Najwyższa Izba Kontroli (NIK) przeprowadziła szczegółową kontrolę funkcjonowania szpitali wojewódzkich w Polsce. Wyniki są niepokojące – w każdym z badanych szpitali wykryto nieprawidłowości. Najpoważniejsze dotyczą dramatycznych braków kadrowych, przeciążenia pracowników, a także niewystarczających środków na inwestycje i utrzymanie placówek. W skrajnych przypadkach lekarze pracowali nieprzerwanie nawet przez 103,5 godziny, co rodzi poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów.
Szpitale wojewódzkie pod lupą NIK – alarmujące wnioski
Najwyższa Izba Kontroli (NIK) przedstawiła raport dotyczący funkcjonowania szpitali wojewódzkich w Polsce. Wyniki kontroli przeprowadzonej w 16 placówkach w latach 2021-2023 są niepokojące. W każdej ze skontrolowanych jednostek wykryto poważne nieprawidłowości, które dotyczą zarówno organizacji pracy, jak i gospodarki finansowej.
Największe problemy wskazane w raporcie NIK to:
- niewystarczający poziom zatrudnienia personelu medycznego,
- przeciążenie lekarzy i pielęgniarek,
- brak transparentności w zarządzaniu placówkami,
- niewystarczające inwestycje w infrastrukturę i aparaturę medyczną,
- zbyt niskie finansowanie ze strony NFZ,
- nieprawidłowości w procesie wyboru kadry zarządzającej.
Dodatkowo kontrolerzy NIK zwracają uwagę na problem długich dyżurów i niewystarczającego odpoczynku lekarzy, co może stwarzać zagrożenie zarówno dla nich samych, jak i dla pacjentów.
![Inwestycje w zdrowie czy w beton? Kontrowersje wokół dofinansowań dla szpitali [kontrola NIK]](https://alertmedyczny.pl/wp-content/uploads/2024/12/finanse-rachunki-kalkulator-ogolne-300x200.jpg)
Personel na granicy wytrzymałości – praca bez odpoczynku
Kryzys kadrowy w szpitalach wojewódzkich pogłębia się z każdym rokiem. Problem dotyczy nie tylko lekarzy, ale także pielęgniarek i pozostałego personelu medycznego. W większości skontrolowanych placówek odnotowano braki kadrowe, które prowadzą do nadmiernego obciążenia pracowników.
Najbardziej dramatyczne dane dotyczą lekarzy, którzy często pracują po kilkadziesiąt godzin bez odpoczynku. Rekordowy przypadek ujawniony przez NIK to lekarz, który przepracował 103,5 godziny bez przerwy.
Najbardziej dotknięte kryzysem są następujące specjalizacje:
- Anestezjologia
- Geriatria
- Psychiatria, w tym psychiatria dziecięca
- Endokrynologia
- Chirurgia
W części placówek nie spełniono minimalnych norm zatrudnienia. W szpitalu we Włocławku na Oddziale Chorób Wewnętrznych i Nefrologii w styczniu 2023 r. pracowało 22,16 etatu pielęgniarek, przy wymaganej normie 24 etatów. Z kolei w Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. Św. Jana z Dukli lekarz na Oddziale Chirurgii Plastycznej wielokrotnie pełnił dyżury trwające od 51,5 do 103,5 godzin bez przerwy.
Finanse szpitali wojewódzkich – rosnące koszty i brak środków na rozwój
Brak personelu to nie jedyny problem. Wiele szpitali wojewódzkich zmaga się z rosnącymi kosztami działalności oraz niedofinansowaniem ze strony Narodowego Funduszu Zdrowia. NIK wskazuje, że szpitale borykają się z:
- zbyt niską wyceną świadczeń zdrowotnych, zwłaszcza w zakresie geriatii, rehabilitacji i psychiatrii,
- niską rentownością kontraktów z NFZ,
- opóźnionymi płatnościami za świadczenia nielimitowane – niektóre szpitale czekają na zwrot środków przez 9 miesięcy,
- brakiem funduszy na modernizację infrastruktury i zakup nowoczesnej aparatury medycznej,
- koniecznością podnoszenia wynagrodzeń personelu medycznego bez dodatkowego finansowania.
Średnie straty finansowe przypadające na jeden szpital wojewódzki wynoszą 9,7 mln zł, podczas gdy w szpitalach powiatowych wskaźnik ten sięga 22,7 mln zł.
Brak przejrzystości i problemy organizacyjne
Kolejną istotną kwestią, którą podkreśla raport NIK, jest brak transparentności w zarządzaniu szpitalami. W pięciu placówkach dane w Rejestrze Podmiotów Wykonujących Działalność Leczniczą (RPWDL) były nieaktualne.
Szpitale często nie wywiązywały się również z obowiązku informowania pacjentów o:
- godzinach pracy i zasadach umawiania wizyt,
- trybie składania skarg,
- dostępności udogodnień dla osób z niepełnosprawnościami.
Dodatkowo w ośmiu skontrolowanych szpitalach pacjenci nie mieli możliwości umawiania się na wizyty drogą elektroniczną.
![Protonoterapia w Polsce: drogie urządzenia, mało pacjentów [Raport NIK]](https://alertmedyczny.pl/wp-content/uploads/2024/12/zdjecie-medyczne-leczenie-pacjent-lekarz-ogolne-8-300x200.jpg)
Nieobsadzone stanowiska kierownicze – problem z rekrutacją kadry zarządzającej
Jednym z kluczowych problemów ujawnionych przez kontrolę NIK jest brak obsadzenia stanowisk kierowniczych w szpitalach wojewódzkich.
W siedmiu szpitalach nie przeprowadzono skutecznych konkursów na stanowiska kadry zarządzającej. Dyrektorzy szpitali tłumaczą, że kandydaci niechętnie zgłaszają się do konkursów.
Wnioski i rekomendacje – co dalej ze szpitalami wojewódzkimi?
W szpitalach wojewódzkich średnio wykrywano 11,7 przypadków nieprawidłowości, natomiast w placówkach powiatowych skala problemu była większa, osiągając średnią 14,5. Najwyższa Izba Kontroli skierowała do Ministry Zdrowia szereg rekomendacji, które mają na celu poprawę funkcjonowania szpitali wojewódzkich. Wśród najważniejszych wniosków znalazły się:
- Zapewnienie koordynacji i optymalizacji wykorzystania zasobów medycznych – lepsze planowanie kadry i infrastruktury.
- Przegląd i uproszczenie procedur wyboru kadry zarządzającej – ograniczenie problemu nieobsadzonych stanowisk.
- Regulacja maksymalnego czasu pracy lekarzy zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych, aby zapobiec przypadkom wielogodzinnych dyżurów.
Źródło:
- NIK
