Narodowy Fundusz Zdrowia wchodzi w 2026 rok z największym od lat napięciem finansowym. Plan finansowy płatnika, mimo pozytywnej opinii sejmowych komisji, nadal nie został podpisany przez ministra finansów. Jak informuje Business Insider Polska, ministra zdrowia, w odpowiedzi na brak zgody resortu finansów, przedstawiła szeroki katalog działań ograniczających koszty. Nawet jednak pełna realizacja tych propozycji nie zamknie luki, która według szacunków przekroczy 12,9 mld zł w 2026 roku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie działania oszczędnościowe zaproponowała ministra zdrowia, aby zmniejszyć obciążenia finansowe NFZ.
- Jakie obszary świadczeń mogą zostać objęte retaryfikacją lub limitami.
- Jakie programy, dodatki i współczynniki mogą zostać ograniczone lub zlikwidowane.
- Jakie skutki finansowe przewidywane są w 2025 i 2026 roku, nawet po wdrożeniu proponowanych zmian.
Propozycje cięć przedstawione przez MZ
W lipcu projekt planu finansowego NFZ na 2026 rok uzyskał pozytywne opinie Komisji Zdrowia oraz Komisji Finansów Publicznych. Zgodnie z procedurą dokument trafia następnie do podpisu ministra zdrowia, który działa w porozumieniu z ministrem finansów. Mimo trwającej od 21 lipca korespondencji pomiędzy resortami a NFZ plan wciąż nie ma akceptacji Ministerstwa Finansów.
We wrześniu podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, Hanna Majszczyk poprosiła o ponowne przeanalizowanie projektu pod kątem stabilności środków płatnika i uwzględnienia rosnących zobowiązań wynikających z obowiązujących przepisów. 29 października br. Ministra zdrowia odpowiedziała listą rozwiązań mających ograniczyć wydatki w systemie.
Zmiana zasad wynagrodzeń i ograniczenie dodatków
W propozycjach resortu zdrowia znalazła się modyfikacja terminu oraz wskaźnika waloryzacji płac wynikających z ustawy regulującej minimalne wynagrodzenia w podmiotach leczniczych. Zaproponowano także określenie maksymalnych stawek wynagrodzeń w umowach cywilnoprawnych – przypomnijmy tutaj, że z tego pomysłu ministra zdrowia wycofała się 21 listopada. Resort chce także odejść od staży podyplomowych.
Redukcje wycen i likwidacja współczynników
W analizie kosztów znalazły się również zmiany dotyczące katalogu wycen. Ministra zdrowia zaproponowała:
- obniżenie wycen w elektrofizjologii, badaniach obrazowych, chirurgii kręgosłupa, chorobach naczyń, okulistyce oraz teleradioterapii;
- likwidację współczynników korygujących 1,07 i 1,06 dla szpitali I i II poziomu systemu zabezpieczenia;
- likwidację współczynnika korygującego dla świadczeń kardiologicznych.
Ograniczenia w lekach, żywieniu szpitalnym i finansowaniu ABM
Wśród kolejnych propozycji znajdują się:
- zawężenie listy leków wydawanych pacjentom bezpłatnie;
- zakończenie programu pilotażowego „Dobry posiłek w szpitalu”;
- zmiana zasad finansowania Agencji Badań Medycznych poprzez rezygnację z zapisu o 0,3% przychodów NFZ kierowanych na jej działalność.
Do katalogu działań włączono także propozycję przywrócenia limitów świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (poza wizytami pierwszorazowymi i zabiegami), ponownego limitowania operacji zaćmy oraz badań obrazowych.
Lista proponowanych działań i oszczędności
| Działanie | Wymagane zmiany | Szacowana kwota oszczędności |
|---|---|---|
| Likwidacja współczynnika korygującego dla świadczeń kardiologicznych | Zarządzenie Nr 2/2022/DSOZ Prezesa NFZ z 3.01.2022 r. – leczenie szpitalne, świadczenia kompleksowe | 367,50 mln zł |
| Zmiana sposobu finansowania koordynatora w POZ | Zarządzenie Nr 22/2025/DSOZ Prezesa NFZ z 31.03.2025 r. – podstawowa opieka zdrowotna | 75,60 mln zł |
| Taryfikacja – elektrofizjologia | Raport Taryfikacyjny 22.09.2025, Rada Taryfikacji 7–8.10.2025, projekt obwieszczenia AOTMiT | 339,15 mln zł |
| Taryfikacja – badania obrazowe | Raport Taryfikacyjny 22.09.2025, Rada Taryfikacji 7–8.10.2025 | 191,84 mln zł |
| Taryfikacja – chirurgia kręgosłupa | Raport Taryfikacyjny 08.2025, nowe produkty, przeliczenie ryczałtu | 346,50 mln zł |
| Taryfikacja – choroby naczyń (sekcja Q) | Analiza AOTMiT, możliwy raport w IV kw. 2025 r. | 220,50 mln zł |
| Taryfikacja – okulistyka | Analiza AOTMiT, możliwa publikacja w IV kw. 2025 r. | 181,13 mln zł |
| Taryfikacja – teleradioterapia | Raport Taryfikacyjny 2021; retaryfikacja, możliwy raport I kw. 2026 | 84 mln zł |
| Likwidacja współczynników 1,07 i 1,06 dla szpitali I i II poziomu | Rekomendacja Prezesa AOTMiT | 682,50 mln zł |
| Ograniczenie listy D – leki bezpłatne „65+” i „18-” | Obwieszczenie Ministra Zdrowia | 1 518,30 mln zł |
| Nieprzedłużanie programu „Dobry posiłek w szpitalu” | Rozporządzenie MZ z 25.09.2023 r. | 900 mln zł |
| Zmiana zapisu o 0,3% przychodów NFZ na ABM – „do 0,3%” | Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej (art. 97 ust. 3e) | 553 mln zł |
| Wprowadzenie limitów AOS (bez pierwszorazowych i zabiegowych) | Zarządzenie Nr 132/2024/DSOZ Prezesa NFZ | 3 360 mln zł |
| Limitowanie zaćmy do poziomu I kwartału 2025 | Zarządzenie Nr 37/2024/DSOZ Prezesa NFZ | 279,30 mln zł |
| Limitowanie diagnostyki TK i MRI do poziomu I kwartału 2025 | Zarządzenie Nr 132/2024/DSOZ Prezesa NFZ | 1 260 mln zł |
Luka finansowa pozostaje ogromna
Proponowane zmiany mają wygenerować znaczące cięcia w wydatkach Narodowego Funduszu Zdrowia, a ich łączny efekt w 2026 roku oceniany jest na 10 359,31 mln zł.
Mimo szerokiego katalogu działań oszczędnościowych, resort zdrowia szacuje, że nawet ich pełne wdrożenie nie pozwoli zbilansować planu. Niedobór środków miałby wynieść ponad 1,6 mld zł już w 2025 roku oraz 12,9 mld zł rok później. Minister finansów na razie nie ustosunkował się do przedstawionych propozycji.
Główne wnioski
- Ministra zdrowia przedstawiła szeroki pakiet oszczędności, obejmujący zmiany w wynagrodzeniach, retaryfikacji świadczeń, limitach AOS, diagnostyce, zaćmie oraz ograniczeniach w lekach bezpłatnych.
- Najwyższe potencjalne oszczędności przynieść mogą ograniczenia w AOS (3 360 mln zł), redukcje na liście leków „65+” i „18-” (1 518,30 mln zł) oraz limitowanie diagnostyki TK i MRI (1 260 mln zł).
- Nawet pełne wdrożenie wszystkich działań nie zlikwiduje całkowitej luki finansowej — niedobór środków ma wynieść ponad 1,6 mld zł w 2025 roku i 12,9 mld zł w 2026 roku.
- Plan NFZ na 2026 rok nadal nie został podpisany przez ministra finansów.
Źródło:
- Business Insider Polska
