Wielka Brytania opracowuje pierwszy w historii w pełni mobilny, kwantowy skaner magnetoencefalograficzny (MEG), który umożliwi ocenę funkcji mózgu żołnierzy w czasie rzeczywistym, bezpośrednio na poligonie czy miejscu szkolenia. Projekt, finansowany przez Ministerstwo Obrony i rozwijany przez zespół z Uniwersytetu w Nottingham i Birmingham, może znacząco zmienić sposób wykrywania niewidocznych, ale potencjalnie groźnych uszkodzeń neurologicznych po ekspozycji na fale uderzeniowe.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa pierwszy na świecie mobilny kwantowy skaner mózgu i dlaczego może zrewolucjonizować medycynę wojskową.
- W jaki sposób technologia OPM-MEG wykrywa subtelne uszkodzenia neurologiczne już w kilka minut po wybuchu.
- Jakie korzyści skaner daje personelowi medycznemu — od szybkiej diagnostyki po ocenę bezpiecznego powrotu żołnierzy do służby.
- Jak ta technologia może zostać wykorzystana poza wojskiem, m.in. w sporcie, neurologii i ratownictwie cywilnym.
Mobilny, kwantowy skaner MEG – nowa generacja diagnostyki neurologicznej
Nowy system MEG bazuje na czujnikach kwantowych OPM-MEG, które potrafią wykrywać bardzo subtelne zmiany elektrycznej aktywności mózgu. Po raz pierwszy technologia o jakości laboratoryjnej staje się mobilna, dzięki czemu:
- skaner można przewieźć bezpośrednio na poligon,
- diagnostyka może zostać wykonana w ciągu kilku minut od wybuchu,
- lekarze wojskowi nie muszą transportować żołnierzy do stacjonarnych ośrodków.
Projekt otrzymał ponad 3 mln funtów finansowania i ma być wdrożony operacyjnie do marca 2026 r. Minister ds. Weteranów Louise Sandher-Jones podkreśliła:
Bezpieczeństwo naszego personelu jest najwyższym priorytetem. Dzięki takim technologiom nawet subtelne zmiany fizyczne stają się teraz wykrywalne… usprawniając proces decyzyjny i zapewniając niezbędną ochronę naszym siłom.
Co istotne, system będzie używany przez Służby Medyczne Sił Obronnych w ramach jednostek odpowiedzialnych za operacje cybernetyczne i specjalistyczne. Pozwoli to rejestrować zmiany neurologiczne, które zazwyczaj znikają w ciągu 24-48 godzin, przez co często pozostają niezauważone.
![Swoop™ – mobilny ultraniskopolowy rezonans magnetyczny umożliwiający obrazowanie przy łóżku pacjenta. [Wywiad]](https://alertmedyczny.pl/wp-content/uploads/2025/11/Marcin-Melka-300x200.webp)
Dlaczego fale uderzeniowe są tak groźne dla mózgu?
Badania wskazują, że nawet niewielka ekspozycja na fale uderzeniowe – jeśli występuje wielokrotnie – może kumulować się w czasie kariery wojskowej. Może to zwiększać ryzyko:
- przewlekłych zaburzeń poznawczych,
- problemów neurologicznych,
- ryzyka otępienia,
- przewlekłego bólu głowy i zaburzeń snu.
Jednak tradycyjne skanery szpitalne często nie wykrywają tych subtelnych zmian, bo żołnierze trafiają na badania zbyt późno. OPM-MEG rozwiązuje ten problem, rejestrując aktywność mózgu „na gorąco”, dokładnie wtedy, gdy zmiany są najbardziej wyraźne. Podpułkownik James Mitchell, neurolog i główny badacz programu, powiedział:
Ten nowy system, pierwszy na świecie, będzie przełomowy dla badań nad skutkami narażenia naszego personelu na wybuchy.
Technologia kwantowa w służbie medycyny wojskowej
OPM-MEG mierzy funkcje elektryczne mózgu z niezwykłą precyzją. Profesor Karen Mullinger wyjaśnia:
OPM-MEG nieinwazyjnie mierzy funkcje elektryczne mózgu z niespotykaną dotąd precyzją i czułością, co czyni go idealnym narzędziem do analizy ostrych skutków wybuchów.
Zespół badawczy planuje również:
- analizę różnych typów broni i ich wpływu na mózg,
- stworzenie wzorców regeneracji neurologicznej,
- opracowanie opartych na dowodach limitów bezpiecznej ekspozycji,
- rekomendacje dotyczące powrotu żołnierzy do służby.
Profesor Matthew Brookes, przewodniczący Cerca Magnetics, podkreśla:
Nowy system usuwa ograniczenia, które historycznie ograniczały skanery do uniwersytetów… mobilność może zrewolucjonizować również inne dziedziny.
Możliwe zastosowania poza wojskiem
Choć celem projektu jest ochrona żołnierzy, twórcy podkreślają ogromny potencjał technologii w sektorze cywilnym – szczególnie tam, gdzie liczy się szybka diagnostyka neurologiczna. Minister Sandher-Jones zwróciła uwagę, że system może pomóc:
- osobom z demencją,
- pacjentom po urazach mózgu,
- osobom z epilepsją,
- sportowcom narażonym na mikrourazy głowy.
Mobilna architektura umożliwia wdrożenie skanera na:
- stadionach sportowych,
- miejscach katastrof,
- izbach przyjęć i SOR-ach,
- wydarzeniach masowych.
To czyni OPM-MEG jednym z najbardziej obiecujących kwantowych projektów medycznych ostatnich lat.
Główne wnioski
- Mobilny skaner OPM-MEG pozwala ocenić funkcje mózgu żołnierzy bezpośrednio na poligonie, w ciągu kilku minut od ekspozycji na wybuch.
- Technologia kwantowa umożliwia wykrywanie subtelnych, krótkotrwałych uszkodzeń neurologicznych, które zwykle zanikają w ciągu 24–48 godzin i nie są widoczne w klasycznych skanerach.
- Projekt finansowany przez MOD (ponad 3 mln funtów) ma dostarczyć pierwsze globalne mobilne laboratorium diagnostyczne, zdolne do rejestrowania „dokładnego obrazu z zaznaczoną godziną” działania mózgu.
- Potencjalne zastosowanie cywilne obejmuje diagnostykę po wstrząśnieniach mózgu, epilepsji, demencji oraz wykorzystanie w sporcie i medycynie ratunkowej – dzięki pełnej mobilności systemu.
Źródło:
- https://www.birmingham.ac.uk/news/2025/worlds-first-mobile-quantum-brain-scanner-under-development-to-measure-effects-of-blast-exposure
