Najnowszy raport przygotowany przez Wydział Nauki o Zdrowiu WUM we współpracy z Urzędem m.st. Warszawy przedstawia szczegółową analizę zachorowalności na kluczowe choroby w latach 2013–2023. Dane z NFZ odsłaniają zarówno efekty wieloletnich działań profilaktycznych, jak i wyzwania, które w najbliższych latach będą wymagały większego zaangażowania miasta i systemu ochrony zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniała się zachorowalność na nowotwory, choroby metaboliczne i sercowo-naczyniowe w Warszawie w latach 2013–2023.
- Jakie wnioski przedstawili eksperci WUM i miasta dotyczące profilaktyki, diagnostyki i dostępu do świadczeń.
- Które obszary zdrowotne wymagają najszybszej reakcji systemu.
Premiera raportu i znaczenie współpracy
Dokument „Zdrowie Warszawianek i Warszawiaków – stan zdrowia mieszkańców stolicy w latach 2013–2023” zaprezentowano podczas konferencji prasowej z udziałem władz miasta i środowiska akademickiego WUM. Rektor prof. Rafał Krenke przypominał, że uczelnia dostarcza dane, które są fundamentem odpowiedzialnego planowania zdrowotnego.
– Badanie stanu zdrowia mieszkańców Warszawy i współpraca z władzami stolicy doskonale wpisują się w naszą misję. Dostarczamy twardych naukowych danych, na podstawie których można podejmować racjonalne i efektywne decyzje administracyjne – podkreślał prof. Krenke.
Zastępczyni prezydenta Warszawy Renata Kaznowska podkreśliła znaczenie dokumentu dla miejskiej polityki zdrowotnej.
– Jest dla nas niezwykle ważny i cenny, bo jest kompleksową diagnozą stanu zdrowia Warszawianek i Warszawiaków. Będzie nam służyć jako drogowskaz do dalszych działań – mówiła Kaznowska.
Na czym oparto analizę?
Raport powstał na podstawie świadczeń udzielonych mieszkankom i mieszkańcom stolicy w POZ, AOS oraz leczeniu szpitalnym – niezależnie od formy własności placówki. Jak wyjaśnia redaktor naukowy raportu prof. Mariusz Panczyk, to materiał pokazujący, jak miasto może zarządzać zdrowiem w oparciu o dane.
– Takie miasto w sposób racjonalny i odpowiedzialny wykorzystuje swoje zasoby, lokuje środki tam, gdzie potrzeby są największe – wskazywał prof. Panczyk.
Najważniejsze trendy: nowotwory
W danych dotyczących chorób onkologicznych pojawiają się zarówno pozytywne, jak i alarmujące sygnały.
- Zachorowalność na raka szyjki macicy zmniejsza się, co wskazuje na efekty profilaktyki i diagnostyki.
- Liczba nowych przypadków raka płuca również spada, a różnice między płciami wyrównały się – kobiety i mężczyźni chorują dziś na podobnym poziomie.
- Wyraźnie rośnie zachorowalność na raka piersi oraz prostaty, co będzie wymagało wzmocnienia programów przesiewowych i edukacyjnych.
Choroby układu krążenia: stabilizacja z wyraźnym przesunięciem w wiek 65+
W raporcie widać względną stabilizację w zakresie zawałów i udarów. Choroby sercowo-naczyniowe, choć przez lata dominowały w statystykach zgonów, ustępują dziś miejsca nowotworom. Jednocześnie:
- wzrasta odsetek pacjentów z nadciśnieniem – najwyższe wartości odnotowano w 2023 r.,
- ciężar chorób sercowo-naczyniowych przesuwa się do grupy 65+, szczególnie u mężczyzn.
– Widać duży wkład ośrodków interwencyjnych działających w stanach nagłych – podkreślał prof. Panczyk.
Otyłość i cukrzyca: największy wzrost dekady
Najsilniejszy trend wzrostowy dotyczy otyłości, zarówno u dorosłych, jak i u młodzieży. Po pandemii tempo wzrostu jeszcze przyspieszyło, a 2023 r. przyniósł wartości rekordowe. Wraz z otyłością rośnie liczba diagnoz cukrzycy typu 2.
– Obciążenie dla systemu ochrony zdrowia w przypadku chorych z cukrzycą jest bardzo duże, bo wymaga zespołów interdyscyplinarnych i kompleksowego leczenia – tłumaczył prof. Panczyk.
Profesor podkreślał, że kluczowe są zmiany stylu życia: regularna aktywność i racjonalna dieta.
Choroby układu oddechowego
Po wahaniach związanych z COVID-19 astma powróciła do trendu wzrostowego i w 2023 r. osiągnęła najwyższe poziomy od dekady. Z kolei POChP wykazuje długoterminowy spadek, choć koncentruje się coraz wyraźniej w grupie 65–74. To sygnał, że profilaktyka antynikotynowa oraz spirometrie u seniorów pozostają niezbędne.
Opieka przedporodowa i poporodowa
Od połowy minionej dekady spada liczba standardowych wizyt w ciąży, a osłabienie widać szczególnie w opiece nad ciążami wysokiego ryzyka po 2016 r. Pozytywnym sygnałem jest odbudowa badań prenatalnych po pandemicznym spadku – 2023 r. przyniósł najwyższy poziom od dekady.
Opieka poporodowa natomiast wyraźnie się kurczy, zwłaszcza u kobiet między 25 a 34 rokiem życia. Zwiększa się udział pacjentek 40+, co odzwierciedla przesunięcie wieku macierzyństwa.
Zdrowie psychiczne – wysoki wzrost potrzeb
Największe narastanie potrzeb dotyczy zaburzeń psychicznych. Trend wzrostowy obejmuje wszystkie grupy – od dzieci po seniorów. Najbardziej dynamicznie rosną rozpoznania:
- zaburzeń lękowych,
- zaburzeń nastroju,
szczególnie wśród młodzieży i młodych dorosłych. Rosną również potrzeby w grupach 40+, a ograniczony dostęp do ambulatoryjnej opieki psychiatrycznej pozostaje jednym z kluczowych wyzwań miasta.
Główne wnioski
- W onkologii utrzymuje się spadek zachorowań na raka szyjki macicy i raka płuca, jednak rośnie liczba rozpoznań raka piersi oraz raka prostaty, co wskazuje na potrzebę dalszej rozbudowy programów przesiewowych.
- Choroby sercowo-naczyniowe coraz wyraźniej koncentrują się w grupie 65+, a nadciśnienie w 2023 r. osiągnęło najwyższy poziom dekady, mimo stabilizacji liczby zawałów i udarów.
- Otyłość i cukrzyca typu 2 notują najsilniejszy wzrost w analizowanym okresie, a tempo narastania problemu przyspieszyło po pandemii, szczególnie wśród dorosłych i młodzieży.
- Najszybciej rosnącą kategorią są zaburzenia psychiczne – zwłaszcza zaburzenia lękowe i zaburzenia nastroju, które dotyczą zarówno młodzieży, jak i dorosłych dojrzałych, przy jednoczesnym ograniczonym dostępie do opieki psychiatrycznej.
Źródło:
- https://www.wum.edu.pl/zdrowie-warszawianek-i-warszawiakow-znamy-diagnoze
