Choroby układu krążenia pozostają jedną z najczęstszych przyczyn zgonów na świecie. Zanim jednak pojawią się ich kliniczne objawy, u wielu osób rozwija się dyslipidemia, czyli zaburzenia gospodarki lipidowej obejmujące nieprawidłowy poziom cholesterolu i trójglicerydów. Coraz więcej badań wskazuje, że w procesie tym istotną rolę może odgrywać mikrobiom jelitowy – złożona społeczność mikroorganizmów zamieszkujących przewód pokarmowy. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Microbiology Spectrum sugeruje, że skład mikroflory jelitowej może być powiązany z zaburzeniami lipidowymi stanowiącymi wczesny sygnał ryzyka chorób serca. Wyniki wskazują, że zmiany w mikrobiomie mogą pojawiać się jeszcze przed wystąpieniem objawów klinicznych chorób sercowo-naczyniowych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak mikrobiom jelitowy może wpływać na poziom lipidów we krwi i dlaczego jego zaburzenia mogą być związane z rozwojem chorób serca.
- Jakie bakterie jelitowe częściej występują u osób z dyslipidemią, a które mogą wspierać stabilność metaboliczną organizmu.
- Na czym polegało badanie obejmujące 1384 uczestników, w którym analizowano próbki krwi i kału z wykorzystaniem sekwencjonowania metagenomicznego.
- Dlaczego naukowcy podkreślają znaczenie równowagi mikrobiologicznej jelit, zamiast koncentrowania się na eliminacji pojedynczych gatunków bakterii.
Dyslipidemia – wczesny sygnał ryzyka chorób serca
Dyslipidemia to stan, w którym dochodzi do zaburzenia proporcji lipidów we krwi. Najczęściej obejmuje:
- podwyższony poziom cholesterolu całkowitego,
- podwyższony poziom cholesterolu LDL (tzw. „złego” cholesterolu),
- zwiększone stężenie trójglicerydów,
- obniżony poziom cholesterolu HDL (tzw. „dobrego” cholesterolu).
Zaburzenia te mogą przez długi czas nie powodować żadnych objawów, jednak stopniowo przyczyniają się do rozwoju miażdżycy i zwiększają ryzyko zawału serca czy udaru mózgu. Badacze coraz częściej wskazują, że czynnikiem wpływającym na metabolizm lipidów może być właśnie mikrobiom jelitowy.
Mikrobiom jelitowy a metabolizm lipidów
Mikrobiom jelitowy uczestniczy w wielu kluczowych procesach metabolicznych organizmu, w tym w:
- regulacji metabolizmu lipidów,
- produkcji metabolitów wpływających na gospodarkę energetyczną,
- modulacji procesów zapalnych,
- oddziaływaniu na układ odpornościowy.
Niektóre bakterie jelitowe produkują krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA), które mogą wpływać na metabolizm tłuszczów, stan zapalny oraz funkcjonowanie śródbłonka naczyń krwionośnych. Zaburzenie równowagi mikrobiologicznej jelit może więc potencjalnie sprzyjać rozwojowi dyslipidemii.
Badanie naukowców z Seulu
Zespół mikrobiologów z Korei Południowej przeprowadził szeroko zakrojone badanie, aby dokładniej zrozumieć zależność między mikrobiomem jelitowym a zaburzeniami lipidowymi. Badanie objęło 1384 uczestników, w tym:
- 895 osób z dyslipidemią,
- 489 osób z prawidłowym profilem lipidowym.
Uczestników klasyfikowano jako osoby z dyslipidemią, jeśli w badaniach krwi stwierdzono:
- podwyższony poziom trójglicerydów,
- podwyższony poziom cholesterolu całkowitego,
- podwyższony poziom cholesterolu LDL,
- lub obniżony poziom cholesterolu HDL.
Naukowcy analizowali próbki kału i krwi, aby ocenić zarówno profil lipidowy, jak i skład mikroflory jelitowej.
Zaawansowana analiza mikrobiomu
W badaniu zastosowano sekwencjonowanie metagenomiczne typu shotgun, jedną z najbardziej zaawansowanych metod analizy mikrobiomu. Technika ta umożliwia identyfikację:
- taksonów bakterii obecnych w próbkach,
- genów drobnoustrojów,
- potencjalnych szlaków metabolicznych związanych z metabolizmem lipidów.
Badacze przeanalizowali również tzw. rezystom, czyli zestaw genów związanych z opornością drobnoustrojów na środki przeciwdrobnoustrojowe. W tym przypadku nie stwierdzono jednak istotnych różnic między osobami z dyslipidemią a grupą kontrolną.
Bakterie związane z dyslipidemią
Analiza mikrobiomu wykazała wyraźne różnice w składzie mikroflory jelitowej pomiędzy badanymi grupami. U osób z dyslipidemią częściej obserwowano zwiększoną obecność bakterii Bacteroides caccae. Wcześniejsze badania sugerowały, że bakterie te mogą być powiązane z procesami zapalnymi oraz zaburzeniami metabolicznymi. Z kolei u osób z prawidłowym profilem lipidowym częściej występowały bakterie:
- Coprococcus eutactus
- Coprococcus catus
Drobnoustroje te są znane z produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, które wykazują działanie przeciwzapalne oraz wspierają stabilność metaboliczną organizmu.
Mikrobiom jako wskaźnik wczesnych zmian metabolicznych
Wyniki badania sugerują, że zmiany w mikrobiomie jelitowym mogą być powiązane z wczesnymi etapami zaburzeń metabolicznych prowadzących do chorób sercowo-naczyniowych. Jak podkreśliła kierująca badaniem genetyczka dr Han-Na Kim:
Dyslipidemia jest powszechna i często nie daje objawów klinicznych. Badaczka dodała również: badanie zmian mikrobiologicznych na tym etapie pozwala na zrozumienie zmian biologicznych, które mogą wystąpić przed ujawnieniem się klinicznych objawów choroby sercowo-naczyniowej.
Oznacza to, że analiza mikrobiomu jelitowego w przyszłości może pomóc w identyfikowaniu osób zagrożonych chorobami serca jeszcze przed pojawieniem się objawów.
Dlaczego równowaga mikrobiologiczna jest kluczowa
Naukowcy podkreślają jednak, że wyniki badań nie wskazują na jedną „szkodliwą” bakterię odpowiedzialną za rozwój chorób metabolicznych. Dr Kim zaznaczyła:
Dyslipidemia wydaje się być związana ze zmniejszeniem liczby bakterii związanych ze stabilnością metaboliczną i wzbogaceniem taksonów, które mogą odzwierciedlać zmiany lipidowe i stany zapalne.
Jednocześnie badaczka wskazuje, że przyszłe strategie terapeutyczne powinny skupiać się nie na eliminacji pojedynczych bakterii, lecz na przywracaniu równowagi mikrobiologicznej:
Przyszłe działania translacyjne powinny koncentrować się na przywracaniu równowagi funkcjonalnej na poziomie społeczności.
Oznacza to, że zdrowie metaboliczne może zależeć przede wszystkim od stabilnej i zróżnicowanej społeczności mikroorganizmów jelitowych.
Mikrobiom jelitowy jako przyszły cel terapii
Badanie wskazuje na rosnące znaczenie mikrobiomu w medycynie prewencyjnej i kardiologii. W przyszłości możliwe będzie opracowanie nowych strategii zapobiegania chorobom serca opartych na modulowaniu mikroflory jelitowej. Potencjalne kierunki badań obejmują:
- dietę wspierającą korzystne bakterie jelitowe,
- probiotyki i prebiotyki,
- spersonalizowaną terapię mikrobiomu,
- strategie odbudowy równowagi metabolicznej mikroflory jelitowej.
Takie podejście mogłoby pomóc w ograniczeniu ryzyka dyslipidemii oraz chorób sercowo-naczyniowych na wczesnym etapie.
Główne wnioski
- Dyslipidemia może być powiązana ze zmianami w mikrobiomie jelitowym – w badaniu obejmującym 1384 osoby aż 895 uczestników miało zaburzenia lipidowe, a ich mikroflora jelitowa różniła się od grupy kontrolnej.
- Bakteria Bacteroides caccae występowała częściej u osób z dyslipidemią i w poprzednich badaniach była powiązana z procesami zapalnymi oraz zaburzeniami metabolicznymi.
- U osób z prawidłowym profilem lipidowym częściej wykrywano bakterie Coprococcus eutactus i Coprococcus catus, które produkują krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe o działaniu przeciwzapalnym.
- Naukowcy podkreślają znaczenie równowagi całej społeczności mikroorganizmów jelitowych – przyszłe strategie profilaktyki chorób serca mogą koncentrować się na odbudowie funkcjonalnej równowagi mikrobiomu.
Źródło:
- https://journals.asm.org/doi/10.1128/spectrum.00971-25
- by American Society for Microbiology
