Europejskie Stowarzyszenie Badań nad Otyłością (EASO) opublikowało w Nature Medicine nowe, kompleksowe wytyczne dotyczące leczenia otyłości i jej powikłań. W centrum zaleceń znajdują się dwa innowacyjne leki – semaglutyd i tirzepatyd, które zgodnie z oceną ekspertów powinny być terapią pierwszego rzutu u większości pacjentów zmagających się z otyłością. To przełomowy krok, który – jak podkreślają autorzy – oparty jest na rosnącej bazie dowodowej i skuteczności tych terapii inkretynowych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie leki są obecnie rekomendowane jako leczenie pierwszego rzutu otyłości i jej powikłań.
- Na czym polega nowy algorytm opracowany przez ekspertów EASO.
- Kiedy stosować semaglutyd, a kiedy tirzepatyd w zależności od powikłań.
- Jakie są argumenty kliniczne i ekonomiczne za wcześniejszym włączeniem farmakoterapii w leczeniu otyłości.
Kto opracował nowe wytyczne?
Autorami dokumentu są członkowie międzynarodowej grupy roboczej EASO ds. zarządzania otyłością, w tym:
- Dr Andreea Ciudin (Szpital Uniwersytecki Vall d’Hebron, Hiszpania)
- Prof. Barbara McGowan (Guys & St Thomas’s NHS Foundation Trust, Wielka Brytania)
- Prof. Volkan Yumuk (Uniwersytet w Stambule-Cerrahpaşa, Turcja)
Jak podkreślają eksperci, choć na rynku dostępnych jest wiele terapii:
Semaglutyd i tirzepatyd są tak skuteczne, że powinny być pierwszym wyborem w niemal wszystkich przypadkach – mówi dr Ciudin.
Personalizacja leczenia otyłości i znaczenie powikłań
Nowy algorytm EASO opiera się na koncepcji personalizacji leczenia. Zamiast traktować utratę masy ciała jako jedyny cel terapii, wytyczne uwzględniają obecność lub brak powikłań związanych z otyłością. Jak wyjaśnia prof. McGowan:
To pierwsze podejście uwzględniające obecność lub brak powikłań związanych z otyłością, ponieważ utrata masy ciała nie jest jedynym celem leczenia w przypadku występowania powikłań.
Każdy lek został oceniony pod kątem:
- całkowitej utraty masy ciała,
- wpływu na konkretne powikłania,
- profilu bezpieczeństwa.
Kiedy semaglutyd, kiedy tirzepatyd?
Autorzy wytycznych wskazują, że semaglutyd (agonista GLP-1) i tirzepatyd (agonista GLP-1 i GIP) powinny być preferowane, gdy potrzebna jest znaczna redukcja masy ciała. W przypadkach umiarkowanej utraty, rozważyć można inne leki: liraglutyd, naltrekson z bupropionem czy fentermina z topiramatem.
Dla osób z konkretnymi powikłaniami, rekomendacje przedstawiają się następująco:
- Otyłość + OBS (obturacyjny bezdech senny): tirzepatyd jako lek pierwszego rzutu
- Otyłość + choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych: semaglutyd
- Otyłość + stan przedcukrzycowy / cukrzyca typu 2: semaglutyd lub tirzepatyd
- Otyłość + choroby sercowo-naczyniowe: semaglutyd – dzięki potwierdzonej redukcji ryzyka MACE
- Otyłość + niewydolność serca: wstępne dane przemawiają za semaglutydem lub tirzepatydem
- Otyłość + MASH (stłuszczeniowa choroba wątroby z dysfunkcją metaboliczną): aktualnie tirzepatyd, choć najnowsze dane sugerują równorzędną rolę semaglutydu
Złożone decyzje terapeutyczne i znaczenie kosztów
Eksperci przypominają, że mimo nowych wytycznych, decyzja terapeutyczna zawsze wymaga indywidualnej oceny pacjenta. Jak podkreśla profesor McGowan:
Dopasowanie leczenia do indywidualnych potrzeb to złożone zadanie, które musi uwzględniać kilka czynników, w tym stopień otyłości, obecność i zakres powikłań, choroby współistniejące oraz terapie skojarzone. Należy również uwzględnić kontekst społeczno-ekonomiczny, wartości, oczekiwania i cele osobiste pacjenta.
Równie istotny jest aspekt kosztów. Choć ceny nowych leków inkretynowych są wysokie, EASO apeluje, by w polityce zdrowotnej uwzględniać również koszty braku leczenia otyłości i jej powikłań – m.in. uszkodzeń narządów, przewlekłych chorób metabolicznych i niezdolności do pracy.
Ograniczenia i przyszłe kierunki badań
Autorzy podkreślają, że nie wszystkie leki zostały wystarczająco ocenione pod kątem konkretnych powikłań, co ogranicza możliwości pełnej oceny ich potencjału. Niemniej jednak, dzięki obserwowanym efektom utraty masy ciała, można wnioskować o korzystnym wpływie także na inne jednostki chorobowe.
Ta nowa klasa agonistów GLP-1 i podwójnych agonistów GIP/GLP-1 całkowicie zmienia leczenie otyłości i jej powikłań – podkreśla dr Ciudin.
W przyszłości badania powinny objąć również schorzenia takie jak:
- przewlekła choroba nerek
- zaburzenia neurodegeneracyjne
- zespół policystycznych jajników
- niektóre nowotwory
- zaburzenia psychiczne
Chociaż żaden algorytm leczenia nie zastąpi niuansowanej oceny klinicznej niezbędnej do tak kompleksowej oceny, to narzędzie może służyć jako wsparcie w podejmowaniu decyzji terapeutycznych w przypadku otyłości – podsumowuje dr Ciudin.
Jak dodaje również profesor Yumuk:
Biorąc pod uwagę szybki postęp w dziedzinie leków stosowanych w leczeniu otyłości, EASO zamierza regularnie aktualizować obecny algorytm leczenia, aby uwzględniał najnowsze dostępne dowody.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Semaglutyd i tirzepatyd zostały wskazane przez EASO jako leki pierwszego wyboru w leczeniu otyłości i większości jej powikłań, w tym cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych, bezdechu sennego i MASH.
- Nowy algorytm terapeutyczny uwzględnia obecność powikłań związanych z otyłością i zakłada personalizację leczenia w oparciu o profil kliniczny pacjenta.
- W analizach skuteczności, semaglutyd wykazał pozytywny wpływ na ból stawów i ryzyko sercowo-naczyniowe, natomiast tirzepatyd przyniósł korzyści m.in. w leczeniu bezdechu sennego i MASH.
- Eksperci podkreślają potrzebę regularnej aktualizacji zaleceń oraz konieczność uwzględnienia kosztów zaniechania leczenia otyłości w polityce zdrowotnej.
Źródło:
- European Association for the Study of Obesity
- Nature Medicine
