22 maja obchodzony jest Europejski Dzień Walki z Otyłością. To inicjatywa mająca zwrócić uwagę na rosnący problem nadwagi i otyłości, które coraz częściej określane są jako jedno z największych wyzwań zdrowia publicznego XXI wieku. Eksperci alarmują, że otyłość nie jest jedynie problemem estetycznym, lecz przewlekłą chorobą prowadzącą do wielu poważnych powikłań zdrowotnych, skracających długość życia i pogarszających jego jakość. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB zbyt wysoką masę ciała ma ponad połowa dorosłych Polaków, a prognozy wskazują, że problem będzie nadal narastał – również wśród dzieci i młodzieży.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego otyłość została uznana za chorobę przewlekłą
- Jakie choroby najczęściej rozwijają się w wyniku nadwagi i otyłości
- Jak rozpoznać otyłość i które wskaźniki warto kontrolować
- Jakie zdrowe nawyki pomagają ograniczyć ryzyko otyłości i jej powikłań
Otyłość to choroba przewlekła, a nie wyłącznie problem estetyczny
Eksperci podkreślają, że otyłość została oficjalnie uznana za chorobę przewlekłą i wpisana do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-10. To oznacza, że wymaga diagnostyki, leczenia i długoterminowego wsparcia medycznego. Według definicji World Health Organization otyłość oznacza nadmierne lub nieprawidłowe nagromadzenie tkanki tłuszczowej, które stanowi zagrożenie dla zdrowia. Problem ten dotyka coraz większej liczby osób na świecie. WHO szacuje, że:
- odsetek dorosłych żyjących z otyłością wzrósł globalnie z 7% do 16% w latach 1990–2022,
- liczba dzieci i młodzieży z otyłością zwiększyła się w tym czasie czterokrotnie,
- około 5 milionów zgonów związanych z chorobami niezakaźnymi było powiązanych z nadmiernym BMI.
Eksperci zwracają uwagę, że otyłość coraz częściej rozwija się już w dzieciństwie i utrzymuje się przez całe dorosłe życie.
Coraz więcej Polaków zmaga się z nadwagą i otyłością
Skala problemu w Polsce również stale rośnie. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego:
- zbyt wysoką masę ciała miało 52,2% Polaków powyżej 20. roku życia,
- otyłość rozpoznano u 13,6% badanych.
Wśród mężczyzn:
- nadwagę i otyłość stwierdzono u 62,1% badanych,
- otyłość u 15,7%.
Wśród kobiet:
- nadwagę i otyłość miało 42,6% badanych,
- otyłość występowała u 11,7%.
Dodatkowe dane Narodowego Funduszu Zdrowia wskazują, że:
- 35% analizowanych pacjentów ma nadwagę,
- 28% choruje na otyłość,
- średnie BMI w Polsce wynosi 27,5.
Eksperci podkreślają, że problem nasila się wraz z wiekiem. Nadwaga i otyłość dotyczą już nawet 78% mężczyzn po 65. roku życia.
Otyłość zwiększa ryzyko wielu chorób przewlekłych
Nadmierna masa ciała wpływa praktycznie na cały organizm. Otyłość zwiększa ryzyko rozwoju wielu poważnych schorzeń, w tym:
- cukrzycy typu 2,
- nadciśnienia tętniczego,
- chorób serca i udaru mózgu,
- przewlekłej choroby nerek,
- stłuszczenia wątroby,
- bezdechu sennego,
- zwyrodnienia stawów,
- depresji,
- niektórych nowotworów.
WHO podkreśla, że ryzyko chorób niezakaźnych wzrasta już przy niewielkiej nadwadze, a wraz ze wzrostem BMI staje się coraz większe. Otyłość brzuszna szczególnie zwiększa ryzyko:
- miażdżycy,
- cukrzycy typu 2,
- nadciśnienia tętniczego,
- powikłań sercowo-naczyniowych.
Skąd bierze się otyłość?
Eksperci podkreślają, że otyłość jest chorobą o złożonych przyczynach. Nie wynika wyłącznie z „braku silnej woli” czy nieprawidłowej diety. Na rozwój choroby wpływają między innymi:
- nadmierne spożycie kalorii,
- siedzący tryb życia,
- mała aktywność fizyczna,
- przewlekły stres,
- niedobór snu,
- łatwy dostęp do wysoko przetworzonej żywności,
- czynniki genetyczne,
- zaburzenia hormonalne,
- problemy psychologiczne i emocjonalne.
Specjaliści przypominają, że przewlekły stres i brak snu mogą wpływać na gospodarkę hormonalną oraz zwiększać apetyt na produkty wysokoenergetyczne.
Jak rozpoznać otyłość?
Najczęściej wykorzystywanym wskaźnikiem jest BMI (Body Mass Index).
BMI=masa ciała (kg)[wzrost (m)]2BMI=\frac{masa\ ciała\ (kg)}{[wzrost\ (m)]^2}BMI=[wzrost (m)]2masa ciała (kg)
Według WHO:
- BMI powyżej 25 oznacza nadwagę,
- BMI powyżej 30 oznacza otyłość.
Eksperci podkreślają jednak, że BMI nie zawsze odzwierciedla rozmieszczenie tkanki tłuszczowej. Dlatego coraz większe znaczenie ma również:
- pomiar obwodu talii,
- analiza zawartości tkanki tłuszczowej,
- wskaźnik WHR (talia–biodra).
Otyłość brzuszna rozpoznawana jest między innymi wtedy, gdy:
- obwód talii wynosi ≥80 cm u kobiet,
- obwód talii wynosi ≥94 cm u mężczyzn.
Jak zadbać o zdrowe nawyki?
Eksperci podkreślają, że nawet niewielkie, ale regularnie wprowadzane zmiany stylu życia mogą znacząco zmniejszyć ryzyko otyłości i jej powikłań. Kluczowe znaczenie mają:
- regularna aktywność fizyczna,
- ograniczenie wysoko przetworzonej żywności,
- zwiększenie spożycia warzyw, owoców i produktów pełnoziarnistych,
- redukcja spożycia cukrów prostych i tłuszczów trans,
- odpowiednia ilość snu,
- regularne badania profilaktyczne.
WHO rekomenduje:
- minimum 60 minut aktywności fizycznej dziennie dla dzieci i młodzieży,
- 150–300 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo dla dorosłych.
Eksperci przypominają również, że karmienie piersią przez pierwsze sześć miesięcy życia może zmniejszać ryzyko nadwagi i otyłości u dzieci.
Profilaktyka wymaga kompleksowego podejścia
Specjaliści podkreślają, że skuteczne leczenie otyłości wymaga długofalowej współpracy pacjenta z lekarzem, dietetykiem oraz – w niektórych przypadkach – psychologiem lub specjalistą leczenia otyłości. W bardziej zaawansowanych stadiach choroby konieczne może być:
- leczenie farmakologiczne,
- chirurgia bariatryczna,
- rehabilitacja metaboliczna.
Narodowy Fundusz Zdrowia przypomina, że pacjenci mogą korzystać między innymi z:
- bezpłatnych materiałów edukacyjnych Akademii Zdrowia NFZ,
- planów żywieniowych,
- kiosków profilaktycznych,
- leczenia uzdrowiskowego wspierającego terapię otyłości.
Europejski Dzień Walki z Otyłością przypomina o rosnącym wyzwaniu zdrowotnym
Eksperci podkreślają, że otyłość pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny i zdrowia publicznego. Rosnąca liczba pacjentów z nadwagą i otyłością oznacza jednocześnie wzrost zachorowań na cukrzycę typu 2, choroby sercowo-naczyniowe oraz inne przewlekłe schorzenia metaboliczne.
Europejski Dzień Walki z Otyłością ma przypominać, że profilaktyka i edukacja zdrowotna powinny rozpoczynać się już od najmłodszych lat. Eksperci zwracają uwagę, że trwała zmiana stylu życia, regularna aktywność fizyczna oraz odpowiednie wsparcie medyczne mogą znacząco poprawić zdrowie pacjentów i ograniczyć ryzyko groźnych powikłań związanych z otyłością
Główne wnioski
- Otyłość jest chorobą przewlekłą, która zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2, chorób serca, nowotworów i wielu innych powikłań.
- Według danych w Polsce ponad połowa dorosłych ma nadwagę lub otyłość, a problem stale narasta.
- Eksperci podkreślają znaczenie regularnej aktywności fizycznej, zdrowej diety i profilaktyki w ograniczaniu ryzyka choroby.
- W leczeniu otyłości coraz większe znaczenie ma kompleksowe i długoterminowe podejście medyczne.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/wsse-warszawa/europejski-dzien-walki-z-otyloscia-jak-zadbac-o-zdrowe-nawyki
- https://www.who.int/health-topics/obesity#tab=tab_1
- https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/otylosc-pandemia-wspolczesnych-czasow
- https://zdrowie.um.warszawa.pl/-/europejski-dzien-walki-z-otyloscia-2025
- https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/europejski-dzien-walki-z-otyloscia-nowy-raport-nfz-otylosc-i-jej-konsekwencje,8611.html
