Starzenie się kadr medycznych to problem, który dotyka systemy ochrony zdrowia w całej Europie. W Polsce sytuacja jest szczególnie trudna, co wynika z niskich wydatków na ochronę zdrowia, deficytu pracowników i malejącego zainteresowania młodych ludzi zawodami medycznymi. Jak wskazuje raport „Health at a Glance. Europe 2024” opublikowany przez Komisję Europejską i OECD, konieczne są pilne działania, aby uniknąć kryzysu w opiece zdrowotnej.
Problem starzejących się kadr medycznych
W Europie brakuje obecnie około 1,2 mln lekarzy, pielęgniarek i innych pracowników medycznych. Problem ten wynika z dwóch głównych czynników:
- Starzenia się społeczeństw, które generuje większe zapotrzebowanie na usługi zdrowotne,
- Starzenia się samych kadr medycznych, co prowadzi do stopniowego zmniejszania liczby dostępnych specjalistów.
Raport zwraca uwagę na zmniejszające się zainteresowanie młodych ludzi zawodami medycznymi, szczególnie wśród mężczyzn. Jednocześnie coraz więcej kobiet wybiera kariery w medycynie, co wpływa na zmniejszenie liczby godzin pracy w perspektywie długoterminowej – kobiety pracują średnio o 3 godziny tygodniowo mniej niż mężczyźni.
Polska na tle Europy
Polska zajmuje jedno z ostatnich miejsc w UE pod względem wydatków na ochronę zdrowia, które wynoszą jedynie 6,4% PKB, przy unijnej średniej 10,4%. Wydatki publiczne na zdrowie to zaledwie 4,8% PKB – połowa unijnej średniej.
Liczba lekarzy i pielęgniarek:
- Na 1000 mieszkańców w Polsce przypada 3,5 lekarza (średnia UE: 4,2),
- Polska ma jeden z najniższych wskaźników liczby pielęgniarek w UE – 5,7 na 1000 mieszkańców.
Wyzwania i rekomendacje
Autorzy raportu wskazują trzy kluczowe strategie radzenia sobie z kryzysem kadrowym:
- Zwiększenie liczby absolwentów kierunków medycznych – Polska podwoiła liczbę miejsc na studiach lekarskich w ciągu dekady, ale efekty będą widoczne dopiero w dłuższej perspektywie.
- Poprawa warunków pracy – lepsze wynagrodzenia i warunki zatrudnienia mogą pomóc w zatrzymaniu obecnych pracowników w systemie.
- Innowacje w organizacji pracy – wprowadzenie technologii, takich jak sztuczna inteligencja i lepsze zarządzanie zasobami ludzkimi.
Dynamika wynagrodzeń w Polsce
Zarobki polskich pielęgniarek w relacji do średniej krajowej należą do najwyższych w Europie (wskaźnik 1,6 przy średniej UE 1,2). Jednak w przeliczeniu na euro Polska nadal znacząco odstaje od liderów takich jak Luksemburg czy Belgia.
Zarobki lekarzy w Polsce:
- Specjaliści na etatach zarabiają średnio 1,6-krotność średniej krajowej,
- Lekarze podstawowej opieki zdrowotnej (GP) – 2,3-krotność.
- Zobacz również: System PRM zmaga się z poważnymi wyzwaniami kadrowymi. Spada liczba lekarzy i pielęgniarek
Zmiana pokoleniowa i wpływ pandemii
Zmniejszenie średniej liczby godzin pracy lekarzy w ciągu dekady to efekt starzenia się kadr i zmiany pokoleniowej. Dodatkowo pandemia COVID-19 wpłynęła na zdrowie psychiczne i fizyczne pracowników medycznych, pogłębiając problem wypalenia zawodowego i zmniejszając intensywność pracy.
Polski system ochrony zdrowia stoi przed poważnymi wyzwaniami związanymi z kryzysem kadrowym. Wprowadzenie rekomendowanych działań – zwiększenia liczby absolwentów, poprawy warunków pracy oraz inwestycji w innowacje – jest niezbędne, aby zapewnić przyszłym pokoleniom pacjentów dostęp do wysokiej jakości opieki zdrowotnej.
Źródło:
- Gazeta Lekarska
