Zakład Ubezpieczeń Społecznych w pierwszym półroczu 2025 roku odzyskał 150,5 mln zł dzięki kontrolom zwolnień lekarskich i obniżeniu świadczeń po ustaniu zatrudnienia. Okazuje się, że część osób na L4 zamiast odpoczywać – pracuje, podróżuje lub prowadzi działalność usługową. ZUS zapowiada dalsze kontrole.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie działania kontrolne prowadzi ZUS w związku ze zwolnieniami lekarskimi.
- Ile pieniędzy odzyskano z tytułu nieprawidłowo wykorzystywanych L4 w pierwszym półroczu 2025 roku.
- Jakie są konsekwencje dla osób wykorzystujących zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego celem.
- Jakie przypadki nadużyć najczęściej wykrywa ZUS podczas kontroli.
227 tys. kontroli i ponad 22 mln zł wstrzymanych zasiłków
W ciągu pierwszych sześciu miesięcy 2025 roku ZUS przeprowadził 227 tys. kontroli wykorzystywania zwolnień lekarskich. W ich wyniku wstrzymano wypłatę 14,8 tys. zasiłków na łączną kwotę ponad 22,2 mln zł. To jednak nie wszystko – kolejne 128,3 mln zł to kwota zaoszczędzona dzięki obniżeniu świadczeń wypłacanych po zakończeniu stosunku pracy. Łącznie do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wróciło 150,5 mln zł – o ponad 30 mln zł więcej niż rok wcześniej (117,5 mln zł).
Zwolnienie lekarskie to nie forma urlopu
ZUS przypomina, że celem zwolnienia lekarskiego jest odzyskanie zdolności do pracy i regeneracja organizmu. Osoba przebywająca na L4 nie może wykorzystywać tego czasu na dodatkowe zajęcia zarobkowe, podróże ani działania sprzeczne z zaleceniami lekarskimi. Dozwolone są wyłącznie codzienne czynności, jak wizyta u lekarza, w aptece czy zakupy pierwszej potrzeby.
Jeśli w trakcie kontroli ujawnione zostaną nieprawidłowości, ZUS może całkowicie odmówić prawa do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego za cały okres wskazany w zaświadczeniu lekarskim.
Kto kontroluje i na jakiej podstawie?
ZUS prowadzi dwa rodzaje kontroli: medyczną i funkcjonalną. Pierwsza obejmuje ocenę prawidłowości orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Lekarze orzecznicy analizują dokumentację medyczną, mogą przeprowadzić dodatkowe badania lub skierować pacjenta do konsultanta. Jeśli stan zdrowia nie uzasadnia dłuższego zwolnienia – wystawiane jest zaświadczenie korygujące. W pierwszym półroczu 2025 roku przeprowadzono 157,9 tys. takich kontroli, z czego 6,7 tys. zakończyło się korektą zwolnienia, co pozwoliło zaoszczędzić 5,6 mln zł.
Druga kontrola dotyczy sposobu wykorzystywania zwolnienia. Prowadzą ją pracownicy ZUS lub płatnicy składek, którzy zgłosili ponad 20 osób do ubezpieczenia chorobowego. W tym trybie przeprowadzono 69,1 tys. kontroli, z czego aż 8,1 tys. wykazało nieprawidłowości, skutkujące wstrzymaniem świadczeń na kwotę 16,6 mln zł.
Przykłady nadużyć
ZUS przytacza konkretne przypadki, w których ubezpieczeni nadużywali prawa do zasiłku. Jedna z osób podróżowała po Europie, inna świadczyła usługi fryzjerskie we własnym domu. Wśród skontrolowanych znaleźli się także: kosmetyczka pracująca w salonie, kierowca dorabiający jako taksówkarz, a także osoba, która wystawiała masowo ogłoszenia sprzedaży mebli i biżuterii online. Jeden z ubezpieczonych, mimo pobierania zasiłku i świadczenia rehabilitacyjnego, wykonywał na zlecenie pomiary stanu wód.
Główne wnioski
- ZUS odzyskał 150,5 mln zł w pierwszym półroczu 2025 roku dzięki kontrolom zwolnień lekarskich i obniżeniu świadczeń po ustaniu zatrudnienia.
- Wstrzymano 14,8 tys. zasiłków o łącznej wartości 22,2 mln zł, a dodatkowo 128,3 mln zł to oszczędności z tytułu obniżonych świadczeń.
- Najczęstsze nadużycia to praca zarobkowa w trakcie L4 – m.in. świadczenie usług fryzjerskich, prowadzenie sprzedaży online czy praca jako kierowca.
- ZUS prowadzi dwa typy kontroli: medyczną (przez lekarzy orzeczników) i funkcjonalną (dotyczącą sposobu wykorzystywania zwolnienia przez ubezpieczonego).
Źródło:
- ZUS
