Nowe, długoterminowe badanie opublikowane w JAMA Pediatrics dostarcza mocnych dowodów na to, że wprowadzenie szczepionki przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) w populacji lokalnej skutecznie chroni kobiety przed zakażeniami HPV – zarówno te, które zostały zaszczepione, jak i te, które nie otrzymały szczepionki. Badania przeprowadzono przez zespół pod kierownictwem dr Jessiki Kahn z Albert Einstein College of Medicine. Wyniki są jednoznaczne: szczepienia działają nie tylko indywidualnie, ale również na poziomie całej społeczności.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak szczepionka przeciwko HPV chroni zarówno osoby zaszczepione, jak i niezaszczepione.
- Jakie konkretne typy wirusa HPV obejmują dostępne szczepionki i jakie nowotwory wywołują.
- Jakie są najnowsze dane dotyczące skuteczności szczepionki w warunkach rzeczywistych.
- Dlaczego odporność zbiorowa jest kluczowa dla eliminacji raka szyjki macicy na świecie.
HPV – wirus o globalnym znaczeniu onkologicznym
HPV to najczęstsza infekcja przenoszona drogą płciową na świecie. Odpowiada nie tylko za ponad 70% przypadków raka szyjki macicy, ale również za inne nowotwory narządów płciowych oraz nowotwory głowy i szyi – u kobiet i mężczyzn. Według danych Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem, HPV odpowiada za ponad 690 000 nowych przypadków raka rocznie, co stanowi ok. 4,5% wszystkich nowotworów na świecie.
Dlaczego potrzebne były dane z rzeczywistości, a nie tylko z badań klinicznych?
Jak podkreśliła dr Kahn:
Uczestnicy tych badań byli zazwyczaj zdrowsi i narażeni na mniejsze ryzyko zakażenia HPV niż populacja ogólna, więc niekoniecznie byli reprezentatywni dla szerszej społeczności.
Z tego względu konieczne było sprawdzenie skuteczności szczepionki w warunkach codziennego życia – u młodych kobiet z wysokim ryzykiem zakażenia, w populacjach o zróżnicowanym poziomie wyszczepienia.
17 lat danych: skuteczność potwierdzona
Badanie objęło sześć fal rekrutacyjnych w Cincinnati, obejmując łącznie 2335 kobiet w wieku 13–26 lat, obserwowanych w latach 2006–2023. Wiele z uczestniczek zgłaszało ryzykowne zachowania seksualne – aż 79% miało dwóch lub więcej partnerów seksualnych, a 51% przeszło wcześniej co najmniej jedną infekcję przenoszoną drogą płciową.
Do badania włączono kobiety, które otrzymały przynajmniej jedną dawkę jednej z trzech dostępnych szczepionek:
- 2-walentnej (HPV 16 i 18 – odpowiadające za większość przypadków raka szyjki macicy),
- 4-walentnej (HPV 6, 11, 16, 18 – w tym ochrona przed kłykcinami kończystymi),
- 9-walentnej (dodatkowo: HPV 31, 33, 45, 52, 58 – razem chronią przed 90% przypadków raka szyjki macicy).
Wskaźnik szczepień w ciągu 17 lat wzrósł z 0% do 82%. Równocześnie zaobserwowano drastyczny spadek liczby zakażeń:
- Typy HPV z 2-walentnej szczepionki: spadek o 98,4%
- Typy z 4-walentnej szczepionki: spadek o 94,2%
- Typy z 9-walentnej szczepionki: spadek o 75,7%
Dr Kahn podkreśliła:
Wyniki te pokazują, że szczepionki przeciwko HPV są wysoce skuteczne poza badaniami kontrolowanymi i mogą znacząco zmniejszyć zachorowalność na raka szyjki macicy i inne nowotwory wywoływane przez HPV.
Odporność zbiorowa: korzyść dla całej społeczności
Zaskakujące i niezwykle pozytywne jest to, że spadek zakażeń dotyczył także kobiet niezaszczepionych. To efekt odporności zbiorowiskowej, jak wyjaśniła dr Kahn:
Zaobserwowaliśmy wyraźne dowody na odporność zbiorową, co oznacza, że gdy wystarczająca liczba osób jest zaszczepiona, szczepionka pośrednio chroni osoby niezaszczepione, zmniejszając ogólną transmisję wirusa.
Wśród niezaszczepionych uczestniczek odnotowano:
- Spadek zakażeń typami z 2-walentnej szczepionki o 71,6%
- Spadek zakażeń typami z 4-walentnej szczepionki o 75,8%
To istotne, ponieważ jak zaznaczyła Aislinn DeSieghardt, pierwsza autorka badania:
Nasza analiza danych wskazuje, że spadek liczby zakażeń był przede wszystkim spowodowany wprowadzeniem szczepionki, a nie zmianami w zachowaniach seksualnych lub innymi czynnikami.
Globalne wyzwanie: dostęp do szczepionki nadal ograniczony
Choć Stany Zjednoczone i inne kraje o wysokim poziomie wyszczepienia już obserwują spadek zachorowalności na raka szyjki macicy, sytuacja na świecie jest nadal alarmująca. Dr Kahn zwraca uwagę:
Na całym świecie tylko 27% dziewcząt otrzymało co najmniej jedną dawkę tej ratującej życie szczepionki – a odsetek ten waha się od zaledwie 1% we wschodniej części Morza Śródziemnego do 68% w obu Amerykach.
Tymczasem rak szyjki macicy wciąż jest główną przyczyną zgonów onkologicznych kobiet w 42 krajach. Ekspertka apeluje:
Dzięki zwiększeniu liczby zachorowań na tę niezwykle bezpieczną i skuteczną szczepionkę oraz zapewnieniu dostępu do badań przesiewowych i leczenia możemy osiągnąć jedno z największych zwycięstw w dziedzinie zdrowia publicznego naszych czasów: całkowite wyeliminowanie raka szyjki macicy na całym świecie.
Dane z 17 lat obserwacji nie pozostawiają wątpliwości – szczepienia przeciwko HPV są jednym z najskuteczniejszych narzędzi w profilaktyce nowotworowej. Chronią jednostki, ale też całe społeczności. Pokazują, że możliwe jest nie tylko ograniczenie, ale być może całkowita eliminacja raka szyjki macicy. Warunkiem jest jednak powszechny dostęp do szczepionek i konsekwentna edukacja zdrowotna.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Szczepionki przeciwko HPV działają skutecznie także w warunkach rzeczywistych – zakażenia typami objętymi szczepionką 2-walentną spadły o 98,4% wśród zaszczepionych kobiet.
- Efekt odporności zbiorowej potwierdzony: wśród niezaszczepionych kobiet zakażenia objętymi typami HPV spadły nawet o 75,8%.
- Obecna 9-walentna szczepionka obejmuje aż 90% typów wirusa HPV odpowiedzialnych za raka szyjki macicy.
- Globalne wyzwanie: tylko 27% dziewcząt na świecie otrzymało przynajmniej jedną dawkę szczepionki, co utrudnia eliminację raka szyjki macicy w wielu regionach.
Źródło:
- Albert Einstein College of Medicine
- JAMA Pediatrics
