Sztuczna inteligencja otwiera nowe możliwości dla medycyny tradycyjnej, łącząc wiekową wiedzę z nowoczesnymi technologiami. W najnowszym raporcie opublikowanym przez WHO, ITU i WIPO przedstawiono konkretne przykłady wykorzystania AI w diagnostyce, ochronie wiedzy rdzennych społeczności oraz rozwoju globalnych standardów. Dokument ten stanowi istotny krok w kierunku etycznej, bezpiecznej i inkluzywnej integracji sztucznej inteligencji z praktykami tradycyjnej opieki zdrowotnej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak sztuczna inteligencja wspiera rozwój medycyny tradycyjnej (TCIM) na świecie.
- W jaki sposób WHO, ITU i WIPO chcą chronić wiedzę rdzenną i suwerenność danych.
- Jakie są konkretne przykłady zastosowania AI w Indiach, Korei Południowej, Ghanie i RPA.
- Jakie działania rekomendują organizacje międzynarodowe, aby AI była wdrażana etycznie i odpowiedzialnie.
Nowa era medycyny tradycyjnej: AI jako katalizator zmian
Podczas szczytu AI for Good Global Summit Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny (ITU) oraz Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO) zaprezentowały przełomowy raport pt. „Mapowanie zastosowań sztucznej inteligencji w medycynie tradycyjnej”. Dokument ten wpisuje się w działania Globalnej Inicjatywy na rzecz AI w Zdrowiu i stanowi ramę dla odpowiedzialnego, etycznego i inkluzywnego wdrażania sztucznej inteligencji w obszarze medycyny tradycyjnej, komplementarnej i integracyjnej (TCIM).
Raport wskazuje, że AI może wspierać bezpieczniejszą, bardziej spersonalizowaną i dostępną opiekę zdrowotną, jednocześnie chroniąc bogactwo dziedzictwa kulturowego i suwerenność danych społeczności rdzennych.
Medycyna tradycyjna w cyfrowym świecie
Z rozwiązań TCIM korzystają miliardy ludzi w 170 krajach, co czyni ją jedną z najpowszechniejszych form opieki zdrowotnej na świecie. Rośnie zainteresowanie podejściami holistycznymi, opartymi na profilaktyce, zdrowym stylu życia i rehabilitacji. Sztuczna inteligencja stwarza szansę, by praktyki te wznieść na nowy poziom — wspierając personalizację leczenia, analizę złożonych danych oraz ochronę różnorodności biologicznej i kulturowej.
Nowy raport przedstawia konkretne przykłady innowacji:
- w Ghanie i RPA AI pomaga w identyfikacji roślin leczniczych;
- w Korei Południowej analizuje tradycyjne związki chemiczne w leczeniu chorób krwi;
- w Indii ajurgenomika łączy analizę DNA z naukami ajurwedy przy wsparciu algorytmów diagnostycznych.
Partnerstwo na rzecz bezpiecznego i etycznego rozwoju AI
Jak podkreślił Seizo Onoe, Dyrektor Biura Standaryzacji Telekomunikacji ITU:
Nasza Globalna Inicjatywa na rzecz Sztucznej Inteligencji w Ochronie Zdrowia ma na celu pomóc wszystkim krajom w korzystaniu z rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji i zapewnić ich bezpieczeństwo, skuteczność i etyczność. To partnerstwo ITU, WHO i WIPO łączy niezbędną wiedzę specjalistyczną.
Raport zwraca uwagę na konieczność projektowania systemów AI z poszanowaniem dla różnorodności kulturowej oraz z udziałem lokalnych społeczności. Współtworzenie algorytmów, które uwzględniają specyfikę lokalnej wiedzy i praktyk zdrowotnych, może zwiększyć zaufanie i skuteczność wdrożeń.
Własność intelektualna i cyfrowa ochrona wiedzy tradycyjnej
Szczególną rolę w procesie integracji AI z TCIM odgrywa ochrona własności intelektualnej. Jak zaznaczył Edward Kwakwa, zastępca dyrektora generalnego WIPO:
Własność intelektualna to ważne narzędzie przyspieszające integrację sztucznej inteligencji z medycyną tradycyjną. Nasza praca w WIPO, w tym niedawno przyjęty Traktat WIPO o własności intelektualnej, zasobach genetycznych i powiązanej wiedzy tradycyjnej, wspiera interesariuszy w zarządzaniu własnością intelektualną, aby realizować priorytety polityczne, zarówno dla ludności rdzennej, jak i społeczności lokalnych.
Raport promuje wykorzystanie cyfrowych bibliotek wiedzy – takich jak Tradycyjna Biblioteka Wiedzy w Indiach czy Wirtualna Biblioteka Zdrowia w obu Amerykach – które wspierają dokumentowanie, ochronę i udostępnianie wiedzy tradycyjnej przy użyciu AI. Celem tych działań jest m.in. zapobieganie biopiractwu, czyli nieautoryzowanemu wykorzystaniu zasobów biologicznych i kulturowych.
Suwerenność danych i wolna zgoda jako fundament etyki AI
Raport akcentuje również konieczność poszanowania suwerenności danych rdzennych (Indigenous Data Sovereignty – IDSov) oraz stosowania zasady wolnej, uprzedniej i świadomej zgody (FPIC). Modele zarządzania danymi oparte na społecznościach, funkcjonujące m.in. w Kanadzie, Australii i Nowej Zelandii, mogą stanowić wzór dla innych państw.
Jak zauważyła dr Yukiko Nakatani, zastępca dyrektora generalnego WHO ds. systemów opieki zdrowotnej:
Sztuczna inteligencja nie może stać się nowym polem eksploatacji. Musimy zadbać o to, aby ludność rdzenna i społeczności lokalne były nie tylko chronione, ale także aktywnie uczestniczyły w kształtowaniu przyszłości sztucznej inteligencji w medycynie tradycyjnej.
Globalne wezwanie do działania
Z szacunkami wskazującymi, że globalny rynek TCIM osiągnie do 2025 roku wartość 600 miliardów dolarów, raport postuluje szybkie działania legislacyjne, technologiczne i społeczne. Autorzy apelują do rządów, instytucji naukowych i organizacji społecznych o:
- tworzenie krajowych polityk i ram prawnych dla AI w medycynie tradycyjnej;
- inwestycje w edukację cyfrową i wzmacnianie kompetencji wśród praktyków TCIM;
- ustalanie globalnych standardów dla jakości danych i etycznego użycia AI;
- tworzenie repozytoriów wiedzy, wspieranych przez AI i opartych na sprawiedliwym podziale korzyści.
AI i tradycja mogą iść ramię w ramię
Raport WHO, ITU i WIPO ukazuje, że synergia pomiędzy technologią a tradycją jest nie tylko możliwa, ale również pożądana. Integracja sztucznej inteligencji z praktykami TCIM może zrewolucjonizować profilaktykę, diagnostykę i leczenie, pod warunkiem przestrzegania zasad etycznych, transparentności i poszanowania kulturowej różnorodności.
👉 Raport znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Raport „Mapowanie zastosowań sztucznej inteligencji w medycynie tradycyjnej” został opublikowany przez WHO, ITU i WIPO podczas AI for Good Global Summit i zawiera plan etycznego wdrażania AI w TCIM.
- Sztuczna inteligencja wspiera personalizację leczenia, diagnozowanie i analizę ziół leczniczych – np. ajurgenomikę w Indiach, badania roślin w Ghanie i RPA oraz analizę związków leczniczych w Korei Południowej.
- W dokumencie podkreślono konieczność ochrony wiedzy rdzennych społeczności poprzez cyfrowe biblioteki i zgodę na wykorzystanie danych (zasady FPIC, IDSov).
- Rynek TCIM osiągnie do 2025 roku wartość 600 mld dolarów, a organizacje wzywają do tworzenia globalnych standardów, edukacji cyfrowej i ram prawnych dla AI w medycynie tradycyjnej.
Źródło:
- WHO
