W ciągu pierwszych 18 miesięcy funkcjonowania Martha’s Rule w Anglii odnotowano ponad 12 tys. zgłoszeń dotyczących stanu pacjentów. Dane NHS England pokazują, że mechanizm pozwala szybciej identyfikować pogorszenia kliniczne i podejmować interwencje, które w części przypadków mają charakter ratujący życie. Program jest obecnie rozszerzany na kolejne placówki i oddziały.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa Martha’s Rule i w jaki sposób umożliwia zgłoszenie pogorszenia stanu pacjenta.
- Jakie są konkretne efekty wdrożenia programu w NHS, w tym liczba zgłoszeń i interwencji.
- Jak Martha’s Rule wpływa na decyzje kliniczne i komunikację między personelem a pacjentami.
- Jakie bariery ograniczają dostęp do programu i które grupy pacjentów są najbardziej narażone.
Czym jest Martha’s Rule i jak działa w praktyce?
Martha’s Rule to system bezpieczeństwa pacjenta wdrożony w brytyjskim NHS, który daje pacjentom, ich rodzinom oraz personelowi możliwość zgłoszenia obaw dotyczących pogorszenia stanu zdrowia i uruchomienia pilnej oceny klinicznej.
Mechanizm opiera się na trzech filarach:
- codziennym, ustrukturyzowanym zbieraniu informacji o stanie pacjenta,
- możliwości zgłoszenia niepokoju przez rodzinę lub samego pacjenta,
- opcji wezwania niezależnego zespołu do ponownej oceny leczenia.
Kluczowe jest to, że sygnał może zostać zgłoszony nawet wtedy, gdy standardowa ścieżka komunikacji zawodzi lub budzi wątpliwości. Personel medyczny również może skorzystać z tej ścieżki, jeśli uzna, że reakcja zespołu prowadzącego jest niewystarczająca.
Ponad 12 tys. zgłoszeń i konkretne decyzje kliniczne
Z danych NHS England wynika, że między wrześniem 2024 r. a lutym 2026 r. wykonano 12 301 zgłoszeń w ramach Martha’s Rule. 4 047 zgłoszeń dotyczyło rzeczywistego ostrego pogorszenia stanu pacjenta w tym:
- 2 310 przypadków zakończyło się zmianą leczenia
- 524 interwencje miały potencjalnie ratujący życie charakter (np. transfer na wyższy poziom opieki)
Dodatkowo:
- 2 951 zgłoszeń pozwoliło rozwiązać problemy kliniczne (np. opóźnienia w diagnostyce lub leczeniu)
- 3 054 dotyczyło komunikacji i planowania wypisu
W przypadku zgłoszeń dokonywanych przez personel medyczny dane są jeszcze bardziej wymowne. Spośród 1 781 zgłoszeń wykonanych przez pracowników ochrony zdrowia aż 1 080 przypadków, czyli 61%, dotyczyło rzeczywistego ostrego pogorszenia stanu pacjenta.
Nierówności zdrowotne widoczne w danych
Analiza pokazuje wyraźne różnice w zależności od statusu społeczno-ekonomicznego pacjentów. Największy odsetek zgłoszeń dotyczących pogorszenia stanu zdrowia dotyczył osób z grup najbardziej defaworyzowanych – 26,1%. Dla grup najmniej dotkniętych deprywacją wskaźnik wynosił 14,5%.
To wskazuje, że Martha’s Rule może pełnić dodatkową rolę jako narzędzie wyrównujące dostęp do reakcji systemu w sytuacjach klinicznie krytycznych.
Świadomość społeczna rośnie, ale nadal jest ograniczona
Z badania przeprowadzonego na 2 047 osobach wynika, że 32% społeczeństwa zna Martha’s Rule. Większość z nich (83%) dowiedziała się o inicjatywie z mediów.
Widoczne są jednak istotne różnice:
- osoby z wyższym wykształceniem są 4 razy bardziej świadome programu
- świadomość jest o 40% wyższa w grupach o wyższych dochodach
Wnioski z ewaluacji i bariery wdrożeniowe
Raport przygotowany przez National Institute for Health and Care Research wskazuje, że Martha’s Rule poprawia komunikację i wzmacnia pozycję pacjenta w systemie opieki.
Jednocześnie zidentyfikowano kluczowe wyzwania:
- niewystarczająca informacja zwrotna dla pacjentów po zgłoszeniu
- brak jednolitych narzędzi oceny stanu pacjenta
- bariery w dostępie dla osób starszych, z niepełnosprawnościami, problemami językowymi lub niską świadomością zdrowotną
Wskazano także na potrzebę dalszych działań edukacyjnych i standaryzacji procesów w skali całego systemu.
Rozszerzenie programu i dalsze analizy
Martha’s Rule została już wdrożona w 143 pilotażowych placówkach od maja 2024 r. Obecnie trwa jej rozszerzanie na wszystkie oddziały szpitalne – zarówno dla dorosłych, jak i dzieci.
National Institute for Health and Care Research zapowiedział kolejną, ogólnokrajową ewaluację, która obejmie:
- wyniki kliniczne
- zasoby kadrowe
- wpływ na organizację pracy
Kontekst: historia Marthy Mills
Program powstał po śmierci 13-letniej Marthy Mills w 2021 r. Dziewczynka trafiła do szpitala z urazem trzustki, a następnie rozwinęła się u niej sepsa.
Rodzina wielokrotnie zgłaszała pogorszenie jej stanu, jednak reakcja systemu była niewystarczająca. W 2022 r. koroner uznał, że pacjentka najprawdopodobniej przeżyłaby, gdyby wcześniej została przeniesiona na oddział intensywnej terapii.
To zdarzenie stało się impulsem do wprowadzenia rozwiązania, które formalizuje możliwość eskalacji obaw dotyczących stanu pacjenta.
Główne wnioski
- W ciągu 18 miesięcy odnotowano 12 301 zgłoszeń w ramach Martha’s Rule, z czego 4 047 dotyczyło rzeczywistego pogorszenia stanu pacjentów.
- Interwencje kliniczne objęły 2 310 pacjentów, w tym 524 przypadki wymagające pilnego przeniesienia na wyższy poziom opieki.
- Aż 61% zgłoszeń od personelu medycznego prowadziło do identyfikacji ostrego pogorszenia stanu zdrowia.
- Największy odsetek zgłoszeń dotyczył pacjentów z grup najbardziej defaworyzowanych (26,1%), co wskazuje na znaczenie programu w ograniczaniu nierówności zdrowotnych.
Źródło:
- https://www.england.nhs.uk/2026/05/1000-nhs-staff-call-marthas-rule-helplines-in-first-18-months/
