Związek między warunkami pogodowymi, a zdrowiem układu sercowo-naczyniowego od lat stanowi przedmiot badań epidemiologicznych. Nowe analizy przedstawione podczas dorocznej sesji naukowej American College of Cardiology (ACC.26) wskazują, że spadki temperatury mogą znacząco zwiększać liczbę zgonów z powodu chorób serca. Według naukowców zimno odpowiada za około 40 000 dodatkowych zgonów z powodu chorób układu krążenia rocznie w Stanach Zjednoczonych, co stanowi istotne obciążenie dla systemu ochrony zdrowia.
Badanie, które objęło większość populacji dorosłych mieszkańców USA, pokazuje, że wpływ temperatury na zdrowie serca jest znacznie większy w przypadku ekstremalnego zimna niż upałów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego spadek temperatury zwiększa ryzyko zgonów z powodu chorób serca oraz jakie mechanizmy fizjologiczne stoją za tym zjawiskiem.
- Jakie są wyniki największej analizy obejmującej 819 lokalizacji w USA i ponad dwie dekady danych epidemiologicznych.
- Ile wynosi szacowana liczba dodatkowych zgonów sercowo-naczyniowych związanych z zimnem i jak wypada ona w porównaniu z wpływem upałów.
- Dlaczego systemy ochrony zdrowia powinny przygotować się na wzrost liczby incydentów sercowo-naczyniowych w okresach chłodów oraz jakie znaczenie ma to dla planowania zdrowia publicznego.
Największa analiza wpływu temperatury na choroby serca w USA
Dotychczasowe badania wskazywały na związek między ekstremalnymi temperaturami, a śmiertelnością sercowo-naczyniową, jednak obejmowały zwykle pojedyncze regiony lub inne kraje. Najnowsza analiza dostarcza znacznie szerszego obrazu. Naukowcy przeanalizowali dane z 819 lokalizacji w Stanach Zjednoczonych, obejmujących około 80% populacji powyżej 25. roku życia. Badanie objęło okres 2000–2020 i zestawiało miesięczne temperatury z liczbą zgonów z powodu:
- zawału serca,
- udaru mózgu,
- choroby wieńcowej.
Jak podkreśla główny autor badania, dr Pedro Rafael Vieira De Oliveira Salerno z Icahn School of Medicine w Mount Sinai:
Po raz pierwszy dysponujemy rzeczywistymi danymi dla większości Stanów Zjednoczonych i odkryliśmy, że obciążenie nadmierną liczbą zgonów związanych z przeziębieniem jest dość znaczne.
Optymalna temperatura dla zdrowia serca
Wyniki badania pokazały, że istnieje temperatura związana z najniższym ryzykiem zgonów sercowo-naczyniowych. Naukowcy ustalili, że wynosi ona około 23°C. Zarówno spadek temperatury poniżej tego poziomu, jak i jej wzrost prowadził do zwiększenia liczby zgonów. Zależność między temperaturą a śmiertelnością przyjęła asymetryczny kształt litery U:
- zarówno zimno, jak i upały zwiększały ryzyko zgonu,
- jednak wzrost ryzyka był wyraźnie większy po stronie niskich temperatur.
Zimno znacznie groźniejsze niż upały
Analiza wykazała wyraźną różnicę w skali wpływu zimna i wysokich temperatur na zdrowie serca. Według szacunków badaczy:
- zimna pogoda odpowiadała za około 40 000 dodatkowych zgonów rocznie,
- stanowiło to około 6,3% wszystkich zgonów sercowo-naczyniowych,
- w ciągu dwóch dekad oznacza to około 800 000 zgonów.
Dla porównania:
- wysokie temperatury odpowiadały za około 2000 dodatkowych zgonów rocznie,
- czyli około 0,33% wszystkich zgonów sercowo-naczyniowych,
- w okresie 20 lat przełożyło się to na około 40 000 zgonów.
Oznacza to, że wpływ zimna na śmiertelność sercowo-naczyniową jest wielokrotnie większy niż wpływ upałów.
Dlaczego niskie temperatury zwiększają ryzyko zgonu
Ekspozycja na zimno wywołuje w organizmie szereg reakcji fizjologicznych, które mogą zwiększać ryzyko poważnych incydentów sercowo-naczyniowych. Do najważniejszych mechanizmów należą:
- zwężenie naczyń krwionośnych,
- wzrost ciśnienia tętniczego,
- aktywacja procesów zapalnych,
- zwiększone obciążenie serca.
Zmiany te mogą prowadzić do:
- zawału mięśnia sercowego,
- udaru mózgu,
- zaostrzenia choroby wieńcowej.
Szczególnie narażone są osoby starsze oraz pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe. Jak zaznacza Salerno:
Wraz ze wzrostem zachorowań na choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, niewydolność serca i przewlekła choroba nerek w Stanach Zjednoczonych, możemy spodziewać się wzrostu liczby osób bardziej narażonych na skutki ekstremalnych temperatur.
Znaczenie dla zdrowia publicznego i systemu ochrony zdrowia
Autorzy badania podkreślają, że wyniki powinny zostać uwzględnione w planowaniu działań zdrowia publicznego. Obecnie w kontekście zmian klimatu często koncentruje się uwagę głównie na zagrożeniach związanych z falami upałów. Tymczasem nowe dane wskazują, że ekstremalne zimno może stanowić jeszcze poważniejsze zagrożenie dla zdrowia serca. Salerno zwraca uwagę:
Zwykle koncentrujemy się na skutkach zmian klimatu związanych z upałami, ale zmiany klimatu obejmują również ekstremalne zimno. Musimy wdrożyć nie tylko środki łagodzące związane z upałami, ale także środki łagodzące związane z zimnem.
Badanie ma również znaczenie dla planowania pracy systemów ratownictwa medycznego i szpitali. Jak podkreśla badacz:
Ważne jest, aby planowanie w zakresie zdrowia publicznego, a także instytucje, przewidywały większą liczbę wezwań pogotowia ratunkowego i śmiertelność szpitalną w okresach chłodów. Nasze systemy muszą być przygotowane na taki napływ pacjentów.
Ograniczenia badania i dalsze kierunki analiz
Autorzy badania podkreślają, że analiza posiada pewne ograniczenia metodologiczne. Przede wszystkim:
- dane temperatury analizowano w ujęciu miesięcznym, a nie dziennym,
- wyniki oceniano na poziomie populacji, a nie indywidualnych pacjentów.
Zespół badawczy planuje kolejne analizy, które pozwolą dokładniej zbadać zależność między temperaturą, a aktywacją systemu ratownictwa medycznego (EMS) w związku z incydentami sercowo-naczyniowymi.
Główne wnioski
- Niskie temperatury odpowiadają za około 40 000 dodatkowych zgonów sercowo-naczyniowych rocznie w USA, co stanowi około 6,3% wszystkich zgonów z powodu chorób układu krążenia.
- W latach 2000–2020 zimna pogoda mogła przyczynić się łącznie do około 800 000 zgonów, podczas gdy upały odpowiadały za około 40 000 zgonów.
- Analiza obejmująca 819 lokalizacji i około 80% populacji USA powyżej 25. roku życia wykazała, że najniższe ryzyko zgonów występuje przy temperaturze około 23°C.
- Zależność między temperaturą a śmiertelnością sercowo-naczyniową ma kształt asymetrycznej litery U – zarówno zimno, jak i upały zwiększają ryzyko, jednak wpływ zimna jest znacznie silniejszy.
Źródło:
- https://dx.doi.org/10.1016/j.ajpc.2026.101514
- American College of Cardiology’s
