Sezon zimowy tradycyjnie wiąże się ze wzrostem liczby zakażeń wirusowych układu oddechowego. Najnowsze dane epidemiologiczne przedstawione przez Główny Inspektorat Sanitarny wskazują, że w Polsce obserwowany jest wyraźny wzrost zachorowań na grypę oraz infekcje wywołane przez wirusa RSV, przy jednoczesnym utrzymywaniu się stabilnej liczby przypadków COVID-19. Podczas briefingu prasowego aktualną sytuację omówił Główny Inspektor Sanitarny, Paweł Grzesiowski, zwracając uwagę zarówno na obciążenie systemu ochrony zdrowia, jak i na znaczenie szczepień ochronnych – w tym obowiązkowego szczepienia noworodków przeciw gruźlicy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego szczepienie noworodków przeciw gruźlicy (BCG) pozostaje uzasadnione mimo wdrożenia badań przesiewowych w kierunku SCID
- Jak wygląda aktualna sytuacja epidemiologiczna w Polsce w zakresie grypy, RSV i COVID-19
- Jakie są konkretne dane liczbowe dotyczące zachorowań, hospitalizacji i zgonów w sezonie zimowym
- Które grupy pacjentów są najbardziej narażone na ciężki przebieg infekcji sezonowych i jakie działania profilaktyczne są rekomendowane
Grypa: dynamiczny wzrost zachorowań, ale mniejsza skala niż rok wcześniej
Ostatnie tygodnie przyniosły wyraźny wzrost aktywności wirusów grypy w Polsce i w większości krajów Europy. Jak podkreśla dr Paweł Grzesiowski:
Ostatnie tygodnie, zarówno w Polsce, jak i w większości krajów Europy, to czas dużej aktywności wirusów sezonowych. Rośnie zwłaszcza liczba osób chorujących na grypę i – w mniejszym stopniu – infekcje wywołane RSV, natomiast na średnim poziomie utrzymuje się liczba zachorowań na COVID-19.
Na przełomie stycznia i lutego zachorowalność na grypę sięgnęła niemal 400 przypadków na 100 tys. mieszkańców tygodniowo. W całym sezonie odnotowano ponad 430 tys. zachorowań, co – mimo dynamicznego wzrostu – pozostaje wynikiem niższym niż w analogicznym okresie poprzedniego sezonu, gdy liczba ta sięgnęła blisko 694 tys. przypadków.
Z powodu powikłań pogrypowych do szpitali trafiło ponad 21,6 tys. pacjentów, a ponad 1 tys. osób zmarło. Dominującym wariantem wirusa pozostaje A(H3N2), tzw. wariant K, który – według danych GIS – nie wykazuje szczególnej zjadliwości.
Objawy grypy i obciążenie systemu ochrony zdrowia
Typowe objawy grypy obejmują gorączkę, bóle mięśniowe, osłabienie oraz kaszel. Szczególny niepokój powinny budzić objawy takie jak zaburzenia oddychania, problemy z układem krążenia czy zaburzenia świadomości, które wymagają pilnej konsultacji lekarskiej. Główny Inspektor Sanitarny ostrzega:
W najbliższym czasie spodziewamy się dużego obciążenia placówek medycznych POZ oraz SOR i szpitali.
W odpowiedzi zaleca się m.in. tworzenie wydzielonych stref przyjęć dla pacjentów z objawami infekcji, testowanie chorych, izolację kropelkowo-powietrzną, stosowanie masek ochronnych oraz zabezpieczenie dostępności leków przeciwgrypowych, w tym oseltamiwiru. Preferowane są również e-konsultacje oraz samoizolacja domowa przez 5–7 dni w przypadku potwierdzonej infekcji.
Zakażenia RSV: szczególne zagrożenie dla najmłodszych i seniorów
Równolegle obserwowany jest wzrost liczby zakażeń wirusem RSV, zwłaszcza wśród dzieci poniżej 4. roku życia. Syncytialny wirus oddechowy zazwyczaj powoduje objawy przypominające przeziębienie, jednak u wcześniaków, niemowląt do 6. miesiąca życia, osób po 65. roku życia oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi może prowadzić do ciężkich powikłań, zagrażających życiu.
W związku z tym kobietom w ciąży oraz seniorom rekomenduje się szczepienia przeciw RSV jako element profilaktyki ciężkiego przebiegu choroby.
Niefarmakologiczne metody ograniczania transmisji zakażeń
GIS przypomina, że obok szczepień kluczową rolę w ograniczaniu transmisji wirusów odgrywają działania niefarmakologiczne. Należą do nich higiena rąk i kaszlu, stosowanie masek FFP2 w placówkach medycznych, aptekach i opiece długoterminowej, dystans społeczny, ograniczenie mobilności osób z grup ryzyka oraz – tam, gdzie to możliwe – praca zdalna.
Szczepienia noworodków przeciw gruźlicy a badania przesiewowe SCID
Podczas briefingu poruszono również kwestię szczepień noworodków przeciw gruźlicy. W Polsce szczepienie BCG pozostaje obowiązkowe i wykonywane jest w pierwszej dobie życia, przed wypisem ze szpitala położniczego. Jedna dawka chroni dziecko przed najcięższymi postaciami gruźlicy.
Dr Grzesiowski odniósł się do wątpliwości części rodziców, związanych z nowo wdrożonym badaniem przesiewowym noworodków w kierunku SCID (ciężkiego złożonego niedoboru odporności):
Szacuje się, że rocznie może urodzić się w Polsce 4–5 dzieci z zespołem SCID, a chorych na gruźlicę diagnozuje się w ciągu roku ponad 4 tys. Oznacza to, że ryzyko zakażenia noworodka gruźlicą jest istotnie wyższe niż ryzyko wykrycia u niego SCID.
Nowe badanie przesiewowe umożliwia wczesne rozpoznanie SCID i szybkie wdrożenie leczenia. W przypadku dziecka z wykrytym SCID, które otrzymało szczepionkę BCG, natychmiast stosuje się profilaktyczne leczenie przeciwprątkowe.
Główne wnioski
- W sezonie zimowym 2025/2026 obserwowany jest dynamiczny wzrost zachorowań na grypę – do blisko 400 przypadków tygodniowo na 100 tys. mieszkańców, przy jednocześnie niższej łącznej liczbie zachorowań niż rok wcześniej.
- Dominującym wariantem grypy pozostaje A(H3N2) – wariant K, który nie wykazuje zwiększonej zjadliwości, jednak nadal powoduje istotne obciążenie POZ, SOR i szpitali.
- RSV stanowi rosnące zagrożenie, szczególnie dla dzieci poniżej 4. roku życia, niemowląt do 6. miesiąca, seniorów oraz osób z chorobami przewlekłymi.
- Szczepienie noworodków przeciw gruźlicy (BCG) pozostaje kluczowym elementem profilaktyki – ryzyko zakażenia gruźlicą jest istotnie wyższe niż ryzyko wystąpienia SCID, które dotyczy ok. 4–5 noworodków rocznie.
Źródło:
- GIS
