnie się zregenerować.
Nowa metoda CALEC opiera się na wykorzystaniu komórek macierzystych nabłonka rąbka rogówki, które są kluczowe dla jej odbudowy. Proces leczenia obejmuje kilka etapów:
- Pobranie komórek macierzystych ze zdrowego oka pacjenta.
- Namnażanie komórek w laboratorium, co trwa od dwóch do trzech tygodni.
- Przeszczepienie komórek do uszkodzonej rogówki.
Nasze pierwsze badanie przeprowadzone na czterech pacjentach wykazało, że metoda CALEC jest bezpieczna, a leczenie wykonalne – mówi prof. Ula Jurkunas, współautorka badania.
Wyniki badań: skuteczność powyżej 90%
Eksperymentalna terapia została przetestowana na 14 pacjentach, u których tradycyjny przeszczep rogówki nie był możliwy. Wyniki okazały się obiecujące:
- 50% pacjentów odzyskało zdrową rogówkę już po 3 miesiącach,
- Po 12 i 18 miesiącach wskaźnik sukcesu wzrósł do 79% i 77%,
- Uwzględniając pacjentów z częściowym sukcesem leczenia, całkowity wskaźnik skuteczności osiągnął 93% i 92%.
Niektórzy pacjenci wymagali drugiego przeszczepu, jednak finalnie udało się osiągnąć pełną regenerację u jednego z nich po 18 miesiącach.
Bezpieczeństwo terapii CALEC
W trakcie badania nie odnotowano poważnych działań niepożądanych. Jedynym poważniejszym incydentem była infekcja bakteryjna, która pojawiła się 8 miesięcy po przeszczepie u jednego pacjenta, jednak była związana z nadużywaniem soczewek kontaktowych. Inne drobne efekty uboczne były przemijające i nie miały wpływu na skuteczność leczenia.
Naukowcy podkreślają, że metoda jest nie tylko skuteczna, ale także bezpieczna, co otwiera drogę do jej dalszego rozwoju i wdrożenia do praktyki klinicznej.
Czy terapia komórkowa zastąpi przeszczepy rogówki?
Przeszczep rogówki pozostaje złotym standardem leczenia poważnych uszkodzeń oka, jednak metoda ta ma swoje ograniczenia. Pacjenci z niedoborem komórek macierzystych rąbka rogówki nie kwalifikują się do tego typu operacji, co skazuje ich na trwałe upośledzenie wzroku.
Terapia CALEC oferuje nową szansę dla takich osób, ale obecnie wymaga, by pacjent miał przynajmniej jedno zdrowe oko, z którego można pobrać komórki macierzyste.
Liczymy na opracowanie procedury allogenicznej, wykorzystującej komórki macierzyste rąbka rogówki pochodzące z oka zmarłego dawcy – mówi dr Jerome Ritz, współautor badania.
Rozwój tej technologii mógłby umożliwić leczenie pacjentów, którzy mają uszkodzone oboje oczu, co znacząco poszerzyłoby zakres zastosowania terapii komórkowej w okulistyce.
Przyszłość terapii komórkowej w okulistyce
Badania nad regeneracją rogówki wpisują się w szerszy trend terapii komórkowych, które zmieniają sposób leczenia wielu schorzeń, od chorób neurodegeneracyjnych po regenerację tkanek narządów wewnętrznych.
W najbliższych latach możemy spodziewać się:
- Rozwoju metod allogenicznych, które pozwolą na przeszczepy od dawców,
- Skrócenia procesu hodowli komórek, co przyspieszy leczenie,
- Dalszej poprawy bezpieczeństwa i skuteczności terapii, co zwiększy jej dostępność.
Jeśli metoda CALEC zostanie w pełni wdrożona, może stać się przełomem w leczeniu uszkodzeń rogówki, dając nadzieję tysiącom pacjentów na odzyskanie wzroku.
Źródło:
- PAP
