Nowe wyniki badania klinicznego fazy II P-RAD, zaprezentowane podczas San Antonio Breast Cancer Symposium 2025 (SABCS), wskazują, że krótkotrwała, przedoperacyjna radioterapia może znacząco poprawić odpowiedź immunologiczną w najczęstszej postaci raka piersi – raku z dodatnim receptorem hormonalnym (HR+) i ujemnym HER2−. Zastosowanie radioterapii w połączeniu z pembrolizumabem (Keytruda) i chemioterapią zwiększa naciek limfocytów T (TCI) w guzie, a także poprawia odpowiedź przedoperacyjną, co potencjalnie otwiera drogę do nowych strategii terapeutycznych dla tej grupy pacjentek, u których ryzyko późnych nawrotów pozostaje wyzwaniem.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak przedoperacyjna radioterapia wpływa na naciek limfocytów T (TCI) w najczęstszej postaci raka piersi HR+/HER2− oraz dlaczego ma to kluczowe znaczenie dla skuteczności immunoterapii.
- Jakie dawki radioterapii (0 Gy, 9 Gy, 24 Gy) przyniosły największą poprawę odpowiedzi przeciwnowotworowej, w tym wzrost TCI i odpowiedzi w węzłach chłonnych.
- Dlaczego połączenie radioterapii, pembrolizumabu i chemioterapii wykazało zależne od dawki korzyści kliniczne oraz jakie parametry odpowiedzi patologicznej odnotowano w poszczególnych grupach.
- Co wyniki badania P-RAD oznaczają dla przyszłych strategii leczenia pacjentek z rakiem piersi HR+/HER2−, z uwzględnieniem ograniczeń badania i kierunków dalszych analiz.
Dlaczego szukamy nowych strategii terapeutycznych w HR+/HER2−?
Rak piersi HR+/HER2− jest najczęstszą postacią choroby, ale mimo standardowego leczenia pacjentki wciąż są narażone na późne nawroty. Jak podkreśla główny badacz:
U wielu pacjentek z rakiem piersi HR-dodatnim i HER2-ujemnym – najczęstszym rodzajem raka piersi – występują późne nawroty i istnieje pilna potrzeba poprawy wyników leczenia dla tej grupy pacjentek – powiedział dr n. med. Gaorav Gupta.
Immunoterapia, choć skuteczna w niektórych podtypach raka piersi, w HR+/HER2− dotychczas dawała ograniczone odpowiedzi. Kluczową rolę odgrywa aktywność limfocytów T w guzie (TCI). Dlatego zespół dr. Gupty postanowił sprawdzić, czy radioterapia – znana z właściwości immunomodulacyjnych – może „pobudzić” układ odpornościowy.
Założenia badania P-RAD
Badanie P-RAD objęło 51 pacjentek z rakiem piersi HR+/HER2− z zajęciem regionalnych węzłów chłonnych. Średni wiek wynosił 49,5 roku (23–78 lat). Uczestniczki losowo przydzielono w stosunku 1:1:1 do trzech grup:
- 0 Gy radioterapii,
- niskiej dawki 9 Gy,
- wysokiej dawki 24 Gy,
podawanych przez trzy kolejne dni, każdorazowo w połączeniu z pembrolizumabem, a następnie z paklitakselem, doksorubicyną i cyklofosfamidem.
Badanie oceniało dwa główne parametry:
- TCI – naciek limfocytów T w guzie (po 2 tygodniach),
- Całkowitą patologiczną odpowiedź w węzłach chłonnych (ypN0) po operacji.
Drugorzędowe cele obejmowały całkowitą odpowiedź patologiczną (pCR) i resztkowy ciężar nowotworu.
Radioterapia poprawia naciek limfocytów T: efekt zależny od dawki
Wyniki pokazały wyraźną zależność dawka–odpowiedź. Odsetek guzów z najwyższym kwartylem TCI był następujący:
- 31% przy 0 Gy,
- 40% przy 9 Gy,
- 53% przy 24 Gy.
Co ważne:
- Mediana TCI wzrosła u wszystkich pacjentek,
- Statystycznie istotną poprawę zaobserwowano wyłącznie przy 24 Gy, co sugeruje efekt progowy intensywności napromieniania.
Dr Gupta wyjaśnia podstawy biologiczne tego podejścia:
Inhibitory punktów kontrolnych układu odpornościowego opierają się na TCI, aby skutecznie zwalczać raka. Opierając się na wcześniejszych badaniach, które wykazały poprawę TCI pod wpływem promieniowania, postanowiliśmy przetestować to w przypadku raka piersi.
Lepsze wyniki w węzłach chłonnych i odpowiedzi patologicznej
Poprawę zauważono również w węzłach chłonnych:
- całkowite ustąpienie nowotworu w węzłach (ypN0):
- 24% (0 Gy),
- 29% (9 Gy),
- 33% (24 Gy).
Drugorzędowe punkty końcowe również wskazywały trend wzrostowy:
- pCR: 6% (0 Gy), 29% (9 Gy), 19% (24 Gy),
- resztkowy ciężar nowotworu: 18% (0 Gy), 29% (9 Gy), 33% (24 Gy).
Choć różnice te nie osiągnęły istotności statystycznej – ze względu na ograniczoną liczbę uczestniczek – trend był wyraźnie zależny od dawki.
Radioterapia jako narzędzie aktywacji immunologicznej
Jednym z najważniejszych wniosków badania jest obserwacja synergii radioterapii z immunoterapią. Dr Gupta podkreśla:
Nowoczesna radioterapia jest bezpieczna, precyzyjna i powszechnie dostępna w leczeniu raka piersi. Nasze badanie sugeruje, że promieniowanie można wykorzystać w nowy sposób – do „pobudzenia” układu odpornościowego i wzmocnienia efektów immunoterapii w raku piersi z dodatnim receptorem hormonalnym i ujemnym receptorem HER2.
Badacze podsumowują:
Znaleźliśmy wstępne dowody na to, że skoncentrowana dawka promieniowania 24 Gy podawana przez trzy dni, w połączeniu z pembrolizumabem, może wzmocnić aktywność układu odpornościowego i poprawić eliminację guza przed operacją.
Znaczenie i ograniczenia badania
Badanie P-RAD jest jednym z pierwszych, które systematycznie ocenia immunomodulacyjne działanie radioterapii w HR+/HER2−. Wyniki mogą utorować drogę do nowych schematów leczenia okołooperacyjnego, ale potrzebne są:
- większe badania,
- dłuższa obserwacja,
- identyfikacja biologicznych markerów odpowiedzi.
Największym ograniczeniem badania jest niewielka liczba pacjentek (n=51), co utrudnia wykazanie istotności statystycznej niektórych wyników.
Główne wnioski
- Radioterapia zwiększa naciek limfocytów T (TCI) w guzach HR+/HER2− w sposób zależny od dawki – najwyższy wzrost (53% guzów w najwyższym kwartylu TCI) uzyskano przy 24 Gy.
- Dawka 24 Gy jako jedyna wywołała statystycznie istotną poprawę TCI, co potwierdza potencjał wysokodawkowej radioterapii jako narzędzia wzmacniającego odpowiedź immunologiczną.
- Odpowiedzi w węzłach chłonnych również wzrastały zależnie od dawki – od 24% (0 Gy) do 33% przy 24 Gy, z towarzyszącą poprawą parametrów pCR i resztkowego obciążenia nowotworem.
- Połączenie radioterapii i pembrolizumabu może stanowić obiecującą strategię leczenia HR+/HER2−, dotąd słabo odpowiadającego na immunoterapię – jednak potrzebne są większe badania potwierdzające efekty kliniczne.
Źródło:
- American Association for Cancer Research
