W obliczu rosnącej urbanizacji i przewidywanego wzrostu liczby mieszkańców miast do 70% światowej populacji do 2050 roku, zdrowie psychiczne mieszkańców aglomeracji staje się jednym z głównych wyzwań zdrowia publicznego. Wyniki nowego badania, opublikowanego w czasopiśmie „Nature Cities”, potwierdzają, że nawet krótki kontakt z miejską przyrodą może przynieść wymierne korzyści psychiczne – w tym redukcję lęku i depresji – zwłaszcza wśród młodych dorosłych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak kontakt z miejską przyrodą wpływa na zdrowie psychiczne, w tym redukcję objawów lęku i depresji.
- Dlaczego bierny kontakt z naturą (np. siedzenie w parku) może być skuteczniejszy niż aktywność fizyczna.
- Które grupy mieszkańców odczuwają największe korzyści – szczególnie młodzi dorośli.
- Jakie rozwiązania urbanistyczne mogą poprawić dobrostan psychiczny i ograniczyć koszty opieki zdrowotnej.
Miejska zieleń jako wsparcie dla zdrowia psychicznego
Badanie przeprowadzone przez zespół z Natural Capital Project Uniwersytetu Stanforda to jedno z najbardziej kompleksowych opracowań dotyczących związku między ekspozycją na naturę, a zdrowiem psychicznym. Analiza objęła dane od blisko 5900 uczestników z 78 eksperymentalnych badań terenowych – wszystkie były randomizowanymi badaniami kontrolnymi lub badaniami przed i po interwencji.
Jak wskazuje główna autorka badania, Yingjie Li:
Ta praca pomogła mi zrozumieć, że miejska przyroda jest dobra nie tylko dla miast – jest dobra dla nas.
Zebrane dane wykazały, że wszystkie formy kontaktu z naturą mają pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne, jednak największe korzyści odnotowano w przypadku lasów miejskich. Ich obecność była szczególnie skuteczna w zmniejszaniu poziomu depresji i lęku. Co istotne, badanie ujawniło, że bierny kontakt z naturą – np. siedzenie w parku – bywa skuteczniejszy w redukowaniu negatywnych stanów emocjonalnych niż aktywność fizyczna na terenach zielonych.
Nowe narzędzie dla urbanistów i decydentów
Na podstawie uzyskanych danych badacze tworzą narzędzie modelujące InVEST – system, który ma służyć decydentom i urbanistom do przewidywania skutków psychicznych interwencji planistycznych w miastach. Narzędzie pozwoli np. oszacować, o ile można by zmniejszyć liczbę przypadków zaburzeń psychicznych, gdyby udział zieleni w mieście wzrósł z 20% do 30%.
Pracujemy nad przełożeniem wielkości efektu, którą uzyskaliśmy dzięki tej analizie, na bardziej intuicyjne wskaźniki, które byłyby przydatne dla decydentów – podkreśla Yingjie Li.
Model pozwoli również uwzględnić potencjalne oszczędności w kosztach opieki zdrowotnej wynikające z planowania przestrzeni w sposób sprzyjający zdrowiu psychicznemu mieszkańców. Może to być cenne narzędzie w zarządzaniu zasobami publicznymi i projektowaniu przyszłościowych miast.
Zróżnicowane efekty – znaczenie kultury i wieku
Analiza wykazała, że młodzi dorośli odnoszą szczególne korzyści z ekspozycji na zieleń – to o tyle istotne, że większość zaburzeń psychicznych ujawnia się przed 25. rokiem życia. Dodatkowo, efekty pozytywne były silniejsze w krajach azjatyckich, co może mieć związek z kulturowym postrzeganiem natury i głębokim zakorzenieniem kontaktu z przyrodą w tradycjach społecznych.
Poprzednie badania udokumentowały silny związek między kontaktem z naturą a zdrowiem psychicznym” – zauważa Anne Guerry, dyrektor ds. strategii i główny naukowiec w NatCap. Jednak w przypadku większości badań albo nie można wywnioskować związku przyczynowo-skutkowego, albo nie da się ich łatwo uogólnić. Ta analiza pomaga wypełnić tę lukę.
Praktyczne rekomendacje dla miast
Chociaż większe parki i lasy miejskie mają ogromne znaczenie, zespół badawczy zwraca uwagę także na potencjał mniejszych rozwiązań – takich jak „parki kieszonkowe”, zadrzewione ulice, ciche skwery czy nawet okna z widokiem na zieleń. Również programy społeczne, takie jak prowadzone medytacje w parkach, mogą stanowić łatwe do wdrożenia, niskokosztowe strategie wsparcia psychicznego mieszkańców miast.
Z badania wynika jednoznacznie: nawet krótki czas spędzony wśród miejskiej przyrody – także w sposób bierny – może stanowić skuteczny element profilaktyki zdrowia psychicznego i ograniczać liczbę przypadków depresji oraz zaburzeń lękowych.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Nawet krótkie przebywanie na łonie natury w mieście zmniejsza objawy depresji i lęku, szczególnie u młodych dorosłych.
- Bierny kontakt z przyrodą (np. siedzenie w parku) może skuteczniej redukować negatywne emocje niż aktywność fizyczna w zieleni.
- Lasy miejskie wykazują największy pozytywny wpływ spośród analizowanych form zieleni, szczególnie w krajach azjatyckich.
- Model InVEST opracowany przez Uniwersytet Stanforda umożliwi planowanie terenów zielonych w miastach z uwzględnieniem zdrowia psychicznego mieszkańców.
Źródło:
- Stanford University
- Nature Cities
