Z okazji Międzynarodowego Dnia Czystego Powietrza dla Błękitnego Nieba, przypadającego 7 września, przedstawiciele środowisk medycznych i naukowych wystosowali list otwarty do Premiera Donalda Tuska. W swoim apelu podkreślają pilną potrzebę wzmocnienia działań na rzecz poprawy jakości powietrza w Polsce i walki ze zmianami klimatycznymi – z myślą o zdrowiu publicznym i bezpieczeństwie przyszłych pokoleń.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie skutki zdrowotne niesie ze sobą zanieczyszczenie powietrza i zmiany klimatu w Polsce.
- Dlaczego środowiska medyczne apelują do Premiera o natychmiastowe działania.
- Jakie konkretne postulaty i rekomendacje przedstawiono w liście otwartym.
- Dlaczego ochrona klimatu to również inwestycja w zdrowie publiczne i rozwój gospodarczy.
Polska nadal wśród liderów zanieczyszczenia powietrza w UE
Autorzy listu alarmują, że Polska pozostaje jednym z krajów Unii Europejskiej o najgorszej jakości powietrza. W wyniku narażenia na smog rocznie przedwcześnie umiera ponad 47 tysięcy osób. Skutki zmian klimatycznych, takie jak fale upałów, ekstremalne zjawiska pogodowe czy rozprzestrzenianie się chorób wektorowych, stanowią coraz większe zagrożenie dla zdrowia obywateli.
Latem 2023 roku w Europie z powodu intensywnych upałów zmarło niemal 50 tysięcy osób, a Polska znalazła się w pierwszej dziesiątce krajów z największą liczbą takich zgonów.
Zanieczyszczenie to problem zdrowotny i ekonomiczny
Eksperci przypominają, że skutki degradacji środowiska przekładają się nie tylko na zdrowie, ale także na gospodarkę. Zgodnie z analizą Banku Światowego, szybsza dekarbonizacja mogłaby zwiększyć wzrost PKB Polski o ponad 4% w porównaniu do obecnie prowadzonych polityk.
Zanieczyszczenie powietrza, wody i gleby to nie tylko problem ekologiczny – to dramat zdrowotny, który dotyka miliony Polaków. Coraz więcej osób choruje na nowotwory złośliwe, schorzenia układu oddechowego, alergie, choroby serca i jednym z ich źródeł jest środowisko, w którym żyjemy – mówi prof. Ewa Konduracka, Przewodnicząca Krakowskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Każdy człowiek ma prawo do życia w dobrym zdrowiu. To nie przywilej – to fundament godnego życia. Ale to także obowiązek państwa, zapisany w Konstytucji, by chronić zdrowie obywateli i przeciwdziałać zagrożeniom, które coraz częściej wynikają z degradacji środowiska naturalnego.
Kluczowe rekomendacje środowisk medycznych
W swoim liście lekarze, badacze i eksperci w dziedzinie zdrowia publicznego zawarli konkretne postulaty, które powinny znaleźć się w polityce rządu:
- Zapewnienie odpowiedniego poziomu finansowania działań na rzecz redukcji emisji oraz publicznych inwestycji w energię odnawialną.
- Przyspieszenie osiągnięcia neutralności klimatycznej – z docelowym terminem nie później niż 2040 rok.
- Integracja kwestii zdrowia publicznego w planach adaptacji do zmian klimatu oraz ocenie ryzyka klimatycznego.
- Szybka i skuteczna transpozycja unijnej dyrektywy w sprawie jakości powietrza (AAQD) do prawa krajowego.
Sygnatariusze podkreślają, że zdrowie społeczeństwa musi być jednym z kluczowych priorytetów w działaniach na rzecz środowiska.
Pociąg zmian klimatycznych jedzie rozpędzony i grozi katastrofą. Jeśli natychmiast nie podejmiemy zdecydowanych działań, skutki zdrowotne zmiany klimatu i zanieczyszczenia środowiska będą nie do opanowania, teraz i w przyszłości. To nie tylko kwestia odpowiedzialności za zdrowie obecnych pokoleń, ale także zobowiązanie wobec przyszłych – podkreśla prof. Bolesław Samoliński, Kierownik Katedry Zdrowia Publicznego i Środowiskowego Zakładu Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych, Alergologii i Immunologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Kto podpisał apel?
List otwarty został podpisany przez przedstawicieli środowiska lekarskiego, akademickiego i eksperckiego. Wśród sygnatariuszy znaleźli się m.in. eksperci z:
- Uniwersytetu Jagiellońskiego,
- Śląskiego Uniwersytetu Medycznego,
- Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego,
- Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Poparcia udzieliło również Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej, podkreślając, że to głos nie tylko naukowców, ale całego środowiska medycznego zatroskanego o zdrowie publiczne.
Główne wnioski
- Polska należy do państw UE o najgorszej jakości powietrza – rocznie przedwcześnie umiera z tego powodu ponad 47 tys. osób.
- Zmiany klimatu, w tym fale upałów, pogarszają stan zdrowia obywateli – Polska jest wśród krajów z największą liczbą zgonów związanych z ekstremalnym ciepłem.
- Eksperci postulują działania na trzech poziomach: finansowanie redukcji emisji, przyspieszenie neutralności klimatycznej do 2040 r., transpozycję unijnej dyrektywy jakości powietrza (AAQD).
- List podpisali lekarze, naukowcy i instytucje medyczne – w tym przedstawiciele czterech uczelni medycznych oraz Naczelna Rada Lekarska.
Źródło:
- Health and Environment Alliance (HEAL)
