Sejm uchwalił ustawę, która daje osobom powyżej 13. roku życia możliwość skorzystania z pomocy psychologa bez zgody i wcześniejszej wiedzy opiekunów prawnych. To przełomowa zmiana w systemie ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, będąca odpowiedzią na rosnące potrzeby młodych ludzi zmagających się z kryzysami psychicznymi. Nowelizacja ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta została przyjęta przez większość parlamentarną z poprawką, która doprecyzowuje zakres świadczeń dostępnych dla nastolatków.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Kto i w jakim wieku może skorzystać z pomocy psychologa bez zgody opiekuna
- Na jakich zasadach realizowane będą wizyty psychologiczne dla młodzieży w ramach NFZ
- Jakie warunki muszą być spełnione, by zachować anonimowość wobec rodziców
- W jakich przypadkach lekarz może zawiadomić sąd opiekuńczy zamiast rodziców
Pomoc od 13. roku życia w ramach NFZ
Zgodnie z nowymi przepisami, osoba małoletnia, która ukończyła 13 lat, zyska prawo do skorzystania z pomocy psychologicznej w ramach świadczeń gwarantowanych Narodowego Funduszu Zdrowia, bez konieczności uzyskania zgody rodziców. Dotyczy to wyłącznie ambulatoryjnej opieki psychologicznej, z wyłączeniem porad lekarskich i psychiatrycznych. Oznacza to, że trzynastolatek będzie mógł samodzielnie udać się do psychologa, o ile gabinet współpracuje z NFZ, a osoba wykonująca zawód medyczny potwierdzi potrzebę udzielenia pomocy.
Warunki formalne i zabezpieczenia prawne
Małoletni pacjent chcący skorzystać z konsultacji psychologicznej będzie zobowiązany do podania swoich danych osobowych i okazania dokumentu tożsamości. Wprowadzono szereg rozwiązań mających na celu ochronę dobra dziecka – m.in. możliwość zawiadomienia sądu opiekuńczego w przypadku zagrożenia zdrowia lub bezpieczeństwa młodego pacjenta.
Choć nowelizacja umożliwia samodzielne rozpoczęcie terapii, przewidziano obowiązek poinformowania rodzica lub opiekuna prawnego o udzielonym świadczeniu, stanie zdrowia psychicznego oraz potrzebie dalszego leczenia. Obowiązek ten może jednak zostać zawieszony, jeśli specjalista uzna, że jego realizacja mogłaby zaszkodzić pacjentowi, np. w sytuacjach przemocy domowej.
Cel ustawy: realne wsparcie dla młodzieży
Nowelizacja ma na celu zapewnienie dostępu do pierwszego kontaktu z psychologiem osobom, które nie mogą liczyć na wsparcie w domu – czy to z powodu obojętności rodziców, przemocy, czy niezrozumienia problemów emocjonalnych. Nowe przepisy mają także przeciwdziałać rosnącej fali problemów psychicznych wśród młodzieży, takich jak depresja, zaburzenia lękowe czy myśli samobójcze.
Ustawa powstała we współpracy z organizacjami młodzieżowymi oraz rzeczniczką praw dziecka i była procedowana przez Komisję Zdrowia oraz podkomisję ds. zdrowia psychicznego. Finalna wersja została uchwalona większością głosów przez Sejm 25 czerwca 2025 roku.
Równowaga między autonomią dziecka a rolą opiekuna
Choć przepisy pozwalają na samodzielność nastolatka w inicjowaniu kontaktu z psychologiem, ustawodawca dążył do zachowania równowagi między potrzebą ochrony zdrowia psychicznego, a odpowiedzialnością rodzicielską. Rodzic zostaje poinformowany o interwencji psychologicznej, chyba że istnieje ryzyko, iż taka informacja mogłaby narazić dziecko na szkodę.
Ustawa przewiduje również procedury na wypadek sprzeczności stanowisk pomiędzy pacjentem, a jego przedstawicielem ustawowym – w takich przypadkach sprawę może rozstrzygać sąd opiekuńczy.
Główne wnioski
- Sejm uchwalił ustawę, która pozwala osobom od 13. roku życia korzystać z pomocy psychologa w ramach NFZ bez zgody opiekuna prawnego.
- Nowe przepisy dotyczą tylko świadczeń ambulatoryjnych z zakresu opieki psychologicznej, realizowanych w gabinetach mających umowę z NFZ.
- Rodzice będą informowani o udzielonym świadczeniu, chyba że specjalista uzna, iż mogłoby to zaszkodzić pacjentowi – wtedy informacja nie zostanie przekazana.
- Ustawa wprowadza mechanizmy ochrony dla dzieci doświadczających przemocy lub braku wsparcia, w tym możliwość interwencji sądu opiekuńczego.
Źródło:
- Sejm
