Spór pomiędzy Polską a koncernami Pfizer i BioNTech dotyczący dostaw szczepionek przeciw COVID-19 doczekał się rozstrzygnięcia. 1 kwietnia 2026 r. francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli wydał wyrok, który zobowiązuje Polskę do realizacji zapisów umowy i zapłaty miliardowych należności.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie rozstrzygnięcie zapadło 1 kwietnia 2026 r. przed sądem w Brukseli.
- Jakiej kwoty dotyczy spór między Polską a Pfizerem i BioNTech.
- Jakie argumenty Polski zostały odrzucone przez sąd.
- Jakie znaczenie ma umowa zawarta przez Komisję Europejską dla państw członkowskich.
Wyrok sądu w Brukseli – obowiązek realizacji umowy
Sąd uznał, że Polska nie miała podstaw do jednostronnego odstąpienia od kontraktu zawartego w ramach unijnego mechanizmu zakupowego. W efekcie nakazano odbiór zakontraktowanych dawek oraz zapłatę ich wartości.
Kwota zasądzona na rzecz Pfizera wynosi 5 644 290 747 zł, czyli około 1,3 mld euro. Sprawa obejmuje łącznie około 64 mln dawek szczepionki przeciw COVID-19, których Polska nie odebrała i nie opłaciła.
Orzeczenie zapadło w postępowaniu dotyczącym zarówno Polski, jak i Rumunii, w ramach tej samej procedury zakupowej realizowanej przez Komisję Europejską.
Nadpodaż szczepionek i decyzja rządu
Geneza konfliktu sięga 2022 r., kiedy Polska odmówiła przyjęcia kolejnych dostaw szczepionek. Argumentowano to znaczną nadwyżką preparatów – w magazynach Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych znajdowało się wówczas ponad 20 mln dawek, którym groziła utylizacja.
Przyjęcie kolejnych partii oznaczałoby konieczność ich zniszczenia, co wiązałoby się z dodatkowymi kosztami oraz trudnościami logistycznymi. Strona polska powoływała się również na nadzwyczajne okoliczności, w tym skutki wojny w Ukrainie i zmieniającą się sytuację epidemiczną.
Argumenty Polski odrzucone przez sąd
Sąd w Brukseli nie podzielił stanowiska Polski. W uzasadnieniu wskazano, że ani wojna w Ukrainie, ani spadek liczby zakażeń nie stanowią podstawy do uchylenia zobowiązań wynikających z umowy.
Nie uznano także argumentu o nadużyciu prawa przez Pfizera. Zdaniem sądu dochodzenie realizacji kontraktu mieści się w granicach uprawnień wynikających z zawartej umowy.
Jednocześnie sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w procedurze udzielenia zamówienia publicznego przez Komisję Europejską.
Umowa unijna i zobowiązania państw członkowskich
Podstawą sporu jest kontrakt zawarty 20 maja 2021 r. przez Komisję Europejską w imieniu państw członkowskich UE. Umowa określała obowiązkowe wolumeny zakupów przypisane poszczególnym krajom, w tym Polsce.
Mechanizm wspólnych zakupów miał zapewnić dostęp do szczepionek w czasie pandemii, ale jednocześnie ograniczał możliwość jednostronnej zmiany zamówień przez państwa.
Jakie są dalsze możliwe kroki prawne po wyroku sądu w Brukseli?
Wyrok sądu w Brukseli nie kończy jeszcze całego sporu. Polsce przysługuje środek odwoławczy w postaci apelacji. Postępowanie przed sądem II instancji ma pełny charakter merytoryczny, co oznacza możliwość ponownego przedstawienia zarówno dotychczasowych, jak i nowych argumentów prawnych oraz faktycznych.
Po rozpoznaniu sprawy przez sąd odwoławczy możliwe będzie również wniesienie skargi kasacyjnej. W praktyce oznacza to, że postępowanie może potrwać jeszcze kilka lat, zanim zapadnie ostateczne rozstrzygnięcie.
Równolegle konieczna będzie szczegółowa analiza treści wyroku, zwłaszcza w zakresie sposobu jego wykonania. Wątpliwości interpretacyjne dotyczą między innymi modelu rozliczeń finansowych, harmonogramu ewentualnych dostaw szczepionek oraz praktycznych aspektów realizacji obowiązku odbioru zakontraktowanych dawek.
Główne wnioski
- Sąd w Brukseli zobowiązał Polskę do zapłaty 5 644 290 747 zł za nieodebrane dawki szczepionki przeciw COVID-19.
- Spór dotyczy około 64 mln dawek, których Polska nie odebrała po decyzji rządu z 2022 r.
- Argumenty dotyczące wojny w Ukrainie i spadku zakażeń zostały odrzucone jako podstawa do zmiany umowy.
- Umowa zawarta przez Komisję Europejską w maju 2021 r. pozostaje wiążąca dla państw członkowskich, mimo zmiany sytuacji epidemiologicznej.
Źródło:
- Ministerstwo Zdrowia
- Rynek Zdrowia
