Przez lata za jeden z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 uznawano przede wszystkim nadmierną masę ciała i otyłość . Najnowsze międzynarodowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Curtin University pokazuje jednak, że ocena zagrożenia tą chorobą powinna uwzględniać również stan mięśni. Analiza danych blisko 480 tys. dorosłych osób wykazała, że jednoczesna obecność nadmiaru tkanki tłuszczowej i niskiej masy mięśniowej znacząco zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego zdrowie mięśni ma istotny wpływ na ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, niezależnie od samej masy ciała,
- Czym jest otyłość sarkopeniczna i dlaczego zwiększa ryzyko cukrzycy bardziej niż sama otyłość,
- Jakie wyniki przyniosło 14-letnie badanie obejmujące blisko 480 tys. dorosłych osób,
- Dlaczego eksperci wskazują, że ocena masy i siły mięśni powinna stać się ważnym elementem profilaktyki cukrzycy.
Blisko pół miliona uczestników obserwowanych przez 14 lat
Wyniki badania opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Diabetes Care. Było to jedno z największych badań analizujących zależność pomiędzy składem ciała, a ryzykiem cukrzycy typu 2. Naukowcy przeanalizowali dane zdrowotne niemal 480 tys. dorosłych osób, które na początku obserwacji nie chorowały na cukrzycę. Uczestnicy byli monitorowani przez 14 lat, co pozwoliło ocenić, jakie elementy budowy ciała najbardziej wpływają na późniejsze ryzyko zachorowania.
Badacze skupili się nie tylko na poziomie tkanki tłuszczowej, ale również na masie i kondycji mięśni. Szczególną uwagę zwrócono na osoby z tzw. otyłością sarkopeniczną, czyli współwystępowaniem otyłości oraz obniżonej masy i siły mięśni.
Otyłość sarkopeniczna znacząco zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2
Analiza wykazała, że osoby cierpiące na otyłość sarkopeniczną były ponad 3,5 razy bardziej narażone na rozwój cukrzycy typu 2 niż osoby o prawidłowym składzie ciała. Co więcej, ryzyko było wyraźnie wyższe także w porównaniu z osobami, u których występowała wyłącznie otyłość lub sama sarkopenia. Badanie wykazało, że osoby z otyłością sarkopeniczną miały:
- o 19 proc. wyższe ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 niż osoby z samą otyłością,
- o 91 proc. wyższe ryzyko niż osoby cierpiące wyłącznie na sarkopenię.
Oznacza to, że utrata masy i siły mięśni może dodatkowo nasilać negatywny wpływ nadmiaru tkanki tłuszczowej na metabolizm glukozy.
Ryzyko rozwoju cukrzycy rosło wraz z pogorszeniem składu ciała
Autorzy badania przeanalizowali również częstość występowania cukrzycy typu 2 w ciągu pierwszych 10 lat obserwacji. Okazało się, że:
- u osób z otyłością sarkopeniczną cukrzyca rozwinęła się u blisko 15 proc. uczestników,
- w grupie osób z samą otyłością odsetek wyniósł około 11 proc.,
- natomiast wśród osób bez otyłości i bez sarkopenii jedynie około 3 proc.
Tak wyraźne różnice wskazują, że sam wskaźnik masy ciała (BMI) nie zawsze odzwierciedla rzeczywiste ryzyko zaburzeń metabolicznych.
Naukowcy: sama masa ciała nie wystarcza do oceny ryzyka
Główny autor badania, doktorant Zhongyang Guan, podkreślił, że wyniki zmieniają dotychczasowe spojrzenie na profilaktykę cukrzycy typu 2.
Większość ludzi wie, że nadwaga może zwiększać ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2, ale nasze odkrycia pokazują, że zdrowie mięśni również odgrywa ważną rolę. Dodał również: osoby z nadmiarem tkanki tłuszczowej i niską masą mięśniową miały znacznie wyższe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 niż osoby cierpiące wyłącznie na otyłość. Sugeruje to, że przy ocenie ryzyka cukrzycy musimy patrzeć dalej niż tylko na liczby na wadze, ponieważ utrzymanie siły mięśni i masy mięśniowej może być równie ważne, jak kontrola masy ciała.
Według autorów badania ocena składu ciała może w przyszłości stać się ważnym elementem identyfikacji osób szczególnie zagrożonych rozwojem choroby.
Najsilniejszy związek zaobserwowano u kobiet i młodszych dorosłych
Analiza wykazała również, że zależność pomiędzy otyłością sarkopeniczną, a cukrzycą typu 2 była szczególnie widoczna u:
- kobiet,
- osób przed 60. rokiem życia.
Autorzy podkreślają, że może to mieć znaczenie przy planowaniu działań profilaktycznych oraz programów wczesnego wykrywania zaburzeń metabolicznych.
Eksperci apelują o szerszą ocenę stanu zdrowia
Starszy autor badania, profesor Mario Siervo, uważa, że wyniki powinny wpłynąć na podejście do profilaktyki cukrzycy. Pracownicy służby zdrowia rutynowo monitorują masę ciała i otyłość, ale nasze odkrycia wskazują, że ocena stanu mięśni może pomóc we wcześniejszej identyfikacji osób z grupy wysokiego ryzyka. Profesor zwrócił również uwagę na zmieniającą się sytuację demograficzną.
W miarę starzenia się społeczeństw i wzrostu wskaźników otyłości, dbanie o zdrowie mięśni poprzez regularną aktywność fizyczną i zdrowy styl życia może odegrać istotną rolę w zmniejszeniu obciążenia cukrzycą typu 2.
Zdaniem badaczy monitorowanie siły i masy mięśni mogłoby uzupełnić obecnie stosowane metody oceny ryzyka chorób metabolicznych.
Dlaczego mięśnie są tak ważne dla gospodarki glukozowej?
Znaczenie mięśni w regulacji poziomu glukozy potwierdza również praktyka kliniczna. Jessica Weiss, kierownik działu usług klinicznych w Diabetes WA, podkreśla, że mięśnie odgrywają kluczową rolę w metabolizmie cukrów.
Wiemy, że nasze mięśnie zużywają dużą ilość glukozy jako paliwa, a ich praca podczas aktywności fizycznej to świetny sposób na wykorzystanie glukozy z krwi i regulację poziomu glukozy.
Ekspertka przypomina także, że regularny wysiłek fizyczny poprawia wrażliwość organizmu na insulinę, która odgrywa fundamentalną rolę w zapobieganiu cukrzycy typu 2.
Im więcej mięśni mamy i im częściej ich używamy, tym lepiej nasz organizm jest przygotowany do zapobiegania i leczenia cukrzycy typu 2.
Oznacza to, że aktywność fizyczna przynosząca wzrost lub utrzymanie masy mięśniowej może wspierać zarówno profilaktykę, jak i leczenie zaburzeń gospodarki węglowodanowej.
Główne wnioski
- Międzynarodowe badanie opublikowane w czasopiśmie Diabetes Care, obejmujące blisko 480 tys. uczestników obserwowanych przez 14 lat, wykazało, że ryzyko cukrzycy typu 2 zależy nie tylko od otyłości, ale również od kondycji mięśni.
- Osoby z otyłością sarkopeniczną były ponad 3,5 razy bardziej narażone na rozwój cukrzycy typu 2 niż osoby o prawidłowym składzie ciała oraz miały o 19 proc. wyższe ryzyko niż osoby z samą otyłością.
- W ciągu 10 lat cukrzyca typu 2 rozwinęła się u około 15 proc. osób z otyłością sarkopeniczną, wobec około 11 proc. u osób z samą otyłością i około 3 proc. u osób bez otyłości i sarkopenii.
- Autorzy badania podkreślają, że regularna aktywność fizyczna, utrzymanie masy i siły mięśni oraz zdrowy styl życia mogą odegrać ważną rolę w ograniczaniu ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2.
Źródło:
- https://diabetesjournals.org/care/article-abstract/doi/10.2337/dc26-0797/172162/Sarcopenic-Obesity-and-Risk-of-Incident-Type-2
- Curtin University
