Sprawa zakupów szczepionek przeciwko COVID-19 w czasie pandemii ponownie znalazła się w centrum zainteresowania instytucji kontrolnych. Prokuratura Okręgowa w Warszawie prowadzi śledztwo dotyczące możliwego niedopełnienia obowiązków przez ówczesne kierownictwo Ministerstwa Zdrowia. Zawiadomienie w tej sprawie złożyła Krajowa Administracja Skarbowa (KAS), która w trakcie audytu w resorcie zdrowia zakwestionowała sposób oszacowania zapotrzebowania na szczepionki w ramach Narodowego Programu Szczepień.
Według ustaleń KAS decyzje podjęte w 2021 roku mogły doprowadzić do zakontraktowania znacznie większej liczby dawek, niż wynikało to z rzeczywistych potrzeb systemu ochrony zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) złożyła zawiadomienie do prokuratury w sprawie zakupu szczepionek przeciwko COVID-19
- Na czym polega śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie dotyczące możliwego niedopełnienia obowiązków przez kierownictwo Ministerstwa Zdrowia
- Jakie ustalenia przyniósł audyt KAS w Ministerstwie Zdrowia, w tym dotyczące zakupu ponad 89 mln dodatkowych dawek szczepionek.
- Dlaczego sprawa może mieć znaczenie dla oceny gospodarowania środkami publicznymi w czasie pandemii COVID-19.
Audyt KAS w Ministerstwie Zdrowia
Sprawa ma bezpośredni związek z audytem prowadzonym przez Krajową Administrację Skarbową w Ministerstwie Zdrowia. Kontrola dotyczyła m.in. analiz zapotrzebowania na szczepionki przeciwko COVID-19 oraz decyzji związanych z przystąpieniem do kolejnych umów zakupowych. Jak poinformowano w komunikacie, audyt doprowadził do złożenia zawiadomienia do prokuratury. W komunikacie podkreślono:
W toku audytu prowadzonego w Ministerstwie Zdrowia KAS złożyła zawiadomienie do prokuratury w sprawie niedopełnienia obowiązków w zakresie nierzetelnej analizy zapotrzebowania na szczepionki i podjęcia decyzji o przystąpieniu do trzeciej umowy zawartej w dniu 20 maja 2021 r.
Według ustaleń kontrolerów decyzja o przystąpieniu do kolejnego kontraktu miała zostać podjęta bez wystarczająco rzetelnej analizy faktycznego zapotrzebowania na preparaty w Polsce.
Śledztwo prokuratury w sprawie niedopełnienia obowiązków
W efekcie zawiadomienia złożonego przez KAS sprawą zajęła się prokuratura. Postępowanie dotyczy podejrzenia popełnienia przestępstwa z art. 231 § 1 kodeksu karnego, który odnosi się do niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego. Jak wskazano w komunikacie KAS:
Takie działania zgodnie z art. 231 § 1 kk. mogą stanowić przestępstwo niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego.
Śledztwo zostało formalnie wszczęte 7 stycznia 2026 roku przez Prokuraturę Okręgową w Warszawie. Postępowanie ma ustalić, czy w procesie podejmowania decyzji dotyczących zakupu szczepionek doszło do naruszenia obowiązków służbowych przez osoby pełniące funkcje kierownicze w resorcie zdrowia.
Kontrowersje wokół liczby zamówionych dawek
Kluczowym elementem sprawy jest skala zamówień szczepionek przeciwko COVID-19 w czasie pandemii. Z ustaleń audytu wynika, że ówczesne kierownictwo Ministerstwa Zdrowia miało nierzetelnie oszacować zapotrzebowanie na szczepionki potrzebne do realizacji Narodowego Programu Szczepień. W komunikacie wskazano:
Z ustaleń prowadzonego audytu wynika, że członkowie ówczesnego kierownictwa Ministerstwa Zdrowia nierzetelnie oszacowali liczbę dawek szczepionek potrzebną do realizacji Narodowego Programu Szczepień.
Konsekwencją tych decyzji było zakupienie ponad 89 mln dodatkowych dawek szczepionki, co wiązało się z zobowiązaniem finansowym wobec koncernu Pfizer. Jak podkreślono: W wyniku takiej decyzji dokonano zakupu kolejnych ponad 89 mln dawek szczepionki, zobowiązując się do zapłaty blisko 8 mld zł na rzecz Pfizer Inc.
Według KAS wcześniejsze kontrakty już wcześniej zapewniały liczbę preparatów pozwalającą na zaszczepienie całej populacji kraju.
Ocena KAS: możliwe działanie na szkodę interesu publicznego
W ocenie Krajowej Administracji Skarbowej decyzja o zwiększeniu zamówień mogła mieć charakter niegospodarny. Jak zaznaczono w komunikacie:
Wcześniej Ministerstwo Zdrowia zakontraktowano już szczepionki w liczbie pozwalającej na zaszczepienie całej populacji kraju. Takie działanie Ministra Zdrowia KAS oceniła jako niegospodarne i działanie na szkodę interesu publicznego.
Oznacza to, że według organów kontrolnych dodatkowy zakup szczepionek mógł nie wynikać z realnych potrzeb programu szczepień.
Wcześniejsze zastrzeżenia NIK dotyczące zakupów szczepionek
Wątpliwości dotyczące skali zakupów szczepionek przeciwko COVID-19 pojawiały się już wcześniej w raportach instytucji kontrolnych. We wrześniu 2025 roku Najwyższa Izba Kontroli (NIK) w swoim raporcie zakwestionowała sposób realizacji zakupów szczepionek w czasie pandemii.
Według ustaleń kontrolerów NIK wartość zakupów preparatów przeciwko COVID-19 mogła sięgać blisko 10 mld zł, a sposób oszacowania zapotrzebowania na szczepionki został uznany za nierzetelny.
Spór Polski z firmą Pfizer o odbiór szczepionek
Sprawa zakupów szczepionek ma także wymiar międzynarodowy. W ostatnim czasie sąd pierwszej instancji w Brukseli wydał wyrok dotyczący sporu między Polską, a koncernem Pfizer w sprawie realizacji kontraktu na szczepionki przeciwko COVID-19.
Sąd orzekł, że Polska powinna odebrać zamówione szczepionki oraz zapłacić firmie 5,6 mld zł. Wyrok nie jest prawomocny. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało złożenie odwołania od tej decyzji.
Główne wnioski
- Prokuratura Okręgowa w Warszawie 7 stycznia 2026 r. wszczęła śledztwo w sprawie możliwego niedopełnienia obowiązków przez ówczesne kierownictwo Ministerstwa Zdrowia.
- Audyt Krajowej Administracji Skarbowej wykazał, że decyzje dotyczące przystąpienia do trzeciej umowy z 20 maja 2021 r. mogły opierać się na nierzetelnej analizie zapotrzebowania na szczepionki.
- W wyniku tych decyzji zakontraktowano ponad 89 mln dodatkowych dawek szczepionki, zobowiązując się do zapłaty blisko 8 mld zł na rzecz Pfizer Inc.
- Sprawa wpisuje się w szerszy kontekst kontroli wydatków pandemicznych – wcześniej Najwyższa Izba Kontroli kwestionowała zakupy szczepionek o wartości blisko 10 mld zł.
Źródło:
- KAS
