Według szacunków ok. 900 absolwentów kierunków lekarskich rocznie decyduje się na wyjazd za granicę, szukając lepszych warunków pracy i wyższych wynagrodzeń. Sytuacja taka budzi niepokój zarówno wśród środowiska medycznego, jak i pacjentów. W obliczu niedoboru lekarzy w polskich placówkach publicznych oraz wysokich kosztów kształcenia finansowanego z budżetu państwa, do Ministerstwa Zdrowia oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego skierowano petycję z postulatem ograniczenia emigracji młodych medyków.
Petycja w sprawie zatrzymania emigracji lekarzy
Autorzy petycji zaproponowali, aby absolwenci studiów medycznych finansowanych z budżetu państwa byli zobowiązani do przepracowania określonego czasu w polskim systemie ochrony zdrowia lub w razie podjęcia decyzji o emigracji – do zwrotu kosztów kształcenia.
Jako uzasadnienie swoich postulatów wskazali:
- Niedobór lekarzy – mimo zwiększonej liczby studentów kierunków lekarskich, system ochrony zdrowia nadal boryka się z brakami kadrowymi, co prowadzi do długich kolejek i obniżenia jakości usług medycznych.
- Wysokie koszty kształcenia – edukacja jednego lekarza finansowana ze środków publicznych kosztuje setki tysięcy złotych. Zdaniem autorów petycji państwo powinno zyskać na tej inwestycji.
- Emigrację młodych medyków – rocznie ok. 900 absolwentów wyjeżdża do pracy za granicę, co oznacza, że Polska ponosi koszty ich kształcenia, ale nie korzysta z ich pracy.
- Przykłady z innych krajów – regulacje wymuszające odpracowanie edukacji lub jej zwrot funkcjonują m.in. w Niemczech i USA.
Proponowane rozwiązania obejmowały:
- Zobowiązanie do pracy w Polsce przez min. 4–5 lat po ukończeniu studiów finansowanych ze środków publicznych.
- Zwrot kosztów edukacji w przypadku podjęcia pracy za granicą bez odpracowania studiów.
- System zachęt dla młodych lekarzy, obejmujący lepsze wynagrodzenie, warunki pracy i wsparcie w specjalizacji.
Ministerstwo Zdrowia odpowiada
Na petycję odpowiedziała wiceminister zdrowia Urszula Demkow, podkreślając, że postulaty zawarte w petycji już są elementem obowiązującego prawa i „nie mogą stanowić samodzielnego impulsu dla podjęcia interwencji legislacyjnej”.
Wiceminister wskazała na istniejące już rozwiązania, które mają ograniczyć emigrację lekarzy:
- Kredyt na studia medyczne – studenci realizujący studia odpłatne mogą skorzystać ze specjalnego kredytu, który można umorzyć, jeżeli po ukończeniu studiów lekarz przepracuje 10 lat w polskim systemie ochrony zdrowia oraz uzyska tytuł specjalisty w jednej z priorytetowych dziedzin medycyny.
- Podwyżki wynagrodzeń – znaczący wzrost pensji lekarzy w ostatnich latach, zwłaszcza wśród stażystów i rezydentów.
- Dodatkowe zachęty – lekarze odbywający rezydenturę mogą otrzymać dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 600–700 zł miesięcznie, jeśli zobowiążą się do pracy w publicznym systemie ochrony zdrowia przez min. 2 lata po zakończeniu specjalizacji.
Kredyt na studia medyczne – sposób na zatrzymanie absolwentów w Polsce?
Jednym z narzędzi, które ma ograniczyć odpływ lekarzy za granicę, jest wprowadzony w 2022 roku kredyt na studia medyczne. Studenci mogą skorzystać z finansowania edukacji, ale warunkiem jego umorzenia jest praca w Polsce przez 10 lat w publicznym systemie ochrony zdrowia oraz uzyskanie tytułu specjalisty w jednej z priorytetowych dziedzin medycyny.
Od momentu uruchomienia programu do końca 2024 roku zawarto 4 175 umów o kredyt. Jak podkreśla Ministerstwo Zdrowia, mechanizm ten ma na celu:
- zwiększenie liczby lekarzy w Polsce,
- ograniczenie zjawiska emigracji absolwentów,
- wsparcie domowych budżetów studentów,
- zwiększenie liczby specjalistów w kluczowych dziedzinach medycyny.
Wynagrodzenia lekarzy – jak zmieniały się stawki?
Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że w ostatnich latach znacząco wzrosły wynagrodzenia lekarzy w Polsce.
Wynagrodzenie stażystów
- Od 1 lipca 2024 roku wynosi 6 798 zł brutto,
- W latach 2009–2017 było to zaledwie 2 007 zł brutto.
Wynagrodzenie lekarzy rezydentów
Od 1 lipca 2024 roku pensje lekarzy specjalizujących się w trybie rezydentury wyniosą:
- 9 368 zł brutto przez pierwsze dwa lata specjalizacji priorytetowej,
- 10 220 zł brutto po dwóch latach specjalizacji priorytetowej,
- 8 516 zł brutto przez pierwsze dwa lata specjalizacji niepriorytetowej,
- 8 772 zł brutto po dwóch latach specjalizacji niepriorytetowej.
W porównaniu z 2016 rokiem, kiedy wynagrodzenia wynosiły 3 170–3 890 zł brutto, wzrost jest znaczący.
Czy proponowane zmiany są potrzebne?
Zdaniem Ministerstwa Zdrowia wprowadzone regulacje – w tym kredyt na studia medyczne oraz wzrost wynagrodzeń – powinny skutecznie ograniczać emigrację lekarzy. Jednak dane wskazujące na coroczny odpływ 900 absolwentów sugerują, że problem nadal istnieje i wymaga dalszych działań.
W odpowiedzi na petycję wiceminister Demkow podkreśliła:
Petycja nie mogła zostać uwzględniona, gdyż postulowane rozwiązania stanowią de facto elementy prawa powszechnie obowiązującego.
Dodała również, że Ministerstwo Zdrowia będzie nadal pracować nad poprawą warunków zatrudnienia młodych lekarzy oraz tworzeniem systemu zachęt dla absolwentów.
Źródło:
- Rynek Zdrowia
