Nowatorskie podejście do dostarczania leków chemioterapeutycznych może zrewolucjonizować terapię chorób nowotworowych. Naukowcy z Uniwersytetu Arizony opracowali nową formułę paklitakselu – jednego z najczęściej stosowanych leków w leczeniu raka – która pozwala precyzyjniej dotrzeć do komórek nowotworowych i ograniczyć toksyczność wobec zdrowych tkanek. Wyniki badań opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma Nature Cancer.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa nowa formuła paklitakselu i czym różni się od dotychczas stosowanych leków.
- W jaki sposób nanopęcherzyki poprawiają skuteczność leczenia nowotworów przy jednoczesnym ograniczeniu toksyczności.
- Jakie wyniki uzyskano w badaniach przedklinicznych na modelach raka piersi i trzustki.
- Jakie są plany dalszego rozwoju tej technologii i możliwości zastosowania jej w immunoterapii oraz leczeniu innych nowotworów.
Nowa generacja paklitakselu – skuteczniejsza i bezpieczniejsza
Paklitaksel, od lat stosowany w leczeniu raka piersi, trzustki, jajnika czy płuc, mimo swojej skuteczności, obarczony jest wysoką toksycznością i ograniczoną precyzją działania. Często gromadzi się w zdrowych narządach, takich jak wątroba czy śledziona, powodując liczne skutki uboczne.
Zespół badawczy kierowany przez prof. Jianqina Lu z Uniwersytetu Arizony opracował nową metodę podania tego leku, tworząc jego zmodyfikowaną formę – Paklitaksom.
Wykorzystując technologię nanopęcherzyków, naukowcy chemicznie połączyli paklitaksel ze sfingomieliną – lipidowym składnikiem błon komórkowych. Dzięki temu lek skuteczniej penetruje tkanki nowotworowe, dłużej utrzymuje się w organizmie i w mniejszym stopniu gromadzi się w zdrowych narządach.
Nanopęcherzyki – nowa platforma dla terapii przeciwnowotworowych
Nanopęcherzyki, czyli mikroskopijne pęcherzyki fosfolipidowe, stały się kluczowym elementem nowej strategii terapeutycznej. Jak wyjaśnia prof. Lu:
Takie struktury pozwalają lekowi lepiej docierać do guza i dłużej utrzymywać się w krwiobiegu, kumulując się w miejscu nowotworu i w mniejszym stopniu w zdrowej tkance.
W badaniach przedklinicznych na modelach mysich nowa formuła Paklitaksomu wykazała wyższą skuteczność niż dotychczasowe wersje paklitakselu – Taxol i Abraxane – w leczeniu potrójnie ujemnego raka piersi i zaawansowanego raka trzustki.
Ulepszona wersja i terapie skojarzone
Naukowcy poszli o krok dalej, opracowując kolejną wersję leku: CD47p/AZE-Paklitaksom. Ulepszona formuła nie tylko skuteczniej hamowała wzrost guzów, ale także wydłużała czas przeżycia w modelach przedklinicznych.
Zespół badawczy przetestował również połączenie paklitakselu z innymi lekami przeciwnowotworowymi. W jednym z eksperymentów gemcytabina została osadzona w rdzeniu nanopęcherzyka, co umożliwiło precyzyjne określenie proporcji leków.
Przebadaliśmy różne proporcje leków, a następnie wprowadziliśmy najlepszy do nanopęcherzyka – mówi prof. Lu.
Wyniki wskazują, że połączenie to było skuteczniejsze niż standardowe terapie oparte na osobnym podawaniu paklitakselu i gemcytabiny lub nawet ich komercyjnych kombinacji, takich jak Abraxane z gemcytabiną.
Kolejne badanie skupiło się na terapii skojarzonej paklitakselu z karboplatyną. Celem było zapobieganie nawrotom potrójnie ujemnego raka piersi oraz eliminacja przerzutów. Terapia okazała się skuteczna w obu przypadkach.
Potencjał zastosowania technologii poza paklitakselem
Badacze podkreślają, że ich podejście można łatwo zaadaptować do innych leków i schorzeń.
Zastosowaliśmy tę strategię nanopęcherzyków do innego leku chemioterapeutycznego, kamptotecyny, i sprawdziła się ona w mysim modelu raka jelita grubego. To dowiodło możliwości uogólnienia tej technologii na szereg leków – zauważa Lu.
W przyszłości platforma nanopęcherzykowa może posłużyć także do integracji leków chemioterapeutycznych z immunoterapią. Takie połączenie zwiększyłoby skuteczność leczenia poprzez wspomaganie układu odpornościowego w walce z komórkami nowotworowymi.
Perspektywa badań klinicznych
Choć obecnie technologia znajduje się na etapie badań przedklinicznych, zespół naukowców z Uniwersytetu Arizony planuje rozpoczęcie pierwszych badań klinicznych na ludziach.
Naszym celem jest przeprowadzenie pierwszych badań klinicznych na ludziach. Ta platforma może objąć różne typy nowotworów i pomóc pacjentom, którzy rozpaczliwie potrzebują lepszych terapii – zapowiada współautor badania, onkolog dr Aaron Scott.
W pracach nad nową formułą leku udział wzięli także naukowcy z Coit College of Pharmacy, Instytutu BIO5 oraz Wydziału Medycznego Uniwersytetu Alberty w Tucson. Badania były częściowo finansowane przez Narodowy Instytut Nauk Medycznych Ogólnych (NIGMS) oraz Narodowy Instytut Raka (NCI) – oba działające w strukturze Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH).
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Naukowcy z Uniwersytetu Arizony opracowali nową formę paklitakselu – Paklitaksom, opartą na technologii nanopęcherzyków, która umożliwia lepsze dostarczanie leku do guza i ograniczenie jego toksyczności wobec zdrowych tkanek.
- Nowa formuła okazała się skuteczniejsza niż dotychczasowe leki (Taxol, Abraxane) w modelach potrójnie ujemnego raka piersi i raka trzustki u myszy, a także wydłużała przeżycie.
- Technologia pozwala na terapię skojarzoną – np. z gemcytabiną lub karboplatyną – co może poprawić wyniki leczenia i ograniczyć nawroty choroby nowotworowej.
- Platforma ma potencjał szerszego zastosowania – sprawdziła się również w leczeniu raka jelita grubego i może zostać wykorzystana do integracji chemioterapii z immunoterapią. Trwają przygotowania do badań klinicznych na ludziach.
Źródło:
- University of Arizona Health Sciences
- Nature Cancer
