W nocy z 21 na 22 maja w dwóch polskich szpitalach przeprowadzono aż cztery skomplikowane operacje replantacji rąk u dorosłych pacjentów. Był to pierwszy taki przypadek w historii krajowego serwisu replantacyjnego. Interwencje odbyły się równolegle w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym CMKP im. prof. A. Grucy w Otwocku oraz w 5. Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SP ZOZ w Krakowie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wyglądała rekordowa noc z czterema replantacjami rąk przeprowadzonymi w Polsce.
- Czym jest serwis replantacyjny i jak działa w sytuacjach nagłych.
- Dlaczego szybki czas reakcji i odpowiednie zabezpieczenie kończyny są kluczowe w replantacji.
- Gdzie w Polsce znajdują się ośrodki wyspecjalizowane w replantacjach kończyn górnych.
Noc czterech operacji: rekordowy dyżur chirurgów
Jak podkreśla prof. Jarosław Czubak, dyrektor szpitala w Otwocku:
To pierwszy taki przypadek, gdy podczas jednej nocy aż 4 dorosłych pacjentów potrzebowało replantacji ręki, czyli zespolenia całkowicie odciętej kończyny.
Wszystkie operacje przeprowadzono u osób dorosłych po urazowych amputacjach kończyn górnych. Zabiegi należą do najbardziej skomplikowanych procedur chirurgicznych – wymagają precyzyjnego zespolenia kości, ścięgien, naczyń krwionośnych i nerwów.
Kluczowy czas i koordynacja
Replantacja nie zawsze jest możliwa – istotny jest zarówno stan amputowanej kończyny, jak i czas, który upłynął od urazu.
Po 8 godzinach niedokrwienia następują zmiany nieodwracalne. Nerwy obwodowe są bardziej odporne – palce można przyszyć nawet po 24 godzinach zimnego niedokrwienia – wyjaśnia prof. Czubak.
W operacjach uczestniczyli pacjenci z różnych części Polski – z Radomska, Karpacza, Katowic i Józefowa. Skala wyzwań wymagała precyzyjnej współpracy między ośrodkami i zespołami dyżurującymi. Koordynację przeprowadzili:
- prof. CMKP Marcin Złotorowicz (Otwock)
- lek. Paweł Maleta (Kraków)
Ich zadaniem było ustalenie, który ośrodek jak najszybciej przyjmie konkretnego pacjenta, co miało kluczowe znaczenie dla powodzenia operacji.
Serwis replantacyjny: unikatowy system ratunkowy w Polsce
Dzięki funkcjonującemu w Polsce serwisowi replantacyjnemu, codziennie co najmniej jeden, a maksymalnie cztery ośrodki w kraju pełnią dyżur gotowości do replantacji kończyn. W skali roku w Polsce przeprowadza się ok. 170 takich operacji.
System obejmuje 11 wykwalifikowanych ośrodków zlokalizowanych m.in. w:
- Trzebnicy
- Poznaniu
- Szczecinie
- Krakowie (2 ośrodki)
- Wrocławiu
- Otwocku
- Piekarach Śląskich
- Białymstoku
W przypadku kwalifikacji do zabiegu, organizowany jest natychmiastowy transport – często z udziałem Lotniczego Pogotowia Ratunkowego – a zespoły operacyjne przygotowują się do natychmiastowej interwencji.
Jak prawidłowo zabezpieczyć amputowaną kończynę?
Sukces replantacji zależy nie tylko od chirurgów, ale również od sposobu zabezpieczenia odciętej kończyny. Należy:
- umieścić amputowany fragment w worku z solą fizjologiczną,
- następnie włożyć ten worek do pojemnika z chłodzącym płynem,
- nie dopuszczać do kontaktu tkanek z lodem – grozi to odmrożeniami, a nawet martwicą.
Optymalna temperatura płynu chłodzącego to ok. 4°C. Zespoły karetek powinny być zaopatrzone w zapas kostek lodu, by utrzymać tę temperaturę przez całą drogę.
Główne wnioski
- W nocy z 21 na 22 maja 2025 r. wykonano 4 replantacje rąk w dwóch szpitalach: w Otwocku i Krakowie – to pierwszy taki przypadek w historii polskiego serwisu replantacyjnego.
- Sukces operacji był możliwy dzięki sprawnej koordynacji między ośrodkami oraz szybkiemu transportowi pacjentów z Radomska, Karpacza, Katowic i Józefowa.
- Serwis replantacyjny działa w Polsce codziennie – nawet do 4 szpitali pozostaje w gotowości do natychmiastowej replantacji kończyn u dzieci i dorosłych.
- Właściwe zabezpieczenie amputowanej kończyny (chłodzenie, brak kontaktu z lodem) i czas reakcji poniżej 8 godzin znacząco zwiększają szansę na powodzenie zabiegu.
Źródło:
- Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego
