Systemy chirurgii robotycznej stają się integralnym elementem nowoczesnej opieki operacyjnej również w Polsce. Obok dominującego da Vinci, coraz częściej pojawiają się alternatywy – w tym Hugo RAS, opracowany przez Medtronic. Choć na razie obecny jest tylko w czterech placówkach, już dziś mówi się o nim jako realnej konkurencji dla bardziej znanego da Vinci. Co potrafi robot Hugo RAS i jak wygląda jego zastosowanie w polskich szpitalach?
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa robot chirurgiczny Hugo RAS i czym różni się od systemu da Vinci.
- W których polskich szpitalach operuje robot Hugo RAS i jakie zabiegi wykonuje.
- Jakie procedury chirurgii robotycznej są obecnie refundowane przez NFZ.
- Jakie wyzwania stoją przed rozwojem Hugo RAS w Polsce.
Hugo RAS – co to za robot chirurgiczny?
Hugo™ RAS (Robotic Assisted Surgery) to nowoczesny system wspomagający chirurgię małoinwazyjną, opracowany przez firmę Medtronic – jednego z największych światowych producentów technologii medycznych. Został zaprojektowany jako konkurencyjna i bardziej dostępna alternatywa dla zdominowanego przez systemy da Vinci rynku chirurgii robotycznej.
Światowy debiut systemu miał miejsce 19 czerwca 2021 roku – właśnie wtedy w klinice Santa Maria w Santiago de Chile przeprowadzono pierwszą na świecie operację z użyciem Hugo RAS. Była to prostatektomia radykalna, wykonana przez dr. Rubena Olivaresa. Zabieg ten zapoczątkował także oficjalny rejestr pacjentów Hugo RAS, którego celem było gromadzenie danych klinicznych wspierających rejestrację systemu w kolejnych krajach.
W Polsce technologia Hugo RAS została po raz pierwszy zaprezentowana publicznie w styczniu 2023 roku. W dniach 12–13 stycznia 2023 r. na błoniach Stadionu Narodowego w Warszawie stanęła mobilna sala operacyjna – tzw. Hugo™ Truck – w której lekarze i studenci mogli zapoznać się z budową, ergonomią i działaniem systemu. Wydarzenie to miało charakter edukacyjny i promocyjny, poprzedzając planowane wdrożenia kliniczne.
Do pierwszego zastosowania systemu Hugo RAS w warunkach operacyjnych w Polsce doszło 9 grudnia 2024 roku w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju. To właśnie ta placówka jako pierwsza w kraju rozpoczęła regularne wykorzystywanie systemu w codziennej praktyce klinicznej. W ten sposób Jastrzębie-Zdrój zapisało się jako pionier wdrożenia technologii Hugo RAS w polskiej chirurgii.
Budowa i sposób działania robota Hugo RAS
System Hugo™ RAS został zaprojektowany z myślą o elastyczności i ergonomii pracy zespołu chirurgicznego. W przeciwieństwie do zintegrowanych platform (jak da Vinci), Hugo RAS cechuje się modułową, otwartą architekturą – poszczególne elementy systemu mogą być rozmieszczone w sposób dostosowany do warunków danej sali operacyjnej. To jedna z cech, która wyróżnia tę technologię na tle konkurencji.
Kluczowe komponenty systemu Hugo RAS
- Cztery mobilne ramiona chirurgiczne – każde z nich jest niezależną jednostką na platformie jezdnej, co pozwala na ich swobodne ustawienie wokół stołu operacyjnego. Ramiona te mogą obsługiwać różne narzędzia laparoskopowe i są wyposażone w systemy śledzenia pozycji, które zapewniają precyzję i bezpieczeństwo pracy.
- Konsola operatorska z otwartym wyświetlaczem 3D – operator siedzi przy konsoli wyposażonej w stereoskopowy ekran 3D oraz intuicyjne joysticki i pedały nożne. W przeciwieństwie do systemów z zamkniętą konsolą, chirurg nie jest odizolowany od otoczenia, dzięki czemu może utrzymywać kontakt wzrokowy i głosowy z resztą zespołu operacyjnego. Jest to ważne przy zabiegach wymagających współpracy z asystą stołową.
- Cyfrowa platforma zarządzania danymi – system Hugo RAS umożliwia integrację danych pacjenta, obrazów z kamery endoskopowej oraz parametrów technicznych w czasie rzeczywistym. Za pomocą oprogramowania Touch Surgery™ Enterprise możliwe jest m.in. nagrywanie procedur, analiza efektywności pracy oraz zdalna współpraca szkoleniowa.
System operuje w trybie tzw. master-slave, w którym ruchy chirurga są przekładane na precyzyjne ruchy ramion robotycznych. Algorytmy sterujące minimalizują drżenie rąk, filtrują mikroruchy i zwiększają stabilność wykonywanych manewrów. Dzięki temu możliwe jest wykonanie zabiegów z dokładnością przekraczającą możliwości techniki klasycznej laparoskopii.
Jakie zabiegi wykonuje się z pomocą robota Hugo RAS?
System Hugo RAS został opracowany z myślą o wsparciu chirurgii małoinwazyjnej w szerokim zakresie procedur operacyjnych. Dzięki modułowej konstrukcji, precyzyjnym instrumentom i trójwymiarowej wizualizacji, robot medyczny znajduje zastosowanie w wielu dziedzinach – od urologii, przez ginekologię, aż po chirurgię ogólną i kolorektalną. Zgodnie z zamierzeniem producenta, Hugo RAS ma umożliwiać szerokie wykorzystanie robotyki nie tylko w dużych ośrodkach referencyjnych, ale także w szpitalach regionalnych i miejskich.
Rodzaje operacji wykonywanych z pomocą Hugo RAS
- Urologia – to właśnie w tej dziedzinie wykonano pierwsze zabiegi z udziałem Hugo RAS na świecie. Przykładem jest prostatektomia radykalna – czyli usunięcie gruczołu krokowego w leczeniu raka prostaty. Procedura ta wymaga wyjątkowej precyzji.
- Ginekologia i ginekologia onkologiczna – Hugo RAS jest coraz częściej wykorzystywany do przeprowadzania histerektomii (usunięcia macicy), czyi zabiegów usunięcia zmian nowotworowych w obrębie narządów rodnych. W Polsce technologia ta została wdrożona m.in. w Klinice Ginekologii Klinicznej NIO-PIB w Krakowie.
- Chirurgia ogólna i kolorektalna – Hugo RAS umożliwia wykonywanie skomplikowanych resekcji jelita grubego, rektum czy okrężnicy. W Niemczech testowano robota w takich zabiegach jak m.in. cholecystektomia, naprawa przepukliny pachwinowej, brzusznej i rozworu przełykowego. W USA zakończono badania kliniczne oceniające skuteczność Hugo RAS w operacjach przepuklin pachwinowych i brzusznych – skuteczność zabiegów oceniono na 100%.
- Chirurgia bariatryczna (leczenie otyłości) – W Indiach Hugo RAS był wykorzystywany przy operacjach takich jak rękawowa resekcja żołądka (sleeve gastrectomy) czy ominięcia żołądkowego (gastric bypass).
Czym różni się Hugo RAS od da Vinci?
Choć zarówno Hugo RAS firmy Medtronic, jak i da Vinci firmy Intuitive Surgical wspierają chirurgię małoinwazyjną z wykorzystaniem systemu master-slave, różnice między tymi platformami są znaczące – zarówno pod względem budowy, ergonomii pracy chirurga, jak i strategii wdrażania oraz szkolenia personelu medycznego.
1. Architektura systemu
Jedną z kluczowych różnic jest budowa robota operacyjnego.
- Hugo RAS opiera się na modułowej architekturze – każde z czterech ramion operacyjnych to niezależna, mobilna jednostka. Ramiona te można ustawiać elastycznie wokół stołu operacyjnego, co ułatwia dopasowanie do różnych konfiguracji sal zabiegowych.
- da Vinci to zintegrowana wieża, w której wszystkie ramiona są zamontowane na jednej podstawie. Choć zapewnia to kompaktowość, ogranicza nieco możliwość dostosowania do specyfiki przestrzeni operacyjnej.
2. Konsola chirurgiczna
Równie istotne różnice występują w ergonomii pracy operatora:
- Hugo RAS wykorzystuje otwartą konsolę z trójwymiarowym ekranem 3D i joystickami chirurgicznymi. Chirurg zachowuje kontakt wzrokowy i głosowy z zespołem operacyjnym, co może poprawiać komunikację i bezpieczeństwo w zespole.
- da Vinci wykorzystuje zamkniętą konsolę, w której chirurg umieszcza głowę w specjalnym okularze optycznym. Taka konstrukcja zapewnia bardzo dobrą immersję wizualną, ale izoluje operatora od otoczenia na czas trwania zabiegu.
3. Strategia wdrażania i model dostępności
- Firma Medtronic promuje Hugo RAS jako bardziej przystępną kosztowo alternatywę, szczególnie w krajach rozwijających się i mniejszych ośrodkach medycznych. Elastyczność licencyjna i modularność mają obniżać barierę wejścia dla szpitali.
- Z kolei Intuitive Surgical ma znacznie dłuższą obecność rynkową (system da Vinci wszedł do Europy w 1999 roku), co przełożyło się na rozbudowaną sieć użytkowników, centrów szkoleniowych i ponad 38 000 recenzji.
Hugo RAS w Polsce – gdzie już operuje?
Choć robot Hugo RAS to stosunkowo nowa platforma chirurgii robotycznej, technologia ta zyskuje pierwsze przyczółki w Polsce. Na październik 2025 roku system został zainstalowany w czterech placówkach – w Jastrzębiu-Zdroju, Bolesławcu, Krakowie i Łomży. Ośrodki te reprezentują różne poziomy referencyjności, co pokazuje, że Hugo RAS może być wdrażany nie tylko w dużych centrach akademickich, ale również w szpitalach powiatowych. Poniżej przegląd wdrożeń robota w polskich szpitalach.
Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 2 w Jastrzębiu‑Zdroju
Jastrzębski szpital był pierwszym w Polsce, który wdrożył robota Hugo RAS do codziennej praktyki klinicznej. Pierwsze operacje z jego udziałem odbyły się już 9 grudnia 2024 roku, a do końca kwietnia 2025 roku wykonano ponad 50 procedur. Wśród nich przeważały zabiegi z zakresu urologii (w tym prostatektomie radykalne) oraz chirurgii kolorektalnej u pacjentów z rakiem jelita grubego.
Robot trafił do WSS nr 2 w ramach strategii rozwoju minimalnie inwazyjnej chirurgii onkologicznej. Jak poinformował szpital, operacje odbywają się z udziałem wykwalifikowanego zespołu, a placówka planuje rozszerzenie liczby procedur robotycznych do ponad 200 rocznie.
– Pierwsze procedury z zakresu urologii i chirurgii kolorektalnej odbyły się przy wsparciu doświadczonych chirurgów robotycznych. Mamy nadzieję, że w tym roku kalendarzowym uda się wykonać łącznie ponad 200 procedur – podkreślał w czasie konferencji prasowej Wojciech Kreis, z-ca Dyrektora ds. Lecznictwa.
Szpital św. Łukasza w Bolesławcu
Bolesławiec jest pierwszym szpitalem powiatowym w Polsce, który z powodzeniem wdrożył technologię Hugo RAS. Pierwsza operacja (hemikolektomia prawostronna) z wykorzystaniem systemu odbyła się 31 marca 2025 roku, a zabiegi są kontynuowane w nowoczesnym bloku operacyjnym, specjalnie przystosowanym do chirurgii robotycznej.
Władze powiatu i szpitala podkreślają, że inwestycja ta pozwala zapewnić mieszkańcom regionu dostęp do zaawansowanej technologicznie opieki chirurgicznej, która jeszcze do niedawna była domeną wyłącznie klinik akademickich.
– Cieszymy się, że mogliśmy dołączyć do grona szpitali, które wykorzystują technologię robotyczną – tak jak w ośrodkach klinicznych – podkreślał Kamil Barczyk, Dyrektor Szpitala św. Łukasza w Bolesławcu.
Narodowy Instytut Onkologii – PIB Oddział w Krakowie
Trzecim ośrodkiem, który wprowadził Hugo RAS do praktyki klinicznej, jest Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy w Krakowie. Instalacja systemu odbyła się w sierpniu 2025 roku, a zakup sfinansowano w ramach projektu realizowanego z funduszy Unii Europejskiej. Całkowity koszt systemu Hugo RAS przekroczył 17 mln zł.
Zakup robota jest częścią szerszej strategii rozwoju instytutu w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej, której celem jest zapewnienie pacjentom kompleksowego i nowoczesnego leczenia onkologicznego. Robot ma być wykorzystywany w ginekologii operacyjnej, urologii i chirurgii ogólnej – zwłaszcza w zakresie nowotworów.
– To krok w stronę nowej ery chirurgii, w której komfort pacjentów i precyzja zabiegów są równie ważne jak skuteczność terapii. Cieszy mnie, że nasz ośrodek jest pionierem w tej dziedzinie. Dzięki wprowadzeniu robotyki dysponujemy wszystkimi nowoczesnymi technikami leczenia, np. raka stercza – mówił dr hab. n. med. Janusz Jaszczyński, kierownik Bloku Operacyjnego.
Krakowski oddział NIO-PIB jako pierwszy w kraju wykorzystuje Hugo RAS w zakresie ginekologii onkologicznej. Projekt ma charakter nie tylko operacyjny, ale również szkoleniowy – zespół ma w planach wdrożenie ścieżek kształcenia chirurgów w zakresie robotyki medycznej.
Szpital Wojewódzki im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Łomży
System Hugo RAS został zainstalowany w Szpitalu Wojewódzkim w Łomży w październiku 2025 roku. To czwarty robot tej klasy działający w Polsce. Inwestycja, o wartości ponad 10 mln zł, została zrealizowana w ramach projektu „Rozwój infrastruktury diagnostyki i leczenia onkologicznego” finansowanego z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności.
Przed rozpoczęciem pierwszych zabiegów przeprowadzono szkolenia dla zespołów medycznych, które zostały zorganizowane we współpracy z firmą Medtronic – producentem systemu. Wdrożenie Hugo RAS stanowi ważny etap w rozwoju zaplecza chirurgii onkologicznej w regionie i jest elementem szerszej strategii unowocześniania szpitala.
Czy zabiegi z wykorzystaniem Hugo RAS są refundowane przez NFZ?
W Polsce refundacja NFZ nie zależy od konkretnego modelu robota, lecz od rodzaju i kwalifikacji świadczenia zdrowotnego. Oznacza to, że niezależnie od tego, czy szpital korzysta z systemu Hugo RAS, da Vinci czy innej platformy robotycznej, zabieg może być rozliczony w ramach kontraktu z Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ) – o ile dana procedura jest objęta finansowaniem, a placówka spełnia wymogi dotyczące kadry, sprzętu i jakości.
Refundacja chirurgii robotycznej w Polsce wprowadzana jest etapowo i aktualnie obejmuje:
- od 1 kwietnia 2022 roku – operacje raka prostaty.
- od 1 sierpnia 2023 roku – operacje raka jelita grubego i nowotwory błony śluzowej macicy.
Wraz z dołączaniem nowych procedur rośnie liczba refundowanych zabiegów robotycznych:
- 2022 rok: sfinansowano ponad 2 100 zabiegów chirurgii robotycznej (głównie operacje prostaty). Łączny koszt wyniósł 59 mln zł.
- 2023 rok: liczba operacji wzrosła ponad dwukrotnie – do 5 400 zabiegów, a budżet sięgnął 167 mln zł.
- 2024 rok: Przeprowadzono już niemal 11 000 refundowanych zabiegów chirurgii robotycznej, co przełożyło się na ponad 300 mln zł wydatków publicznych. W tym:
- 8 400 operacji raka prostaty (233 mln zł),
- 1 300 zabiegów nowotworów jelita grubego (41 mln zł),
- 900 operacji raka endometrium (25 mln zł).
Warto przy tym zaznaczyć, że szpitale mogą również realizować zabiegi robotyczne w ramach programów pilotażowych, projektów unijnych lub środków własnych.
Przyszłość Hugo RAS w Polsce – potencjał i bariery
System Hugo RAS firmy Medtronic ma niewątpliwie duży potencjał, by stać się jednym z filarów rozwoju chirurgii robotycznej w Polsce. Jednak jego ekspansja jest na razie bardzo ograniczona. Na styczeń 2026 roku w Polsce działają zaledwie cztery roboty Hugo RAS – w Jastrzębiu-Zdroju, Bolesławcu, Krakowie i Łomży. Pierwszy z nich został zainstalowany w grudniu 2024 roku w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym nr 2 w Jastrzębiu-Zdroju, co oznacza, że technologia Medtronic jest wciąż na etapie wczesnego wdrażania.
Dla porównania konkurencyjna platforma da Vinci firmy Intuitive Surgical jest obecna w Polsce już od 2010 roku i w październiku 2025 roku osiągnęła liczbę 73 aktywnych systemów w różnych ośrodkach publicznych i prywatnych.
Co więcej, system da Vinci posiada ugruntowaną pozycję w świadomości środowiska medycznego i pacjentów. W Polsce – podobnie jak w wielu innych krajach – określenie „operacja robotyczna” jest często automatycznie kojarzone właśnie z robotem da Vinci. Ten efekt pierwszeństwa i rozpoznawalności budowany był przez lata obecności na rynku, liczne publikacje naukowe, a także działania informacyjne producenta i użytkowników.
Dla systemu Hugo RAS – jako stosunkowo nowej platformy – oznacza to konieczność nie tylko zdobywania zaufania klinicystów, ale też przebicia się do świadomości pacjentów i decydentów zdrowotnych jako pełnoprawna alternatywa. To możliwe, ale wymaga czasu, konsekwencji i – przede wszystkim – realnych sukcesów terapeutycznych w polskich placówkach.
Centrum szkoleniowe w Warszawie
Ważną rolę w rozwoju platformy na polskim rynku może odegrać centrum szkoleniowe w Warszawie. Medtronic ma podpisaną umowę z Centrum Edukacji Medycznej (CEM) oraz zainstalowany tam sprzęt w postaci robotów chirurgicznych przeznaczonych do celów treningowych. Jak podkreśla firma, opracowano pełną ścieżkę szkoleniową dla lekarzy chirurgów, a system edukacji wyróżnia Medtronic wśród innych producentów technologii robotycznych.
Warto tutaj dodać, że w kraju działają też centra szkoleniowe:
- System Versius (CMR Surgical) dysponuje od października 2025 Centrum Kompetencji Chirurgii Robotycznej w Zabrzu, utworzonym we współpracy z Politechniką Śląską, Innovaris, Grupą Anmar i CMR Surgical. Placówka ta prowadzi regularne szkolenia praktyczne i warsztaty z zakresu chirurgii robotycznej, również dla zagranicznych uczestników.
- System da Vinci wkrótce zyska własny ośrodek edukacyjny – Centrum Szkoleniowe Chirurgii Robotycznej na terenie Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) w Warszawie, którego uruchomienie zaplanowano na 2026 rok.
Bariery strukturalne i organizacyjne
Rozwój Hugo RAS w Polsce znajduje się obecnie na etapie budowania fundamentów. Technologia została wdrożona w czterech szpitalach, z czego pierwszy system zaczął pracę dopiero w grudniu 2024 roku – co oznacza, że mówimy o rozwiązaniu w fazie wczesnej adopcji klinicznej. Z perspektywy systemowej to czas testowania możliwości, dostosowywania protokołów i gromadzenia doświadczeń operacyjnych.
Warto przy tym podkreślić, że Hugo RAS to nie tylko nowość na polskim rynku – system jest relatywnie nowy również w skali globalnej. Pierwsze zabiegi wykonano w 2021 roku, a komercyjne wdrożenia na większą skalę w wielu krajach dopiero się rozpoczynają (np. pierwsze komercyjne wykorzystanie w Korei Południowej odbyło się w maju 2025 roku). Choć platforma ma silne zaplecze technologiczne i wsparcie globalnego producenta, w Polsce dopiero zaczyna budować swoją pozycję.
Dlatego obecny etap należy postrzegać jako pilotażowy krok w stronę trwałej obecności w polskim systemie ochrony zdrowia. Jeśli zostanie odpowiednio wykorzystany, może wyznaczyć drogę do kolejnych wdrożeń – również poza największymi ośrodkami akademickimi.
Główne wnioski
- System Hugo RAS jest dostępny w czterech polskich szpitalach – w Jastrzębiu-Zdroju, Bolesławcu, Krakowie i Łomży, a pierwszy zabieg wykonano w grudniu 2024 roku.
- Technologia Hugo RAS wspiera operacje urologiczne, ginekologiczne i kolorektalne, a jej modułowa architektura wyróżnia ją spośród konkurencji.
- W Polsce refundowane są zabiegi chirurgii robotycznej w onkologii – prostaty, jelita grubego i nowotwory błony śluzowej macicy, niezależnie od typu robota.
- Hugo RAS dopiero buduje swoją pozycję na rynku – jego obecność w świadomości pacjentów i lekarzy jest ograniczona.
