Najnowsze badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Journal of the American College of Cardiology” wskazują na potencjalne zagrożenia związane z ekspozycją na ozon (O3). Ten element smogu miejskiego może nie tylko obniżać poziom tlenu we krwi, ale także prowadzić do zwiększenia sztywności tętnic.
Ozon jako zagrożenie dla zdrowia układu krążenia
Ozon, choć w górnych warstwach atmosfery chroni Ziemię przed promieniowaniem UV, przy powierzchni ziemi staje się toksyczny. Powstaje na skutek reakcji światła słonecznego z lotnymi związkami organicznymi i tlenkami azotu, emitowanymi przez m.in. spalanie paliw kopalnych. Jak wykazano, ekspozycja na O3 wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób układu krążenia (CVD), takich jak miażdżyca, niewydolność serca czy udar mózgu.
Chińskie badania na Wyżynie Tybetańskiej
Badacze z uczelni w Pekinie i Lhasie przeprowadzili unikalne badanie na 210 młodych zdrowych osobach żyjących w dwóch miastach na różnych wysokościach Wyżyny Tybetańskiej, będącej największym i najwyżej położonym obszarem tego typu na świecie. Charakteryzuje się ona wysokim poziomem ozonu (O3) w atmosferze, przy jednocześnie niskim poziomie zanieczyszczeń pyłowych.
Zobacz koniecznie: Zanieczyszczenia powietrza a depresja: nowe badania i alarmujące wnioski
W ramach badań przeprowadzono cztery wizyty, podczas których analizowano narażenie uczestników na ozon w ich otoczeniu oraz zmiany w biomarkerach wskazujących na niedotlenienie i usztywnienie tętnic. Aby zrozumieć te zależności, naukowcy zastosowali modele liniowe o mieszanych efektach, uwzględniając różne czynniki mogące wpływać na wyniki.
Wyniki wskazały, że ozon wywoływał spadek saturacji krwi (SpO2) oraz aktywację szlaku sygnałowego HIF-1, co z kolei prowadziło do wzrostu liczby czerwonych krwinek (RBC), poziomu hemoglobiny (HGB) i hematokrytu (HCT). To naturalna reakcja organizmu na niedotlenienie, jednak długotrwałe skutki mogą być szkodliwe, powodując m.in. sztywność tętnic.
Zanieczyszczenie ozonem w Polsce – jak wygląda sytuacja?
Powyższe badania to zła informacja dla Polski. Polska zmaga się z wieloma problemami związanymi z jakością powietrza, a choć smog kojarzony jest głównie z pyłami zawieszonymi PM10 i PM2.5, ozon również stanowi poważne zagrożenie zdrowotne. W szczególności w okresach letnich, przy wysokim nasłonecznieniu, stężenia ozonu przy powierzchni ziemi przekraczają dopuszczalne normy. Zjawisko to obserwuje się szczególnie w dużych aglomeracjach miejskich, ale także na terenach podmiejskich, gdzie ozon może być transportowany przez wiatr. Problem ten jest o tyle istotny, że ozon, w odróżnieniu od pyłów zawieszonych, nie jest bezpośrednio emitowany, lecz powstaje w wyniku reakcji chemicznych w atmosferze.
Wysokie stężenia ozonu mogą prowadzić do szeregu problemów zdrowotnych, w tym dolegliwości układu oddechowego oraz krążenia. Według danych Europejskiej Agencji Środowiska (EEA), Polska znajduje się w grupie krajów Unii Europejskiej, gdzie normy dotyczące ozonu są regularnie przekraczane.
Źródło:
- Journal of the American College of Cardiology
- acc.org
- eurekalert.org
- sciencedirect.com
- https://mappingair.meteo.uni.wroc.pl/2024/06/letnie-zagrozenia-2-dlaczego-warto-sprawdzac-jakosc-powietrza-rowniez-latem/
- https://mappingair.meteo.uni.wroc.pl/2024/07/czy-w-polsce-mamy-gorsze-powietrze-niz-w-innych-krajach-europejskich/
