Krztusiec, nazywany również kokluszem, to groźna choroba bakteryjna atakująca układ oddechowy. Dla noworodków, które jeszcze nie otrzymały pierwszej dawki szczepionki (zgodnie z kalendarzem szczepień podawanej w 2. miesiącu życia), stanowi śmiertelne zagrożenie. Choroba jest przenoszona drogą kropelkową przez osoby zakażone, a jej objawy – zwłaszcza napadowy kaszel, duszności i bezdechy – mogą prowadzić do groźnych powikłań.
Jednak istnieje skuteczny sposób, aby ochronić noworodka już od pierwszych dni życia – jest nim szczepienie kobiet w ciąży.
Dlaczego krztusiec znów staje się zagrożeniem?
Choć dzięki szczepieniom liczba zachorowań na krztusiec przez lata spadała, obecnie obserwuje się jego nawrót. W 2024 roku w Polsce zarejestrowano aż 32 430 przypadków, co jest najwyższym wynikiem od dekad. Przyczyną wzrostu zachorowań są m.in.:
- spadek wyszczepialności – niektórzy rodzice rezygnują ze szczepień,
- zanik odporności poszczepiennej – ochrona wygasa z czasem, dlatego zaleca się dawki przypominające,
- niepełna realizacja kalendarza szczepień u niemowląt i małych dzieci,
- łatwość przenoszenia choroby – każda osoba zakażona może stanowić zagrożenie dla noworodków.
Noworodki nie mają jeszcze wykształconej odporności na krztusiec, dlatego to dorosły chory, często nieświadomy infekcji, może stać się dla nich źródłem zakażenia.
Szczepienie w ciąży – ochrona dla mamy i dziecka
Aby skutecznie zapobiec zakażeniu noworodka, najlepszym rozwiązaniem jest szczepienie kobiety w ciąży. Wykonanie szczepienia między 27. a 36. tygodniem ciąży sprawia, że organizm przyszłej mamy wytwarza przeciwciała, które przez łożysko przekazywane są dziecku. Dzięki temu noworodek jest chroniony przez pierwsze 3-6 miesięcy życia, czyli do momentu, w którym sam może otrzymać szczepionkę.
Korzyści ze szczepienia w ciąży:
- Chroni noworodka przed ciężkim przebiegiem krztuśca
- Zmniejsza ryzyko powikłań u matki
- Jest w pełni bezpieczne i rekomendowane przez ekspertów
- Jest bezpłatne – kwalifikację wykonuje lekarz POZ
Szczepienia dla kobiet w ciąży są bezpłatne! O kwalifikacji decyduje lekarz POZ
podkreślają specjaliści.
Objawy i przebieg krztuśca
Krztusiec rozwija się stopniowo i przechodzi przez trzy fazy:
- Okres nieżytowy (1-2 tygodnie)
- Przypomina zwykłą infekcję – pojawia się katar, osłabienie, kaszel.
- Gorączka jest niska lub nie występuje.
- Pod koniec tej fazy kaszel staje się coraz bardziej męczący.
- Okres napadowego kaszlu (4-6 tygodni)
- Pojawia się charakterystyczny kaszel napadowy z dusznościami i wymiotami.
- Napady kaszlu mogą kończyć się świszczącym wdechem przypominającym „pianie” (u dzieci).
- U noworodków zamiast kaszlu mogą wystąpić bezdechy i drgawki, które stanowią zagrożenie życia.
- Okres zdrowienia (3-4 miesiące)
- Kaszel stopniowo ustępuje, ale może się nasilać podczas infekcji.
Dorośli często przechodzą krztusiec łagodniej – objawia się on przewlekłym, uporczywym kaszlem, trwającym nawet 100 dni. To sprawia, że choroba jest trudna do rozpoznania i może być przypadkowo przenoszona na niemowlęta.
Powikłania krztuśca – dlaczego noworodki są najbardziej zagrożone?
U najmłodszych dzieci krztusiec może mieć bardzo ciężki przebieg. Może prowadzić do powikłań takich jak:
- zapalenie płuc
- zapalenie ucha środkowego
- drgawki i uszkodzenia mózgu
- utrata przytomności w wyniku bezdechu
- niedotlenienie organizmu i śmierć
Ze względu na wysokie ryzyko powikłań niemowlęta chore na krztusiec często wymagają hospitalizacji.
Szczepienia – jedyna skuteczna ochrona
Krztusiec to choroba, której można skutecznie zapobiec dzięki szczepieniom. Schemat szczepienia obejmuje:
- Podstawowe szczepienie dla dzieci (w 2., 4., 6., i 16–18 miesiącu życia).
- Szczepienia przypominające (w 6. i 14. roku życia, a następnie co 10 lat).
- Szczepienie kobiet w ciąży (między 27. a 36. tygodniem) – chroni noworodka przez pierwsze miesiące życia.
Eksperci podkreślają, że szczepienie przeciw krztuścowi jest bezpieczne i skuteczne, a jego regularne odnawianie co 10 lat pozwala uniknąć choroby i jej przenoszenia na dzieci.
Krztusiec stanowi poważne zagrożenie dla noworodków, które nie zdążyły jeszcze otrzymać pierwszej dawki szczepienia. Najlepszą ochroną jest szczepienie kobiet w ciąży, które przekazują przeciwciała swojemu dziecku. Szczepienie to jest bezpłatne i zalecane przez lekarzy jako skuteczna forma profilaktyki.
Źródło:
- gov.pl
