Wielu pacjentów cierpiących na choroby przewlekłe codziennie zmaga się nie tylko z dolegliwościami, lecz także z koniecznością regularnych, bolesnych zastrzyków. Leki biologiczne, takie jak hormony, przeciwciała czy peptydy, dotychczas można było podawać wyłącznie w formie iniekcji, ponieważ ulegałyby strawieniu w przewodzie pokarmowym. Teraz jednak badacze z Uniwersytetu w Bath opracowali przełomową technologię, która może pozwolić na podawanie tych preparatów w formie tabletek doustnych. To innowacyjne podejście ma szansę zmienić standardy terapii w diabetologii, onkologii, endokrynologii i immunologii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa nowa technologia doustnego podawania leków białkowych i dlaczego może zastąpić zastrzyki.
- Które leki biologiczne mogą być w przyszłości podawane w formie tabletek — w tym hormon wzrostu, insulina czy leki przeciwnowotworowe.
- Dlaczego wcześniejsze metody zawodziły i czym wyróżnia się innowacja opracowana przez naukowców z Uniwersytetu w Bath.
- Na jakim etapie są badania i kiedy technologia może trafić do pacjentów.
Dlaczego niektóre leki nadal wymagają zastrzyków?
Choć większość klasycznych leków może być skutecznie przyjmowana doustnie, w przypadku substancji opartych na białkach sytuacja wygląda inaczej. Ludzki przewód pokarmowy, zaprojektowany do trawienia białek, rozkłada je zanim zdążą zostać wchłonięte do krwiobiegu. Dotyczy to m.in. insuliny, hormonu wzrostu, niektórych leków immunosupresyjnych, a także nowoczesnych preparatów odchudzających, takich jak semaglutyd (Ozempic, Wegovy).
Z tego powodu jedyną skuteczną drogą podania pozostają zastrzyki – bolesne, inwazyjne i często zniechęcające pacjentów do regularnego stosowania. Problem ten jest szczególnie widoczny w przypadku dzieci przyjmujących hormon wzrostu czy osób przewlekle chorych wymagających codziennych iniekcji.
Przełom z Bath: jak działa nowa technologia?
Zespół naukowców z Uniwersytetu w Bath, pod kierownictwem prof. Randy’ego Mrsny’ego z Wydziału Nauk Biologicznych, opracował innowacyjny system transportu białek, który umożliwia skuteczne i bezpieczne podanie ich w formie doustnej. Wyniki badań opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Journal of Controlled Release.
Chociaż nie jest to pierwszy system zastępujący zastrzyki, nasza platforma jest pierwszą, która działa bezpiecznie i niezawodnie, podając lek w skutecznych dawkach i wykorzystując dobrze poznaną ścieżkę. Po opracowaniu go w formie tabletki, nasz system będzie wygodniejszy dla pacjentów niż zastrzyki, co oznacza koniec z igłami – podkreślił prof. Mrsny.
Technologia opiera się na mechanizmie stosowanym przez niektóre bakterie jelitowe, które potrafią przekraczać barierę nabłonka jelitowego. Naukowcy wykorzystali bezpieczną, nietoksyczną cząsteczkę pochodzącą z bakterii związanych z cholerą jako swoisty nośnik. Łączy się ona z receptorem na powierzchni komórek jelitowych i transportuje cząsteczkę leku – w tym przypadku ludzki hormon wzrostu – przez komórki do krwiobiegu, gdzie następuje jego uwolnienie.
Efektywność i potencjał kliniczny
W testach przedklinicznych na szczurach wykazano, że nowy system jest w stanie dostarczyć do krwiobiegu od 5 do 10% dawki leku – co, według zespołu badawczego, jest wystarczające, by uczynić technologię opłacalną i skuteczną klinicznie. Taką biodostępność uważa się za wystarczającą w przypadku leków biologicznych, które zwykle działają w bardzo małych dawkach.
Co istotne, nowy system nie uszkadza struktury nabłonka jelitowego, co wyróżnia go na tle wcześniejszych prób doustnego podawania białek.
Ta ścieżka jest dobrze poznana i została wyprowadzona ze zdarzeń zachodzących w jelicie ludzkim, więc wiemy, że sprawdzi się u pacjentów. W przeciwieństwie do poprzednich systemów, nasza metoda nie uszkadza nabłonka i pozwala na transport szerokiej gamy leków, w tym hormonów i leków przeciwnowotworowych, które obecnie można podawać jedynie w formie iniekcji – wyjaśnił prof. Mrsny.
Perspektywy kliniczne
Zespół naukowy już współpracuje z firmami farmaceutycznymi w celu optymalizacji technologii i przygotowania jej do badań klinicznych. Pierwsze testy na ludziach mogą rozpocząć się w ciągu najbliższych dwóch lat.
Oznacza to, że w niedalekiej przyszłości pacjenci cierpiący na cukrzycę, osoby poddawane immunoterapii nowotworów, czy dzieci z niedoborem hormonu wzrostu mogą przyjmować leki w postaci zwykłej tabletki, bez konieczności stosowania zastrzyków.
To może odmienić życie pacjentów, którzy obecnie muszą codziennie robić sobie zastrzyki, na przykład dzieci przyjmujących hormon wzrostu – zaznaczył prof. Mrsny.
Technologia opracowana na Uniwersytecie w Bath może być jednym z największych przełomów w farmakologii biologicznej ostatnich lat. Przenosi bowiem terapię biologiczną z igły do tabletki – zmniejszając ból, zwiększając komfort i poprawiając przestrzeganie zaleceń terapeutycznych. Choć droga do rutynowego stosowania nowej formy podania białek jeszcze trwa, perspektywa realnej zmiany dla milionów pacjentów staje się coraz bardziej namacalna.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Naukowcy z Uniwersytetu w Bath opracowali przełomową metodę doustnego podawania leków na bazie białka, eliminującą potrzebę zastrzyków.
- Technologia wykorzystuje mechanizm przenoszenia przez komórki jelitowe, inspirowany naturalnymi procesami zachodzącymi w organizmie.
- System dostarcza do krwiobiegu 5–10% dawki leku, co jest wystarczające do zastosowań terapeutycznych i opłacalne komercyjnie.
- Pierwsze testy kliniczne na ludziach mogą ruszyć w ciągu dwóch lat, co otwiera drogę do bezinwazyjnego leczenia milionów pacjentów.
Źródło:
- Journal of Controlled Release
- University of Bath
