Rak żołądka w Polsce nadal jest rozpoznawany zbyt późno, a wielu pacjentów nie ma dostępu do wszystkich metod leczenia rekomendowanych przez międzynarodowe wytyczne. Takie wnioski przedstawiono w raporcie „Leczenie chorych z rakiem żołądka. Analiza systemowa i rekomendacje zmian”, przygotowanym przez Modern Healthcare Institute. Autorzy dokumentu wskazują, że poprawa wyników leczenia wymaga zmian zarówno w diagnostyce, jak i organizacji opieki oraz dostępie do nowoczesnych terapii.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego rak żołądka w Polsce nadal jest rozpoznawany zbyt późno.
- Jakie zmiany w diagnostyce i leczeniu rekomendują autorzy raportu.
- Jaką rolę odgrywają biomarkery HER2, PD-L1 i CLDN18.2 w kwalifikacji do terapii.
- Które zmiany organizacyjne mogą poprawić opiekę nad pacjentami.
Raport wskazuje najważniejsze bariery w leczeniu raka żołądka
Raport powstał na podstawie debaty z udziałem ekspertów klinicznych, przedstawicieli administracji publicznej, środowiska naukowego oraz organizacji pacjentów. Patronat nad inicjatywą objęła Federacja Przedsiębiorców Polskich.
Dokument zawiera rekomendacje dotyczące całej ścieżki opieki nad chorymi – od diagnostyki, przez leczenie, po organizację systemu. Autorzy podkreślają, że celem proponowanych zmian jest zwiększenie szans pacjentów na skuteczniejsze leczenie zgodne z aktualną wiedzą medyczną.
Liczba zgonów pozostaje niemal tak wysoka jak liczba zachorowań
Rak żołądka należy do najczęściej występujących nowotworów układu pokarmowego i nadal charakteryzuje się niekorzystnym rokowaniem. Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów wynika, że w 2023 r. w Polsce rozpoznano 4896 nowych przypadków choroby – 2974 u mężczyzn i 1922 u kobiet. W tym samym roku odnotowano 4531 zgonów, w tym 2942 wśród mężczyzn i 1649 wśród kobiet.
Eksperci zwracają uwagę, że choroba przez długi czas może nie dawać charakterystycznych objawów. W efekcie wielu pacjentów trafia do specjalisty dopiero w stadium zaawansowanym lub rozsiewu, gdy możliwości leczenia radykalnego są znacznie ograniczone.
Eksperci apelują o szybszą diagnostykę
Autorzy raportu wskazują, że kluczowe znaczenie ma skrócenie czasu od pojawienia się pierwszych objawów do postawienia rozpoznania. Podstawowym badaniem pozostaje gastroskopia z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego, jednak – jak podkreślono – wielu pacjentów nadal trafia na nią zbyt późno.
Podczas debaty dr n. med. Maciej Kawecki z Kliniki Onkologii i Radioterapii Narodowego Instytutu Onkologii zwrócił uwagę, że zarówno pacjenci, jak i lekarze powinni mieć większą świadomość znaczenia tego badania.
– Konieczne jest budowanie takiej ogólnej świadomości i pacjenckiej, i lekarskiej, że z perspektywy onkologicznej nie ma jednej gastroskopii za dużo. Zawsze jest jedna gastroskopia za mało – powiedział.
Zdaniem autorów raportu poprawy wymaga również dostępność badań patomorfologicznych oraz organizacja całego procesu diagnostycznego.
Diagnostyka biomarkerów ma coraz większe znaczenie
W raporcie podkreślono rosnącą rolę diagnostyki molekularnej w kwalifikowaniu pacjentów do nowoczesnego leczenia. Obecnie w praktyce klinicznej wykorzystywane są oznaczenia biomarkerów HER2 i PD-L1, natomiast coraz większe znaczenie zyskuje również klaudyna 18.2 (CLDN18.2).
Jak wskazano, nadekspresję tego biomarkera stwierdza się u około 40% gruczolakoraków żołądka i raka połączenia żołądkowo-przełykowego. Jednocześnie autorzy raportu zauważają, że oznaczanie CLDN18.2 jest obecnie dostępne jedynie w części laboratoriów.
Joanna Konarzewska-Król, dyrektor Fundacji Onkologicznej Nadzieja, podkreśliła, że dostęp do badań biomarkerów jest niezbędnym elementem leczenia precyzyjnego.
– Chcemy, aby pacjenci byli leczeni zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i mieli dostęp do rozwiązań, które mogą poprawić ich rokowanie. Wymaga to nie tylko dostępności nowoczesnych terapii, ale również odpowiedniej diagnostyki, która pozwala lekarzom właściwie kwalifikować chorych do leczenia – powiedziała Konarzewska-Król.
Rekomendacje dotyczą także refundacji nowych terapii
Jednym z głównych postulatów raportu jest zapewnienie pacjentom dostępu do nowoczesnych terapii już w pierwszej linii leczenia zgodnie z aktualnymi wytycznymi ESMO i NCCN.
Autorzy rekomendują rozszerzenie refundacji programu lekowego B.58 o kolejne wskazania dla pembrolizumabu oraz objęcie refundacją zolbetuksymabu u pacjentów z odpowiednią ekspresją CLDN18.2, stosowanego w skojarzeniu z chemioterapią.
Jak zaznaczyła Joanna Konarzewska-Król, pacjenci w Polsce nadal oczekują na refundację nowych możliwości terapeutycznych.
Potrzebne także zmiany organizacyjne
Raport wskazuje, że poprawa wyników leczenia nie będzie możliwa wyłącznie dzięki nowym lekom. Eksperci rekomendują również centralizację leczenia chirurgicznego w ośrodkach o największym doświadczeniu, poprawę dostępności gastroskopii, wdrożenie jednolitych standardów diagnostycznych przed operacją, rozwój współpracy między ośrodkami oraz zapewnienie pacjentom kompleksowego wsparcia żywieniowego.
Autorzy dokumentu podkreślają, że leczenie raka żołądka powinno być prowadzone w sposób skoordynowany – od szybkiego rozpoznania choroby, przez wykonanie badań biomarkerów, po dostęp do terapii zgodnych z aktualnymi standardami medycyny.
Raport „Leczenie chorych z rakiem żołądka. Analiza systemowa i rekomendacje zmian” ma być podstawą do dalszej dyskusji z decydentami na temat zmian organizacyjnych i refundacyjnych, które mogą poprawić jakość opieki nad pacjentami z rakiem żołądka w Polsce.
Główne wnioski
- W 2023 r. w Polsce rozpoznano 4896 przypadków raka żołądka, a odnotowano 4531 zgonów, co pokazuje niekorzystne rokowanie tej choroby.
- Eksperci rekomendują szybszą diagnostykę, rozwój badań biomarkerów oraz lepszą dostępność gastroskopii, aby zwiększyć szanse na wcześniejsze rozpoczęcie leczenia.
- Raport postuluje rozszerzenie refundacji programu lekowego B.58 oraz objęcie refundacją zolbetuksymabu dla odpowiednio kwalifikowanych pacjentów zgodnie z wytycznymi ESMO i NCCN.
- Autorzy dokumentu wskazują na potrzebę zmian organizacyjnych, obejmujących centralizację leczenia chirurgicznego, lepszą koordynację opieki i rozwój diagnostyki molekularnej.
Źródło:
- Mat. prasowy / oprac. TK.
