Główny Inspektor Sanitarny opublikował stanowisko dotyczące standardów higieny rąk personelu wykonującego czynności przy pacjentach. Dokument przypomina obowiązujące zasady bezpieczeństwa epidemiologicznego i wskazuje, że skuteczna dezynfekcja rąk nie jest możliwa przy obecności biżuterii, sztucznych paznokci czy trwałych powłok na płytce paznokcia. GIS odwołuje się do aktualnej wiedzy medycznej, zaleceń WHO oraz przepisów dotyczących zapobiegania zakażeniom związanym z opieką zdrowotną.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zasady higieny rąk przypomniał Główny Inspektor Sanitarny.
- Dlaczego sztuczne paznokcie i biżuteria mogą zwiększać ryzyko zakażeń.
- Na czym polega zasada „Nic poniżej łokcia”.
- Jakie obowiązki w zakresie kontroli higieny mają podmioty lecznicze.
GIS przypomina międzynarodowe standardy higieny rąk
W stanowisku podpisanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego Pawła Grzesiowskiego przypomniano, że higiena rąk pozostaje najskuteczniejszą metodą ograniczania transmisji drobnoustrojów w środowisku medycznym. Dokument odwołuje się do wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia opracowanych w ramach Światowego Sojuszu na Rzecz Bezpieczeństwa Pacjentów.
WHO już w 2009 r. zaleciła model higieny rąk oparty przede wszystkim na dezynfekcji. Mycie wodą i mydłem powinno być stosowane głównie wtedy, gdy ręce są widocznie zabrudzone lub skażone materiałem biologicznym.
GIS przypomina również, że ręce personelu medycznego są najczęstszą drogą przenoszenia zakażeń związanych z opieką zdrowotną. W dokumencie przywołano dane pokazujące, że część drobnoustrojów może utrzymywać się na skórze przez wiele godzin. Gronkowce są zdolne przeżyć nawet 60 minut, bakterie Acinetobacter i Pseudomonas oraz spory Clostridioides difficile ponad 120 minut, a rotawirusy nawet 240 minut.
Sztuczne paznokcie i biżuteria zwiększają ryzyko transmisji drobnoustrojów
Jednym z głównych elementów stanowiska GIS jest kwestia obecności obcych przedmiotów na dłoniach personelu. Inspektorat wskazuje, że biżuteria, tipsy, lakiery hybrydowe i inne trwałe powłoki mogą ograniczać skuteczność dezynfekcji rąk.
W stanowisku wyjaśniono, że mikroszczeliny powstające w sztucznych powłokach tworzą środowisko sprzyjające gromadzeniu drobnoustrojów. Dodatkowo trwałe i nieprzezroczyste warstwy utrudniają ocenę zanieczyszczeń pod paznokciami oraz dokładne oczyszczanie skóry wokół płytki paznokciowej.
GIS zwrócił też uwagę, że nadal nie ma wystarczających danych dotyczących interakcji pomiędzy środkami do dezynfekcji a materiałami wykorzystywanymi do wykonywania trwałych stylizacji paznokci. Według autorów stanowiska może to wpływać na skuteczność procedur higienicznych.
Zasada „Nic poniżej łokcia” ma obowiązywać cały personel
Dokument przypomina o zasadzie „Bare Below the Elbows”, określanej w polskiej wersji jako „Nic poniżej łokcia”. Standard ten dotyczy zarówno personelu medycznego, jak i pomocniczego wykonującego czynności przy pacjentach.
GIS wskazuje, że podczas pracy w obszarze opieki nad pacjentem ręce powinny być całkowicie wolne od ozdób i akcesoriów. Dotyczy to m.in. zegarków, obrączek, sygnetów, bransoletek czy długich identyfikatorów noszonych na smyczy.
Wśród zaleceń znalazły się również:
- naturalne, krótkie paznokcie wystające maksymalnie 1-2 mm ponad opuszkę palca,
- brak lakierów hybrydowych i innych trwałych powłok,
- odzież robocza z rękawem powyżej łokcia,
- włosy trwale spięte lub zabezpieczone przed kontaktem z pacjentem,
- obowiązkowa dezynfekcja rąk przed i po użyciu rękawiczek ochronnych.
GIS przypomina, że same rękawiczki nie zastępują higieny rąk i powinny być stosowane wyłącznie w sytuacjach bezpośredniego ryzyka kontaktu z materiałem biologicznym.
Placówki mają obowiązek wdrażania i kontrolowania procedur
W stanowisku przypomniano także obowiązki wynikające z ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Zgodnie z przepisami kierownicy podmiotów leczniczych są zobowiązani do opracowywania, wdrażania i aktualizacji procedur ograniczających ryzyko zakażeń.
Dotyczy to również szkoleń personelu oraz prowadzenia kontroli wewnętrznych związanych z przestrzeganiem zasad higieny rąk i dekontaminacji.
GIS zaznacza, że zasady dotyczące przygotowania personelu do pracy z pacjentem powinny zostać zapisane w procedurach wewnętrznych oraz regulaminach organizacyjnych placówek medycznych.
W końcowej części stanowiska pojawiło się również jednoznaczne stanowisko dotyczące bezpieczeństwa pacjentów. Jak wskazano, osobom, które nie są w stanie zapewnić efektywnej higieny rąk, nie powinno się powierzać czynności wymagających zachowania zasad aseptyki.
GIS zwraca uwagę także na odpowiedzialność etyczną
Dokument odnosi się nie tylko do kwestii epidemiologicznych, ale również praw pacjenta. Główny Inspektor Sanitarny przypomniał, że pacjent ma prawo do świadczeń realizowanych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną oraz w bezpiecznych warunkach.
Główne wnioski
- GIS wskazał, że skuteczna dezynfekcja rąk nie jest możliwa przy obecności biżuterii, sztucznych paznokci i trwałych powłok na płytce paznokcia.
- Stanowisko odwołuje się do wytycznych WHO, zgodnie z którymi higiena rąk pozostaje najskuteczniejszą metodą ograniczania transmisji drobnoustrojów w ochronie zdrowia.
- GIS przypomniał zasadę „Bare Below the Elbows”, która obejmuje m.in. brak ozdób na rękach, krótkie naturalne paznokcie i odzież z rękawem powyżej łokcia.
- Placówki medyczne mają obowiązek wdrażania, aktualizowania i kontrolowania procedur dotyczących higieny rąk oraz zapobiegania zakażeniom związanym z opieką zdrowotną.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/psse-sandomierz/higiena-rak-stanowisko-glownego-inspektora-sanitarnego
