Od 1 stycznia 2025 r. obowiązują przepisy, które realnie zmieniają zakres aktywności zawodowej położnych w Polsce. Nowy art. 5a otworzył możliwość wykonywania części świadczeń pielęgniarskich, ale jednocześnie unaocznił problemy rynku pracy – od nadpodaży absolwentów po niedopasowanie kompetencji do potrzeb systemu. W najnowszym komunikacie NRPiP te wątki wybrzmiewają wyraźnie: zmiany legislacyjne to dopiero początek szerszej dyskusji o roli położnych w ochronie zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowe kompetencje uzyskały położne od 1 stycznia 2025 r.
- Jak działa art. 5a i kiedy położna może wykonywać świadczenia pielęgniarskie.
- Gdzie położna może dziś pracować poza opieką okołoporodową.
- Jakie problemy rynku pracy wskazuje NRPiP i czego dotyczą postulaty zmian.
Nowe przepisy: art. 5a i rozszerzenie możliwości pracy
Komunikat Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych jasno wskazuje, że zmiany legislacyjne mają charakter systemowy. Kluczowe znaczenie ma dodanie art. 5a do ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, który obowiązuje od 1 stycznia 2025 r.
Nowe regulacje pozwalają położnym – w określonych sytuacjach – wykonywać wybrane świadczenia pielęgniarskie po ukończeniu kursu uzupełniającego. Rozwiązanie to ma zastosowanie przede wszystkim tam, gdzie:
- brakuje etatów dla położnych,
- struktura świadczeń nie przewiduje ich zatrudnienia,
- organizacja rynku pracy nie odpowiada ich kwalifikacjom.
Celem zmiany jest lepsze wykorzystanie personelu medycznego i ograniczenie skutków niedoborów kadrowych w systemie.
Położna nie staje się pielęgniarką
Nowe przepisy nie wprowadzają możliwości zamiany zawodów. Położna, nawet po ukończeniu kursu, nie uzyskuje tytułu pielęgniarki.
To rozwiązanie ma charakter wyjątkowy i dotyczy konkretnych sytuacji rynkowych. Ustawodawca wyraźnie oddzielił oba zawody, wskazując, że rozszerzenie kompetencji nie oznacza zmiany kwalifikacji zawodowych.
Szersze rozumienie wykonywania zawodu położnej
Zmiany obejmują także definicję wykonywania zawodu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, położna może pracować w różnych obszarach systemu ochrony zdrowia, nie tylko w opiece okołoporodowej.
Zakres ten obejmuje m.in.:
- opiekę długoterminową i paliatywną,
- oddziały zabiegowe, takie jak chirurgia ogólna czy urologia,
- wykonywanie świadczeń, takich jak pobieranie krwi,
- kwalifikowanie do szczepień i ich wykonywanie.
W tych przypadkach ustawodawca uznaje takie aktywności za wykonywanie zawodu położnej, o ile są zgodne z jej kwalifikacjami.
Nowe kompetencje i kursy dla położnych
Samorząd zawodowy wskazuje również na rozwój kompetencji jako jeden z filarów zmian. Wśród nowych inicjatyw znalazły się:
- kurs uzupełniający finansowany ze środków europejskich dla położnych zagrożonych utratą pracy,
- kurs w zakresie szczepień, zapewniający kompetencje zbliżone do pielęgniarskich.
Szkolenia już są realizowane i mają charakter praktycznego wsparcia dla rynku pracy.
Dodatkowo rozwijany jest obszar porad menopauzalnych. Jak wskazuje NRPiP, środowisko oczekuje wdrożenia tego świadczenia jako odrębnie kontraktowanego elementu systemu.
Problem nadpodaży absolwentów i apel o zmiany
Jednocześnie komunikat NRPiP zwraca uwagę na narastający problem nadmiernej liczby absolwentów kierunku położnictwo. W ocenie samorządu prowadzi to do:
- trudności ze znalezieniem zatrudnienia,
- niewykorzystania kompetencji,
- migracji zawodowej.
Prezydium NRPiP apeluje o dostosowanie liczby miejsc na studiach do realnych potrzeb systemu ochrony zdrowia. Wskazuje, że brak takiej korekty oznacza nieefektywne wykorzystanie środków publicznych.
Sprzeciw wobec otwierania rynku pracy
W komunikacie pojawia się również jednoznaczne stanowisko wobec polityki kadrowej. NRPiP sprzeciwia się otwieraniu polskiego rynku pracy dla obcokrajowców w zawodzie położnej, argumentując to koniecznością zabezpieczenia zatrudnienia dla krajowych specjalistów.
System potrzebuje położnych – ale w jasno określonej roli
Samorząd zawodowy podkreśla, że położne są niezbędnym elementem systemu ochrony zdrowia. Kluczowe pozostaje jednak stworzenie dla nich stabilnych warunków pracy i realnych ścieżek rozwoju zawodowego.
Zmiany legislacyjne, nowe kompetencje i kursy pokazują kierunek działań, ale jednocześnie ujawniają głębsze problemy organizacyjne. Bez ich rozwiązania nawet rozszerzenie uprawnień może nie przełożyć się na trwałą poprawę sytuacji zawodowej tej grupy.
Główne wnioski
- Od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje art. 5a, który pozwala położnym wykonywać wybrane świadczenia pielęgniarskie po ukończeniu kursu.
- Położna nie uzyskuje tytułu pielęgniarki – rozszerzenie kompetencji ma charakter wyjątkowy i sytuacyjny.
- Zakres wykonywania zawodu został rozszerzony m.in. o opiekę długoterminową, paliatywną oraz świadczenia takie jak szczepienia czy pobieranie krwi.
- NRPiP wskazuje na nadpodaż absolwentów i apeluje o dostosowanie kształcenia do realnych potrzeb systemu ochrony zdrowia.
Źródło:
- https://nipip.pl/polozne-musza-miec-swoje-miejsce-w-systemie/
