W Wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów dodano projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Zmiany mają usunąć archaiczne i stygmatyzujące pojęcia, ułatwić działania medyczne w sytuacjach nagłych i doprecyzować procedury związane z przyjęciem pacjenta do szpitala psychiatrycznego – także bez jego zgody.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany planowane są w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego.
- Dlaczego nowe przepisy mają ułatwić działania lekarzy w sytuacjach nagłych.
- Jak zmienią się zasady stosowania przymusu bezpośredniego i dokumentowania go.
- Jakie nowe rozwiązania zaproponowano w odpowiedzi na wnioski Najwyższej Izby Kontroli.
Koniec z archaiczną terminologią
Nowelizacja ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego przewiduje m.in. zmianę przestarzałych i stygmatyzujących określeń. Termin „osoba chora psychicznie” zostanie zastąpiony przez „osobę z zaburzeniami psychotycznymi”, a „osoba upośledzona umysłowo” – przez „osobę z niepełnosprawnością intelektualną”. To element szerszego trendu odchodzenia od języka, który może utrwalać negatywne stereotypy.
Przymus bezpośredni – nowe zasady
Zmiany dotyczą również zasad stosowania przymusu bezpośredniego. Po dwukrotnym przedłużeniu unieruchomienia lub izolacji dalsze przedłużenie będzie możliwe wyłącznie po każdorazowym osobistym badaniu pacjenta przez lekarza i uzyskaniu opinii innego lekarza – niekoniecznie psychiatry. Lekarz może początkowo zlecić unieruchomienie na maks. 4 godziny, a następnie – dwukrotnie – przedłużyć je o kolejne okresy po 6 godzin każdy.
Przeszukanie pacjenta? Będą jasne przepisy
Po wnioskach Najwyższej Izby Kontroli do ustawy wprowadzono przepisy umożliwiające przeprowadzanie dwóch form przeszukania pacjentów oddziałów psychiatrycznych – kontroli osobistej i kontroli pobieżnej. Obecnie brakuje jednoznacznych podstaw prawnych, co utrudnia tworzenie wewnętrznych regulaminów i podejmowanie interwencji przez personel.
Elektroniczne dokumenty i monitoring
Zgodnie z projektem, dokumentacja dotycząca zastosowania środków przymusu będzie mogła być prowadzona elektronicznie. Co więcej, pomieszczenia do obserwacji osób unieruchomionych mają być obowiązkowo wyposażone w instalację monitoringu. To kolejna z rekomendacji NIK po kontroli opieki psychiatrycznej nad dziećmi i młodzieżą.
Uproszczone procedury przyjęcia bez zgody
Ważnym punktem nowelizacji jest uproszczenie przyjęcia do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta. Projekt zakłada, że do podjęcia decyzji nie będzie już wymagane zasięgnięcie opinii drugiego lekarza psychiatry – wystarczy opinia drugiego lekarza. Zmiana ma objąć ok. 9 tys. pacjentów rocznie, przyspieszając proces przyjęcia w sytuacjach nagłych.
Sprawy sądowe – bliżej pacjenta
Projekt doprecyzowuje także zasady prowadzenia rozpraw sądowych w sprawach o przymusowe przyjęcie lub wypisanie pacjenta. Co do zasady, rozprawa ma się odbywać w szpitalu, a jedynie w szczególnych przypadkach – w sądzie. Dodatkowo szpital psychiatryczny ma zyskać formalny status uczestnika postępowania.
Zmiany w ochronie tajemnicy i roli opiekunów prawnych
Rozszerzono katalog osób, wobec których możliwe będzie uchylenie obowiązku zachowania tajemnicy – m.in. o pielęgniarki, psychoterapeutów i psychologów szkolnych. Uregulowano również sytuacje, w których nie można uzyskać zgody przedstawiciela ustawowego osoby małoletniej lub ubezwłasnowolnionej – zgodę wyrazi wówczas sąd opiekuńczy.
Psychiatryczne świadczenia szpitalne – koniec wątpliwości
W nowelizacji ustawy o działalności leczniczej wskazano wprost, że szpitale psychiatryczne udzielają świadczeń tożsamych z leczeniem szpitalnym. To odpowiedź na problemy interpretacyjne wynikające z dotychczasowych zapisów.
Dłuższe sprawozdania z realizacji Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego
Zgodnie z projektem, sprawozdania z realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego mają być przygotowywane za 3 ostatnie lata (zamiast 2 lat obecnie). Zmiana ma zapewnić lepszą perspektywę oceny postępów i efektywności wdrażanych działań.
Główne wnioski
- Projekt UD274 opublikowano w Wykazie prac legislacyjnych RM; zakłada m.in. zmiany w terminologii i uproszczenie procedur.
- Zmiany w przymusie bezpośrednim umożliwiają jego przedłużanie przez lekarzy innych niż psychiatrzy i wprowadzają wymóg oceny przez dwóch lekarzy po dwóch cyklach unieruchomienia.
- Wprowadzono możliwość przeszukania pacjenta psychiatrycznego – kontrola osobista i pobieżna będą regulowane przepisami, a nie tylko wewnętrznymi procedurami.
- Monitoring, elektroniczna dokumentacja i nowe zasady rozpraw mają poprawić przejrzystość i bezpieczeństwo leczenia psychiatrycznego w Polsce.
Źródło:
- Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów
