Leki z grupy agonistów receptora GLP-1, wykorzystywane przede wszystkim w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2, mogą mieć znacznie szersze zastosowanie kliniczne, niż dotychczas przypuszczano. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie „JAMA Network Open” sugeruje, że stosowanie tych preparatów może wiązać się z niższym ryzykiem zgonu oraz nawrotu raka piersi u pacjentek z otyłością lub cukrzycą typu 2. Wyniki analizy obejmującej ponad 840 tysięcy kobiet otwierają nowy kierunek badań na styku onkologii, diabetologii i medycyny metabolicznej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak leki GLP-1 mogą wpływać na przeżywalność pacjentek z rakiem piersi
- Dlaczego agoniści receptora GLP-1 są analizowani jako potencjalne wsparcie terapii onkologicznej
- Jakie wyniki przyniosła analiza obejmująca ponad 840 tys. pacjentek z rakiem piersi
- Dlaczego otyłość i cukrzyca typu 2 pogarszają rokowanie u kobiet z rakiem piersi
GLP-1 coraz częściej analizowane także w onkologii
Agoniści receptora peptydu glukagonopodobnego-1 (GLP-1-RA) należą obecnie do najczęściej omawianych grup leków metabolicznych na świecie. Początkowo zostały zatwierdzone do leczenia cukrzycy typu 2, a następnie zaczęły być szeroko stosowane w terapii otyłości. Ich popularność gwałtownie wzrosła po 2020 roku. Według danych RAND około 12 proc. Amerykanów stosowało leki GLP-1 w celu redukcji masy ciała. Do tej pory główne zainteresowanie skupiało się na wpływie tych preparatów na:
- redukcję masy ciała,
- kontrolę glikemii,
- zdrowie sercowo-naczyniowe,
- zmniejszenie ryzyka metabolicznego.
Coraz częściej pojawiają się jednak badania analizujące ich potencjalny wpływ na przebieg chorób nowotworowych.
Badanie objęło ponad 840 tysięcy pacjentek z rakiem piersi
Nowa analiza opublikowana w „JAMA Network Open” miała charakter retrospektywnego badania kohortowego. Naukowcy przeanalizowali elektroniczną dokumentację medyczną ponad 840 tysięcy pacjentek, u których raka piersi rozpoznano w latach 2006–2023.
Badanie koncentrowało się szczególnie na kobietach, które oprócz nowotworu zmagały się również z:
- otyłością,
- cukrzycą typu 2.
To niezwykle istotna grupa pacjentek, ponieważ wcześniejsze badania wykazywały, że zarówno nadmierna masa ciała, jak i zaburzenia metaboliczne mogą sprzyjać bardziej agresywnemu przebiegowi raka piersi oraz gorszemu rokowaniu.
Leki GLP-1 wiązały się z niższym ryzykiem zgonu
Analiza wykazała, że stosowanie agonistów GLP-1 było związane z ogólnie niższym ryzykiem zgonu z jakiejkolwiek przyczyny w ciągu 10-letniego okresu obserwacji. To szczególnie ważna obserwacja w kontekście rosnącej liczby pacjentek onkologicznych zmagających się równocześnie z chorobami metabolicznymi.
Autorzy podkreślają jednak, że badanie wykazuje korelację, a nie bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Nadal nie wiadomo dokładnie, które mechanizmy odpowiadają za obserwowany efekt ochronny.
To badanie sugeruje, że leki GLP-1 mogą zapewniać korzyści ochronne, potencjalnie poprawiając przeżywalność i ryzyko nawrotu u niektórych pacjentek z rakiem piersi – czy jest to związane z kontrolą masy ciała, poprawą zdrowia układu sercowo-naczyniowego, czy innymi mechanizmami, pozostaje do zbadania – powiedział dr Bernard F. Fuemmeler, starszy autor badania, zastępca dyrektora ds. nauk populacyjnych i dr Gordon D. Ginder, kierownik ds. badań nad rakiem w VCU Massey Comprehensive Cancer Center.
Zaobserwowano także niższe ryzyko nawrotu raka piersi
Badacze wykryli również istotnie niższe ryzyko nawrotu nowotworu u kobiet, które po leczeniu raka piersi stosowały GLP-1-RA z powodu cukrzycy lub otyłości. Efekt obserwowano w ciągu 10 lat od zakończenia pierwotnego leczenia onkologicznego.
To szczególnie interesujące odkrycie, ponieważ nawroty raka piersi pozostają jednym z najważniejszych problemów współczesnej onkologii. Nawet po skutecznym leczeniu pierwotnym część pacjentek doświadcza ponownego rozwoju choroby po wielu latach. Nowe wyniki sugerują, że kontrola metaboliczna może odgrywać większą rolę w rokowaniu onkologicznym, niż wcześniej zakładano.
Jak GLP-1 mogą wpływać na przebieg raka?
Mechanizm odpowiedzialny za obserwowany efekt ochronny nadal pozostaje niejasny. Naukowcy wskazują jednak kilka możliwych wyjaśnień biologicznych. Leki GLP-1 mogą pośrednio wpływać na przebieg nowotworu poprzez:
- redukcję masy ciała,
- poprawę gospodarki insulinowej,
- zmniejszenie przewlekłego stanu zapalnego,
- poprawę funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego,
- ograniczenie stresu metabolicznego.
Otyłość i cukrzyca typu 2 od dawna są uznawane za czynniki pogarszające rokowanie w wielu nowotworach, w tym w raku piersi. Nadmierna ilość tkanki tłuszczowej może wpływać na środowisko hormonalne i immunologiczne organizmu, sprzyjając rozwojowi nowotworu. Nie można jednak wykluczyć, że agoniści GLP-1 oddziałują również bezpośrednio na mikrośrodowisko nowotworu lub procesy komórkowe związane z proliferacją komórek nowotworowych.
Wyniki są zgodne z wcześniejszymi badaniami przedklinicznymi
Autorzy podkreślają, że uzyskane wyniki wpisują się w rosnącą liczbę danych eksperymentalnych dotyczących potencjalnego wpływu GLP-1 na nowotwory.
Nasze ustalenia są zgodne z najnowszymi badaniami przedklinicznymi i przyczyniają się do rozwoju literatury naukowej dotyczącej stosowania GLP-1 RA w onkologii – powiedziała główna autorka badania, Kristina L. Tatum, doktor psychologii i magister nauk medycznych ze Szkoły Zdrowia Publicznego VCU.
Badacze podkreślają jednak, że obecne wyniki nie powinny jeszcze prowadzić do zmian standardów terapeutycznych.
Konieczne będą randomizowane badania kliniczne
Zespół naukowy zapowiedział dalsze analizy mające na celu dokładniejsze określenie biologicznych zależności między agonistami GLP-1 a rokowaniem w raku piersi. Planowane są również randomizowane badania kliniczne, które pozwolą zweryfikować, czy obserwowany efekt ma rzeczywiście charakter ochronny.
Nasze badanie podkreśla potencjał RA GLP-1 jako strategii wspomagającej w poprawie wyników leczenia raka u pacjentów z rakiem piersi, chociaż potrzebne są badania kliniczne, aby poinformować o skutecznych podejściach terapeutycznych i podejmowaniu decyzji klinicznych – powiedział Fuemmeler.
Rak piersi i choroby metaboliczne coraz częściej współwystępują
Rak piersi pozostaje najczęściej diagnozowanym nowotworem u kobiet w Stanach Zjednoczonych poza rakiem skóry i odpowiada za niemal jedną trzecią wszystkich nowotworów kobiet. Średnie ryzyko zachorowania na raka piersi u kobiety w USA wynosi około 13 proc. Jednocześnie rośnie liczba pacjentek cierpiących równocześnie na:
- otyłość,
- cukrzycę typu 2,
- choroby układu krążenia,
- zaburzenia metaboliczne.
To sprawia, że integracja onkologii z medycyną metaboliczną może stać się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju nowoczesnej terapii onkologicznej.
Główne wnioski
- Stosowanie agonistów receptora GLP-1 wiązało się z niższym ryzykiem zgonu u pacjentek z rakiem piersi.
- U kobiet stosujących GLP-1-RA zaobserwowano także niższe ryzyko nawrotu nowotworu w ciągu 10 lat obserwacji.
- Badanie objęło ponad 840 tys. pacjentek z rakiem piersi zdiagnozowanym w latach 2006–2023.
- Naukowcy podkreślają konieczność dalszych badań klinicznych nad rolą leków GLP-1 w onkologii.
Źródło:
- https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2848788
- Virginia Commonwealth University
